Principi standardizacije

Neki principi standardizacije bili su primenjivani još u davna vremena. Tako su stari Egipćani još pre više od 5000 godina oblikovali velike kamene blokove određenih i istih mera radi izgradnje piramida. Za gradnju gradskog vodovoda u starom Rimu izrađivane su cevi istih promera. Smatra se ipak da je uvođenje standardizacije kao svesne delatnosti na stvaranju i primeni standarda u cilju postizanja reda u određenoj oblasti, nastalo u 18. veku kada su snabdevači vatrenim oružjem i municijom standardizovali njihove elemente radi masovnije izrade i lakšeg snabdevanja vojske. Serijska i masovna proizvodnja nastaju sa prelazom sa ručnog na mašinski rad i tada nastaje problem uzajamnog razmenjivanja delova i sklopova što nameće potrebu za većom primenom standardizacije. Tako se krajem prošlog veka standardizuje Vitvortov navoj koji se kao cevni navoj i danas koristi, tada se javljaju prvi interni standardi u pojedinim kompanijama i preduzećima koja žele da iskoriste prednosti masovne proizvodnje.

U nacionalnim okvirima o standardizaciji počelo je da se stara najpre Britansko udruženje za standardizaciju osnovano 1901. godine. Za vreme Prvog svetskog rata osnivaju se nacionalne organizacije za standardizaciju u Nemačkoj i Sjedinjenim Američkim Državama, a zatim i u Japanu i Sovjetskom Savezu. Prvo međunarodno udruženje za standardizaciju ISA (International Fedearation of the National Standardizing Assotiations) osnovano je 1926. godine sa ciljem da donošenjem međunarodnih standarda olakša industrijsku saradnju zemalja i međunacionalni promet dobara. Posle Drugog svetskog rata, 1946. godine osniva se međunarodna organizacija za standardizaciju ISO (International Organization for Standardization) u kojoj su i danas zastupljene sve industrijski razvijene zemlje. Ova institucija se stara o donošenju međunarodnih standarda i preporuka, a rad organizacije ISO odvija se pod tehničkim komitetima za razne oblasti tehnike.

Ozbiljniji rad na standardizaciji u Jugoslaviji otpočinje relativno kasno u odnosu na razvijene zemlje. Tek 1950. godine počinje sistematski rad na standardizaciji, a 1952. godine izdaju se prvi jugoslovenski standardi u današnjem obliku. Zakon o jugoslovenskim standardima je donešen 1960. godine. Ovaj zakon reguliše osnovna pitanja u vezi donošenja i primene Jugoslovenskih standarda s ciljem da se obezbedi kvalitet i poboljša proizvodnja u različitim industrijskim granama. Novi zakon o standardizaciji koji je dao podsticaj razvoju novih standarda u našoj zemlji donešen je 1977. godine. Ovim zakonom je propisano obavezno korišćenje JUS standarda na celokupnoj teritoriji države. Odstupanja od standarda su moguća samo u izuzetnim prilikama kada za to postoje posebni tehnički i ekonomski razlozi.