Vazdusni prevoz

Maturski, seminarski i diplomski radovi iz medjunarodne spedicije.

U pomorskom, željezničkom i vodenom prevozu neosporno je da je vazdusni prevoz privredna delatnost prevoza, prenosa premeštaja robe i putnika svim vrstama aviona i letelica i na svim avio putevima.
Vazdusni promet je širi pojam od  vazdusnog prevoza .On osim vazdusnog transporta obuhvata i delatnosti koje su u direktnoj ili indirektnoj vezi s takvim prevozom kao što su neke delatnosti u polaznim i odredišnim avio lukama, terminalima ili pristanišnim platformama, jer bez operacije utovara, istovara, pretovara, pakiranja, sortiranja, brojenja, slaganja tereta, određenih špediterskih agencijskih, kontrolnih, upravnih i sličnih poslova ne bi se vazdusni promet mogao odvijati.
Za optimalno funkcionisanje vazdusnog prevoza i vazdusnog prometa važne su brojne pretpostavke od kojih su najvažnije : visok stepen avionske infrastrukture , primerena organizacija upravljanja, rukovođenja i rada, primerena upotreba savremenih prevoznih tehnologija (paletizacija, kontejnerizacija …) tržišno poslovanje svih aktivnih sudionika u sastavu vazdusnog prometa, primereno reguliranje pravnoekonomskih odnosa, funkcionisanje integralnog prometnog informacijskog sustava (maksimalna kompatibilnost hardwera, softwera između aktivnih sudionika, ali i sudionika iz okruženja. Posebno značajno mesto pripada operativnim i kreativnim prometnim menadzerima.

Vazdusni transport i promet

Najvažnije specifičnosti te posebno važne grane vazdusnog prometa i transporta su :
1).Infrastruktura vazdusnog transporta i prometa
2).Suprastruktura vazdusnog transporta i prometa
3).Transportna mehanizacija u vazdusnom prometu

2.1 Infrastruktua vazdusnog transporta i prometa

Infrastrukturu vazdusnog transporta i prometa čine svi objekti i uređaji stalno fiksirani za određeno mjesto koji služe proizvodnji usluga u vazdusnome transportu i prometu te reguliranju i sigurnosti takvog transporta, odnosno prometa. Infrastrukturu vazdusnog prometa zapravo čine vazdusne ili avionne luke (tj. Aerodromi ) sa svim objektima, uređajima i opremom što služi prihvatu i opremi aviona, putnika, prtljage i tereta, kao što su : uzletno-slijetne staze, rulne staze, stajanke za avione, svjetlosna i radio navigacija signalizacija, energetski sustav vazdusnih luka, vodovodna i kanalizacijska mreža, prostorije za teret, garaže, parkirališta, te logistički objekti koji su u izravnoj funkciji proizvodnje avionnih usluga, reguliranja i sigurnosti vazdusne plovidbe.

2.2 Oprema vazdusnog transporta i prometa

Opremu vazdusnog transporta i prometa čine sve vrste aviona i drugih letelica težih i lakših od zraka i transportna mehanizacija koja služi proizvodnji usluga, reguliranju i sigurnosti vazdusnog transporta i prometa.
Temeljno je obeležje opreme vazdusnog prometa mobilnost transportnih sredstava i prekrcajne mehanizacije. Transportna sredstva omogućuju prometovanje predmeta prometa, a transportna mehanizacija omogućuje ukrcaj, iskrcaj i prekrcaj predmeta prometa (tj. putnika, prtljage, tereta).
Postoje brojne i različite vrste aviona. Najčešće se određuju vrste aviona prema ovim kriterijumima :
1) Vrste aviona prema pogonu
1. S klipnim motorima su mali avioni veoma različitih namena
2. S turboelisnim motorima su manji i srednji avioni koji se koriste na priključnim i regionalnim linijama
3. S turbomlaznim motorima su srednji i veliki avioni

2) Vrste aviona prema daljini poletanja i sletanja
1. VTOL (Vertical Take off and Landing, ili okomito polijetanje i slijetanje)
Daljina PSS……….oko 50 m.
2. STOL (Short Take off and Landing, ili reducirano polijetanje i slijetanje)
Daljina PSS……….760 – 1370 m
3. CTOL (Convertional Take off and Landing, ili reducirano polijetanje i slijetanje. Daljina PSS……….veća od 1370m

3) Vrste aviona prema veličini odnosno kapacitetu
1. mali avioni ………………………………………do 30 sjedala
2. srednji avioni…………………………………….30 do 100 sjedala
3. veliki avioni……………………………………..više od 100 sjedala

4) Vrste aviona prema namjeni
1. putnički avioni
2. teretni avioni
3. avioni opste namene

Avioni za prevoz tereta prema broju motora i vrsti propulzije :
četveromotorni mlazni avioni : BOEING 747-200 C, 747-200 F, BOEING 707-320 C, ILYSHIN IL-62-200, ILYSHIN IL-76 T, ILYSHIN IL-86, MC DONNELL DOUGLAS DC 8-F
četveromotorni turboprop avioni: LOCKHEAD L 100 – Hercules, ANTONOV-12…
Tromotorni-mlazni avioni: BOEING 727-120 C ILI 120QC, MC DOONELL DOUGLAS DC-10-30 CF, LOCKHEAD L-1011 Tristar
Dvomotorni mlazni avioni: A310-AIRBUS, DC-9, BAC 1-11
Dvomotorni turboprop avioni: ANTONOV AN-24, ANTONOV AN-26
Avioni za prevoz tereta prema doletu
- Avioni velikog doleta (Long Range), većem od 10 000 km. Avioni velikog prevoznog kapaciteta, s mlazim i turboprop motorima, često kombinirani s putničkom izvedbom. B-747/C, DC-8/F, >B-707, DC-1/AF i CD, C5 GALAXY.
Avioni srednjeg doleta (MEDIUM RANGE) – Odnosno doleta od 3000 – 6000 km, na primeru: C-130 Herculles, Beech 99, F-27 Electra L-188 AB,
Avioni srednjekratkog doleta (MEDIUM SHORT RANGE) – doleta 1000 do 3000 na primeru: C-130 Herculles, Beech 99, F-27, Electra L-188 AB, DC-9, AN-12,IL-86
Avioni za prevoz tereta kratkog doleta opste namene (SHORT RANGE), malog su kapaciteta obično su dvomotorni sa turboprop , ili klip motorima, na primeru: Cessna 208 Caravan I, Beech18, Dassault Falcon 20 J .
Dominanto mjesto u eksploataciji aviona ima Boeing-747 koji pri poletanju ima ukupnu masu od 352 tone, a noviji tip B-747-300 i 377 tona. Cena je takvog aviona veća od 60.000.000 USD.