Privatizacija vs tranzicija

Maturski. seminarski i diplomski radovi iz ekonomije: menadzment, marketing, finansija, elektronskog poslovanja, internet tehnologija, biznis planovi, makroekonomija, mikroekonomija, preduzetnistvo, upravljanje ljudskim resursima.

Industrijska moć savremenog sveta uvećala se posle Drugog svetskog rata. Koncentriše se u Severnoj Americi, Zapadnoj Evropi, Japanu. Nove oslobođene zemlje, nekadašnje kolonije, zemlje socijalističkog porekla. Svaki narod koncentriše svoje resurse i političku energiju radi ostvarenja industriskog napretka, što je prvi uslov za učesće u svetskoj trgovini i tekovinama savremenog života.
Dolazi do novih naučnih otkrića, do naučno tehnološke revolucije.
Na kraju XX veka u potpunosti je promenjena geopolitička slika sveta. Novi imperijalni poredak, proces globalizacije i regionalne integracije su na delu. U ovim povremeno dramatičnim promenama, postsocijalisticke zemlje preživljavaju tranzicione promene s pokušajima prilagođavanja unutrašnjim drama (hiper) inflacijama, raslojavanjima s podrškom međunarodne zajednice. Međunarodne finasijske insistucije prate, analiziraju i učestvuju u tranzicionim procesima.
U najširem smislu promena znaci prelazak iz jednog postojećeg stanja u neko novo stanje (bilo da se radi o pojedincima, organizacijama ili samom društvu). Promena je najznačajniji događaj u nekom sistemu.

Epohalne promene - osnova transformacije i razvoja

U osnovi ovih epohalnih promena u svetu leži tehnološki razvoj s novim ”jezgrom” revolucionarnih promena, kao i radikalnih izmena karaktera rada radnika. Najsavremeniju (po nekima četvrtu veliku tehnološku revoluciju) karakteriše obilje promena koje iz temelja menjaju materjalne, ekonomske, socijalna i druge osnove društava i država.U naučnom i tehnološkom smislu dominiraju sledeća glavna područja promena.
1.Informativna tehnologija sa ekonomijom uštede vremena i korišćenja brojnih baza podataka, uključujući i najnovije širenje Internet tržišta, trgovina, reklame, ekonomije. Kompjuterska informaciona revolucija ostavile su dubok trag na brojne sfere proizvodnog i društvenog života.
2.Mikroelektronska tehnologija - ona donosi promene u mašinskom kompleksu, automatizovanoj i robotizovanoj proizvodnji,brojnim tehničkim osnovama raznovrsnih procesnih projekata, u tehnološkom usavršavanju preciznosti rada i kontrole, raznivrsnim automatskim procesima proizvodnje, nezamislivim bez mikročipovima, koji sve više šire svoju moć i područje upotrebe.
3.Sve veći stepen uštede materjala i energije i stvaranje obilje veštačkih sirovina kvalitetniji i jeftinijih od prirodnih. Savremeni svet sve više ustupa mesto tzv. dematrijalizaciji nasuprot korišćenju ”neobnovljivih sirovina”.
4.Usavršavanje ušteda postojećih izvora energije i naučna projekcija novih. Atomske elektrane ustupaju mesto energiji sunca, plime, oseke. Postaje sadašnjost opasnost od havarija atomskih izvora a budućnost preuzimaju projekti ekološkog i ekonomskog značaja.
5.Budući tehnološki razvoj, kao i sadašnji, karakterisaće sve šira primena veštačke inteligencije, ekspertnih sistema, genetički inžinjering, rano otkrivanje bolesti, biotehnološki postupci u proizvodnji, preradi i čuvanju hrane itd.
Ove revolucionarne promene, presudne su za budućnost. Zasnivaju se na brojnim aktivnostima i dostignućima. Među njima su:

Razvoj znanja i nauke

Znanje, takođe postaje preduslov revolucionisanja privrednih, ekonomskih, finasiskih, tržišnih, makroekonomskih i mikroekonomskih promenama, tj. procesa transformacije ili preobražaja, odnosno transformacija i reformi. Znanje i nauka nose u savremenim uslovima mnogobrojne potencije za promene i postaju realnost širokih razmera u mnogobrojnim tehnološkim, ekonomskim i civilizacijskim “standardima i uslovima’’. Znanje je kompjuterizaciju pripreme proizvodnje (projektovanje, simuliranje, proračunavanje, modeliranje “i proizvodnje i proizvoda” ) dovelo do najvišeg stupnja kvaliteta, sigurnosti, ekonomičnosti i optimalnosti.
U osnovi znanja leži nauka, u najširem smislu reči, koja nova saznanja i stečeno iskustvo permanentno pretvara u kreativnu sposobnost proizvođača kao opšta snaga progresa. Nauka se afirmiše kao direktna proizvodna snaga, koheziona sila procesa proizvodnje i njena aktivna razvojna potencija. U funkciji osnovne proizvodne snage nauka se pojavljuje kao naučna proizvodnja i tehnološka primena brojnih naučnih dostignića i projekata, tj. mogućnost i ekonomska opravdanost njene primenljivosti. Savremeni rast naučnog znanja i istraživanja, dalji razvoj njenih vodećih grana, tehničke opremljenosti, pojava novih naučnih disciplina postaje bitan faktor revolucionarnih prevrata u budućnosti .

