Menadzment u sportu

Maturski. seminarski i diplomski radovi iz ekonomije: menadzment, marketing, finansija, elektronskog poslovanja, internet tehnologija, biznis planovi, makroekonomija, mikroekonomija, preduzetnistvo, upravljanje ljudskim resursima.

Osnovnim delatnostima u sistemu sporta nazivaju se sve relevantne i na integralnoj osnovi zastupljene aktivnosti, neophodne da bi sportska organizacija mogla da funkciniše na optimalan način.
Prilikom konstruisanja i konstituisanja organizacionog sistema u sportu, mora se poći od suštine, koja opravdava njegovo formiranje i postojanje, a to je cilj funkcionisanja sportske organizacije.
Da bi se formirala sportska organizacija treba poznavati:
1. osnovne potrebe organizacije
2. delatnosti organizacije
Kao NGO (udruženja građana tj. neprofitne, nevladine organizacije), većina sportskih organizacija ima za cilj da zadovolji potrebe društva, pa se postignuti rezultati moraju staviti u tu funkciju uz odgovarajuću podršku.

Organizacioni sistem sportskih delatnosti čine:
•Nosioci delatnosti
•Organizaciona struktura
•Učesnici u sportu
•Kadrovi (ljudski resursi) u sportu
•Nauka i tehnologija
•Objekti i oprema
•Menadžment u sportu
•Marketing u sportu
•Takmičenja u sportu
•Zdravstvena zaštita
•Informacioni sistem,
•Stimulisanje i nagrađivanje (motivacija)

Navedene osnovne sportske delatnosti treba da budu što sličnije sportskoj organizaciji kao sistemu u celini.
Sportska organizacija se osniva radi obavljanja sportskih delatnosti, sa ciljem što brojnijeg obuhvatanja članstva i postizanja vrhunskih sportskih rezultata. Ona je deo društvenog sistema, odnosno jedan od oblika njegove nadgradnje.
Sa aspekta definisanja sportske organizacije, posebno je značajan sistemski pristup, baziran na opštoj teoriji sistema, što znači da ona predstavlja:
•Složen
•Dinamičan
•Otvoren sistem, koji se sastoji od određenih komponenata (podsistema) i elemenata, kao međuzavisnih delova jedne celine. Kao otvoren sistem, sportska organizacija predstavlja deo opšteg sportskog sistema, tako da je on u isto vreme i podsistem (komponenta) integralnog sportskog sistema. Kao integralan sistem, sportska organizacja je oslonjena na okruženje i veze koje sa njima ima.
Svrha postojanja sportske organizacije može biti ugrožena ukoliko veze sa okruženjem (ulaz-izaz) u rezultatima sportskog procesa ne funkcionišu na najbolji način.
Sportska organizacija podrazumeva uređivanje, koordinisanje, i vođenje svih delova celine, funkcija, prcesa i odnosa u njima. Odgovarajućim oranizovanjem obezbeđuje se pre svega efikasnije, svrsishodnije i celishodnije ostvarivanje ciljeva. Sportska organizacija se može osnovati kao udruženje i preduzeće. Sportska organizacija kao udruženje predstavlja oblik slobodnog udruživanja građana radi ostvarivanja i usklađivanja njihovih ineteresa i razvijanja različitih sportskih aktivnosti. Dominantna je prisutnost organizovanja sporta u formi društvenih sportskih organizacija kao udruženja (associoation, union) ili tzv. neprofitnih organizacija u odnosu na druge oblike, pre svega profitne organizacije u obliku preduzeća (profit organization, business enterprise).
Neprofitna sportska organizacija svoj profit ne upućuje (kao dividendu) akcionarima, već ga zadržava i investira u razvoj sporta i organizacije, kao i na realizaciju sopstvenih projekata i programa. (reinvestiranje u organizaciju). Dakle cilj neprofitne organizacije nije ostvarivanje profita, već je on samo jedna od strategija za ostvarivanje cilja koji je definisan u zadovoljenju potreba čoveka, sadržanim u biološkim (kretanje) i psihološkim (motivi, interesi) aspektima, što ne znači da neprofitne sportske organizacije posluju bez profita koji im je veoma potreban. Neprofitna organizacija može biti osnivač i vlasnik profitnih organizacija (preduzeća) koje će svojim poslovanjem doprineti pozitivnom finansijskom bilansu.
Uobičajeno je da država pomaže određene društvene delatnosti u kojima je i sport, a koje su od opšteg interesa, a da u isto vreme, što manje direktno iz svog budšeta finansira ove delatnosti već to najčešće čini subvencijom i beneficijama (korišćenje objekata, termini za treninge, saobraćaj, prevoz....). U svetu je najvrednija tekovina ove forme organizovanja u oslobađanju poreza onih profitnih organizacija koje se pojavljuju kao donatori i sponzori u najmanje onom ekvivalentu koji je izdovjen u te svrhe.
Status neprofitne organizacije ne određuje se statusom vlasnika. Neprofitna organizacija može biti privatno, mešovito ili državno vlasništvo i oni imaju jednak tretman. Pored toga organizacija može biti organizovana i kao akcionarsko društvo, u tom slučaju su vlasnici predstavljeni u skupštni akcionara i u upravnim odborima, koji biraju izvršioce i realizatore postavljenih od strane neprofitne organizacije npr. (IOC, FIFA, FISU).

