Srednjevjekovna kultura Arapa

Maturski, seminarski i diplomski radovi iz istorije.

Danas, možemo da se zahvalimo Arapima na njihovim velikim dostignućima, na razvoju kulture u svijetu, njihovim doprinosima u polju medicine, književnosti, filozofije, astronomije, matematike, fizike, hemije. . .
Arapska kultura je svoj uspon doživjela tokom srednjeg vijeka i ona nije u potpunosti originalna tvorevina. Rezultat je uzajamnog prožimanja dostignuća mnogih naroda, a to se prvenstveno misli na Grke, Rimljane, Persijance, lndijce i Kineze, s kojim su Arabljani dolazili u susret, najčešće trgovinom. Arapi su kao kulturni posrednici između Istoka i Zapada odigrali veliku ulogu razvoja kulture u svijetu. Njihova država zauzimala je prostor tri kontinenta, Aziju, Afriku i Evropu (Pirinejsko poluostrvo), a kroz tu državu prolazili su važni putevi koji su povezivali Istok i Zapad, tako da su se oni susretali sa najrazvijenijim kulturama svijeta. Na taj način su Arapi uzimali, odnosno primali kulturu drugih naroda i usavršavali je na viši stepen. Uticaj Arapske kulture na Zapadu može se zahvaliti njihovim prisustvom u Evropi. Arapi su imali posjede na Pirinejskom poluostrvu (današnja Španija), tzv. Kordovski kalifat i druge posjede na Sredozemnom moru (Sicilija, Malta i dr.). Njihova kulturna žarišta u Evropi su univerziteti u Kordovi, Malagi, Sevilji i Grenadi. U tim univerzitetima su studirali mnogi hrišćani koji su tu usavršavali svoje znanje i svoja naučna dostignuća prenosili u ostale kulturne centre. Međutim, za Arapsku kulturu nisu bili zainteresovani sarno učeni Arapi, nego i sama država, odnosno njihove vođe Kalife jer su i oni pomagali nadgradnju i širenje naučnih dostignuća. Koliko je to interesovanje vladalo među njima vidi se u ugovoru o miru sa Vizantijom. Jedan od uslova mira koje je Vizantija prihvatila bilo je da Arapima ustupi primjere sačuvanih grčkih knjiga, tako su Arapi imali veliko kulturno blago u svojoj riznici. Oni su na arapski jezik prevodili velika djela Platona, Aristotela, Arhimeda i usavršavali ih. Kod Arapa veliku ulogu igrala je književnost. Jedinstveno djelo arapske književnosti je Kuran. Idejama, jezikom i ritmom Kurana u manjoj ili većoj mjeri, prožeta su sva literarna djela. Njegov veliki doprinos je u tome što je arapski jezik danas postao svjetski, jer ga danas govori preko 200 miliona ljudi.
Arapi su tvorci fantastičnih pripovjedaka izuzetne umjetničke vrijednosti. Sakupljane su u zbirku poznatu pod nazivom “Hiljadu i jedna noć”. Tako se pripovjedačka književnost drugih naroda razvija pod arapskim uticajem.

Napredak nauke i književnosti

Arapi nisu samo asimilirali persijsku nauku i klasičnu baštinu Grčke već je i prilagodili svojim potrebama i načinu mišljenja. U medicini i filozofiji njihov doprinos i nije bio tako vidljiv kao što je u alhemiji, astronomiji, matematici i geografiji. U pravu, teologiji, filologiji i lingvistici oni su produžili svoj orijentalni način mišljenja i istraživanja. Njihovi prevodi, prenošeni su zajedno sa mnogim novim doprinosima,u Evropu preko Sirije, Španije i Sicilije.

Medicina

Originalna kao i prevedena medicinska djela imali su veliku ulogu, jer mnogi prevodioci su bili doprinosioci razvoju medicine. Takvi su bili: Yuhann ibn- Masawayh (777-857) i Hunayn ibn-lsaq (809-873). Prvi liječnik, hrišćanin i učenik Jibrila ibn-Bakhtishuha, kada nije uspio da dobije Ijudska bića za seciranje, odlučio je da secira majmuna. U ovim uslovima mali napredak je učinjen na području anatomske nauke, izuzev u proučavanju anatomske strukture oka. Rasprostranjenost očnih oboljenja rano je privukla liječnike na ovakvo istraživanje. Arapski interes za liječničku nauku temeljio se na proročanskoj tradiciji, koja je nauku podijelila na dvije grane: teologiju i medicinu. Liječnik je u isto vrijeme bio metafizičar, filozof i mudrac. Slučaj Jibril ibn-Bakhtishuha,koji je bio dvorski liječnik al-Rašida, al-Ma'muna i Barmakida, i za koga se govori da je nagomilao bogastvo od 88,800.000 dirhama pokazuje da je liječnički posao bio veoma unosan. Arapi su osnovali prve apoteke, otvarali najranije apotekarske škole i sastavljali prve spiskove lijekova i način njihove upotrebe. Napisali su nekoliko farmakoloških rasprava. Prva među njima bila je ona koju je sastavio čuveni Jabir ibn-Hayyan, otac arapske alhemije koji je živio oko 770. godine. Nešto kasnije izvršena je klasifikacija liječnika u Bagdadu tako da se glavni grad oslobodio lažnih liječnika i šarlatana. Bilo je i organizacija liječnika koji su išli sa lijekovima od mjesta do mjesta i pružali pomoć bolesnicima. Prvu bolnicu, u islamu, podigao Harun al-Rašid na početku 9.vijeka ugledajući se na građu persijske bolnice. Kasnije je podignuto oko trideset i četiri bolnice po čitavom muslimanskom svijetu. U 11. vijeku postojale su i putujuće bolnice. Neke su bile opremljene medicinskim bibliotekama i na njima su održavani kursevi iz medicine. Najpoznatiji pisci na polju medicinske nauke bili su po narodnosti Persijanci ali po jeziku Arapi:Ali-al-Tabari, al-Razi, Ali-ibn-al-Abbas al-Majusi i ibn Sina. Portreti al-Razija i ibn-Sine ukrašavaju veliku halu Medicinske škole Univerziteta u Parizu. lzmeđu sredine 8. i početka 13. vijeka, narodi koji govore arapskim jezikom bili su glavni pregaoci kulture i civilizacije u čitavom svijetu. Oni su bili posrednici i staru nauku su obnovili, dopunili i prenijeli. U svemu ovome veliku ulogu imala je arapska Španija. Većina arapsko-španskih liječnika bavila se liječničkom praksom kao sporednim zanimanjem, jer im je stručno zanimanje bilo nešto drugo.