Nacionalni parkovi sveta

Maturski, maturalni, seminarski, diplomski i master radovi iz geografije.


Nacionalni park je oblast zemlje, često u vlasništvu države u kojoj se nalazi, većim delom zaštićen od ljudskog uticaja. Nacionalni parkovi su zaštićena oblast Međunarodnog udruženja za zaštitu prirode - Kategorija II. Kao pojam se prvi put definiše na području Jeloustouna (Yellowstone) u Sjedinjenim Američkim Državama, 1872. godine na površini od 888708 hektara.
U Evropi prvi takav park je osnovan Švedskoj, a zatim 1909. u švajcarskom Engadinu, a na teritoriji (bivše) Jugoslavije još 1924., u dolini Triglavskih jezera. Prvi nacionalni park u Srbiji je NP Fruška gora, osnovan 1960.U međuvremenu su osnovani i drugi nacionalni parkovi sa ciljem zaštite i proučavanja prirodnih celina. Prema podacima iz 90-tih godina prošlog veka na svetu ima 1500 nacionalnih parkova ili rezervata odgovarajućeg nivoa zaštite.
Nacionalni park može da zauzima površinu različite veličine: od nekoliko miliona hektara u Americi i Kanadi pa do nekoliko hiljada hektara u Evropi. U našoj zemlji je minimalna površina od 3.000 ha.
U Karakasu je 1992. god. održan Svetski Kongres o nacionalnim parkovima kada je usvojena preporuka da svaka država zaštiti najmanje 10% svoje teritorije. U Srbiji je zaštićeno oko 3%, a u Crnoj Gori 9,7%.
Na X Generalnoj Skupštini UICN (Međunarodna Unija za Očuvanje Prirode), koja je održana 1969. god. u Nju Delhiju, data je definicija nacionalnog parka čije su glavne odrednice: da je to šire prostorno područje koje predstavlja jedan ili više ekosistema malo ili nikako izmenjen ljudskom delatnošću ili nastanjivanjem, kome životinjske i biljne vrste, geomorfološki elementi i biljna i životinjska staništa daju poseban naučni, obrazovni i rekreativni značaj ili u kome postoje prirodni pejzaži velike lepote.

Nacionalni parkovi se mogu svrstati u najmanje dva tipa:
- američki i
- evropski.

Američki tip odgovara prvom parku Jeloustoun koji je formiran za turizam i rekreaciju građana, dok evropski tip, odgovara parku Engaden u Švajcarskoj, ima karakteristike rezervata. U rezervatima se živi svet potpuno slobodno razvija i živi, a samo je zaštićen od svakog uticaja čoveka. Nacionalni parkovi u našoj zemlji odgovaraju evropskom tipu, odnosno modelu rezervata, a istovremeno se u njima intezivno razvija turizam sa svim pratećim dešavanjima od gradnje objekata preko dozvoljenih kapaciteta i seče šuma pa čak do organizovanja automobilskih trka (JU reli na Tari u nekadašnjoj Jugoslaviji). Najdrastičniji primer takvog neplanskog i nestručnog gazdovanja prirodnim bogatstvima i resursima je nacionalni park Kopaonik (problem otpadnih voda, erozija tla zbog izgradnje žičara i staza kojima se ugrožavaju stoletne šume, stihijska gradnja i dr.)

SEVERNA AMERIKA

Nacionalni park Kraljevsko ostrvo (Isle Royale National Park), SAD

Nacionalni park Kraljevsko ostrvo nalazi se u Gornjem jezeru u državi Mičigen. To je najveće ostrvo u ovom jezeru i celom svojom površinom je zaštićeni nacionalni park. Taj status je dobio 1940 godine. Ostrvo je dugačko 72 kilometra, a najšire je 14 kilometara. Ovaj park se sastoji od glavnog ostrva i 400 manjih ostrva. Pored statusa nacionalnog parka 1976. godine ostrvo je dobilo status Međunarodnog rezervata biosfere. Ovo je relativno mali nacionalni park s obzirom da zauzima površinu sa površinom od 2 314 km2, ali se samo 542 km2 nalazi iznad površine vode.

Na ovom ostrvu je proučavan ekološki sistem, hranidbeni lanac i ostale karakteristike prirode, jer ovo ostrvo naseljavaju brojne životinjske i biljne vrste. U velikom broju se ovde nalaze vukovi, losovi i medveda. Tokom veoma hladnih zima voda se oko ostrva zaledi, pa se životinjama otvara put kojim su povezani sa kopnom, tako da dolazi do mešanja populacije. Sve ove životinje, kao i prirodne lepote dostupnosti se turistima koji dolaze na ovu lokaciju da je posete. Naime, po celom se ostrvu nalazi mreža puteva i šetališta u ukupnoj dužini od 265 kilometara. Potrebno je oko 4 ili 5 dana da bi se ostrvo obišlo, bar prema predviđenim turama. Veoma je popularno obilaženje obale ostrva kanuima i kajacima, a u uvalama i zalivima je veoma popularno kampovanje. Zaljubljenicima u lov i ribolov omogućeno je dvostruko zadovoljstvo. Prirodni preduslovi, kao i sama organizovanost i dolazak, izvori su zadovoljstva parka zbog finansijskih sredstava, ali i posetiocima zbog fantastičnih uslova.

Sadržaj
UVOD 3
1 SEVERNA AMERIKA 4
1.1 Nacionalni park Kraljevsko ostrvo (Isle Royale National Park), SAD 4
2 JUŽNA AMERIKA 5
2.1 Nacionalni Park Rapa Nui, Čile 5
3 AFRIKA 6
3.1 Nacionalni park Serengeti, Tanzanija 6
4 AZIJA 8
4.1 Nacionalni park Bandipur, Indija 8
5 NACIONALNI PARKOVI EVROPE 10
5.1 Island 10
5.1.1 Skaftafell NP 10
5.2 Norveška 11
5.2.1 Dovrefjell-Sunndalsfjella NP 11
5.2.2 Rondane NP 12
5.3 Švedska 15
5.3.1 Fulufjället NP 15
5.3.2 Gotska Sandön NP 16
5.4 Danska 17
5.4.1 NP Severoistočni Grenland 17
5.5 Finska 19
5.5.1 Nuuksio NP 19
5.5.2 Olanka NP 20
5.6 Estonija 21
5.6.1 Lahemaa NP 21
LITERATURA 23