Kotler je (1982. god) neprofitne organizacije definisao kao posebnu grupu ljudi koji imaju aktuelne ili potencijalne interese i/ili uticaje na organizaciju, i on ih je strukturirao putem četiri osnovne oblasti:
•Ulazna javnost
•Interna javnost
•Intermedijalna javnost
•Konzumentna (potrošačka) javnost
Ulazna javnost
•sponzori i donatori
•kupci i dobavljači
•regulatorske organizacije (država i dr.)
Interna javnost
•članstvo
•menadžment
•sportisti
•radnici
•upravni odbor
•volonterski radnici
Intermedijalna javnost
•merkantilne organizacije
•agencije za posredovanje u poslu
•masmedijske organizacije
•marketinške organizacije
•pomoćne organizacije
konzumentna javnost
•klijenti (primaoci usluga)
•opšta javnost
•opšta sportska javnost
•lokalna sportska javnost (navijači)
•masmedijska javnost
•konkurentska javnost

Sportska organizacija kao preduzeće može biti organizovana od strane fizičkih lica, sportskih organizcija, sportskih saveza, preduzeća koja obavljaju ugostiteljsku ili turističku delatnost, radnih organizacija za zdravstvo, mesnih zajednica, i drugih organizacija i institucija.
Za sportsku organizaciju kao preduzeće je najbitniji profit, a dobro je poznato da profit predstavlja cilj svakog biznisa. Takođe, poznato je da biznis u sportu ima svrhu samo onda kada koristeći resurse sporta ostvaruje željeni profit koji se većim delom ulaže u ostvarvanje što optimalnijih sportskih rezultata. Tako ostvaren sportski rezultat predstavlja novi resurs za biznis, koji opet zajedno sa sportom pronalazi puteve profita. (bez rezultata nema pozicije na tržištu).
Na taj način se ostvaruje jedan krug (ciklus) koji sačinjavaju:
•Sportski rezultat
•Ulaganje biznisa u ostvarenje cilja
•Ostvareni cilj
•Sportski biznis sa profitom
•Sportski rezultat
Na početku i na kraju celog ciklusa, kao što se vidi je sportski rezultat koji je sam za sebe biznis, jer se od resursa sportskih aktivnosti može ostvariti profit, koji se ulaže u sport. To se prvenstveno odnosi na direktne aktivnosti, kao što je profit od ulaznica, profit od kupoprodaju sportista, profit od marketinga, profit od TV prava, proft od imidža i drugih tržišnih vrednosti. Biznis u sportu se odnosi i na tzv prateću sportsku industriju, kao što je proizvodnja sportske opreme.
Savremeni biznis a isto tako i menadžment, da bi se mogli staviti u funkciju sporta, moraju dobro poznavati suštinu sporta. Ulažući finansijska sredstva u sportski rezultat, ali i primajući sve sportske aksiome, dolaženje do vrhunskih sportskih ostvarenja, menadžment nedvosmisleno traži da se uloženo “dvostruko” i brzo vrati. Ekonomska praska velikih i moćnih zemalja opovrgava tezu da je menadžment isključiva eksluziva profitnih organizacija (preduzeća, korporacija). Uvođenjem marketinga u neprofitne organizacije stvorio se jedan, za sport od osnovnih preduslova efikasnog menadžmenta (Kotler 1988.). Savremeni menadžment, čak i u profitnim organizacijama se ne bavi isključivo tržištem, profitom i prevođenjem organizacije iz jedne niže u drugu višu poziciju, već ljudskim resursima, odnosno međuljudskim odnosima, kao i ciljevima zadovoljavanja pojedinačnih i društvenih potreba.

Osnovne delatnosti u sistemu sporta

Prilikom definisanja organizacione strukture neophodno je poći od stanovišta da ne postoji opšta organizaciona struktura koja je prihvatljiva za sve oblike i nivoe organizacije, jer je poznato da svrha postojanja i ciljevi organizacje određuju njenu strukturu.
Prilikom defnisanja organizacione strukture neophodno je poći od:
•Ciljeva postojanja organizacije
•Organizacionih delova za obavljanje planiranih poslova
•Podele rada shodno postavljenim ciljevima i organizacionim delovima
•Međusobne povezanosti i uslovljenosti između elemenata i delova celine
•Organa upravljanja po hijerarhiji
•Nadležnosti sa opisom radnih zadataka
•Delegrianja autoriteta, ovlašćenja i odgovornosti
•Zakonitosti i pravila kojih se treba pridržavati u ostvarivanju ciljeva
•Kriterijuma stimulisanja i nagrađivanja i dr.

Navedene sportske organizacije mogu se udruživati radi ostvarivanja zajedničkih ciljeva i interesa (reprezentovanja, organizovanja takmičenja, statusa sportista itd.).
•Sportski klub
•Sportsko društvo
•Sportsko udruženje
•Sportski savez – granski savez
•Savez sportova, SSS, SSCG, SAS
•Ministarstvo prosvete i sporta – uprava za sport
Sportski klub je osnovna organizaciona forma u kojoj se izvodi specijalizovana i na zakonskim osnovama organizovana aktivnost u svim konstitutivnim delatnostima sistema sporta. Klub se može formirati kao udruženje ili kao preduzeće.
Mogući prihodi kluba su:
•Članarina od članstva
•Prihodi od prodatih ulaznica
•Obeštećenja za transfer sportista
•Pokloni, zadužbine, legati
•Prihodi od sponzora i donatora
•Prihodi od reklama i marketinga
•Prihodi od igara na sreću