Širok učinak automatizacije

Savremena dostignuća automatizacije, robotike, ”automatske proizvodnje automata” snažan su potencijal razvoja, garant progresa i nezamenljiv činilac daljeg razvoja savremenih kompanija, privreda, internacionalnih proizvodnoposlovnih i finansiskih korporacija, kao i razuđenih međunarodnih oblika integracija.
Najviši stepen automatizacije nezamisliv je bez superkoncentracije i supercentralizacije upravljanja, proizvodnje i kapitala.

Unapređenje procesa rada

Svestrane promene dovele su do evolucije uloge proizvođača, duboke, temeljne i iz revolucionarne, koja rezultira ujedinjenjem manuelne i intelektualne sfere ljudskog rada na najsavremenijoj tehnološkoj, informacijski radikalnoj, tehnički bez presedana koncepciji i praksi proizvodnje, odnosno poslovnog uspeha, kao prve i najvažnije ciljne funkcije kompanije.
Kolektivistički (i informacijski) način organizacije i rukovođenja procesom rada ne samo da zahteva visok nivo umeća, već i visok nivo formalnog znanja, odnosno stručne obrazovne osnove, a iznad svega veliku sposobnost učenja i sticanja dodatnog znanja. Vreme je pred onima koji su natprosečno kvalifikovani, motivisani i sposobni da svoj "samopogon" ujedine sa onima koji "mogu" isto, dakle, sa onima koji znaju i mogu više od brojne mase koji "znaju i mogu ono sto svi drugi znaju i mogu ". Ovo su, u osnovi, novi impulsi savremenim promenama procesa rada, njihovoj tehnološkoj i kreativnoj osnovi, a pre svega promeni položaja i uloge visokokvalifikovanih stručnjaka; ili, preciznije rečeno, onih koji su visokokvalifikovani radnici a sada poseduju znatnu količinu "formalnog" znanja i kondenzovanu akumulaciju novih stručnih i specijalistickih znanja, kao i sposobnost za permanentno učenje i usavršavanje, potvrđene svoje ili kolektivne rezultate rada, odgovornost za dalje "proizvode" takve vrste uvek na višoj potenciji kvaliteta i ekonomskih efekata.
Presudan je uticaj svestranog razvoja proizvodne osnove koji dobija svoj kompleksni i funkcionalni izraz u savremenom informacijskom prosperitetu, novoj formi informacijskih proizvodnih i ekonomskih potencijala (snaga), najsavremenijoj koncepciji menadžera budućnosti i novoj rezultanti superautomatije, kao intencija, realnost i neminovna budućnost. Sve više su u upotrebi najnovija dostignuća u oblasti kompjuterske tehnike, novih računarskih programa i njihovih neograničenih dometa, informacijske revolucije i informacionog povezivanja sveta prema međunarodnim standardima i dr. Svi ti procesi iz osnova menjaju položaj "sveta rada" i opredeljuju novu strategiju socijalno-ekonomskog položaja.

Promene svojinske strukture

U toku je široka promena svojinskih oblika i odnosa koje prati i pretstrukturiranje upravljačke funkcije i jacanje moderne menadžerske pozicije a slabljenje uticaja nosilaca svojinskih "prava". Savremene svetske tendencije menjaju ulogu i mesto same svojine u upravljanju i rukovođenju, tj. poslovnoj funkciji. Svojinski odnosi i njihov značaj pretrpeli su velike izmene.
Tranzicioni procesi ove vrste otvorili su i niz dilema o pravcima i strategiji privatizacije u "postsocijalističkim" zemljama. Brojni su prigovori "šok terapiji" koja u oblasti privatizacije insistira na hitnoj i sveobuhvatnoj privatizaciji državne i "društvene" svojine. S jedne strane se ističe da su to "otvorena vrata za avanturu" a s druge da su te zemlje, a posebno SRJ, vec "podruštvili" svojinu i da je, u skladu sa savremenim svojinskim tendencijama, dovoljna afirmacija menadžera promena i nova upravljačka funkcija.

Tranzicija u postsocijalističkim zemljama

Tranzicione promene društvene i ekonomske stvarnosti postsocijalistickih zemalja, gotovo su u potpunom zastoju, a postignuti rezultati doveli su do tragičnog jaza u odnosu na visoko razvijene zemlje sveta, opšte karakteristike svekolike globalizacije ekonomije, proizvodnje tržišta, razvoja informacionih mogućnosti menadžerske funkcije. Sve evropske zemlje postsocijalizma, nezavisno od oštrine ekonomskih i političkih kriza, lokalnih ratnih razaranja susrele su se s nužnošću radikalnih reformi, raskida sa starim sistemom. Taj tranzicioni proces se odvijao različitim tempom i sadržajem. U procesu tranzicije postoje dva metoda:
1."Šok terapija"-da se preko noći uvede tržišna ekonomija.
2.Da se jednostavno tranzicija ne može desiti preko noći mora se ići korak po korak.
Vrlo je teško proces tranzicije obaviti bezbolno, to je dug proces, a i bolan. Tranzicija ima pratioce koji su neminovni:
a) nezaposlenost
b) inflacija
c) pad proizvodnje
d) pad društvenog standarda
e) pad nacionalnog dohotka.
Tranzicija je put ili prelaz iz socijalizma u kapitalizam.