Platni bilans

Maturski, seminarski i diplomski radovi iz menadžmenta.

Platni bilans predstavlja sistematizovan pregled ekonomskih transakcija između rezidenata (domaća lica) i nerezidenata za određeni vremenski period, uglavnom za jednu godinu. Pod rezidentima se podrazumevaju pravna lica koja imaju svoje sedište tj. fizička lica koja imaju svoje prebivalište u dotičnoj zemlji.
Konvencionalno, platni bilans predstavlja pogled transakcija jedne zemlje sa inostranstvom za period jedne godine. Međutim, platni bilans jedne zemlje može se formirati i za kraće vremenske periode (kvartalno, polugodišnje). Isto tako platni bilans može predstavljati pregled transakcija jedne zemlje sa inostranstvom sistematizovanih po regionalnom principu. Takav platni bilans omogućava nosiocima ekonomske politike da dođu do saznanja o ekonoskim odnosima domaće privrede sa pojedinim regijama, integracionim cjelinama ili pojedinim privredama država.
Iako se platni bilans uglavnom odnosi na period od jedne godine, to ne znači da su za sve transakcije koji su registrovane u platnom bilansu izvršene i plaćanja, odnosno da su potraživanja naplaćena. Jedan deo transakcija koje su registrovane u platnom bilansu neće nikada biti konfizovane (naprimer pokloni). Jedan deo transakcija će se realizovati u novčanoj formi i obliku tek u narednoj godini (npr. iznos roba i usluga na kredit). Zbog toga platni bilans ne predstavlja izvor efektivne i aktuelne ponude i tražnje deviza na deviznom tržištu. U tom kontekstu bilo bi terminološki preciznije ako bi pregled transakcija zemlje, sa inostranstvom nazvali bilansom međusobnih transakcija umesto platni bilans.
Termin platni bilans bio bi terminološi pogodniji za bilans efektivnih međusobnih plaćanja. Međutim, tradicionalno bilans efektnih međusobnih plaćanja i primanja između rezidenata i nerezidenata zovemo deviznim bilansom dok popis svih ekonomskih tranakcija između rezidenata i nerezidenata nazivamo platnim bilansom.

STRUKTURA PLATNOG BILANSA

Ekonomska transakcija rezidenata i nerezidenata registruje se u platnom bilansu kao delitne i kreditne strane. Pri tome se kreditne strane odnose na transakciji koje utiču na sicanje i formiranje kupovne snage zemlje u inostranstvu odnosno one struke koje formiraju ukupnu ponudu deviza. Kreditne transakcije znače priliv deviza.
U transakcije koje doprinose prilivu deviza ili stečajem kupovne snage u inostranstvu spadaju:
-izvoz robe,
-izvoz usluga,
-jednostrani transferi,
-uvoz kapitala i
-izvoz monternog zlata.
U transakcije koje deluju na smanjenje ukupne moći ili snage zemlje u inostranstvu, tj. koji vode odlivu deviza, spadaju:
1.uvoz robe,
2.uvoz usluga,
3.jednostrani transferi,
4.izvoz kapitala i
5.uvoz monternog zlata.

Tema platnog bilansa je sljedeća:
A.TEKUĆI RAČUN
1.izvoz robe
2.uvoz robe
3.usluge (neto robe i usluge)
4.jednostrani transferi (inostranstvu , iz inostranstva, neto - tekući platni bilans)
B. BILANS KAPITALNIH TRANSAKCIJA
5. direktne investicije u inostranstvo iz inostranstva
6. porfelje investicije u inostranstvu iz inostranstva