Nervni sistem

Maturski, seminarski i diplomski radovi iz biologije i ekologije.

Nepoznati mislilac kičmu odredjuje kao niz kostiju koje su poredjane odozgo nadole duž čovekovih ledja. Na jednom kraju kičme čovek sedi, a na drugom sedi njegova glava. Mada ova definicija ima humoristički-poetski prizvuk, ona ukazuje na slozenost odnosa izmedju kičmenog stuba i drugih delova tela, posebno omogucavajuci prenos komandi od mozga prema organima i povratak informacija iz njih u mozak.

Embrionalni razvoj kičmenog stuba

Razvoj kičmenog stuba je dug i komplikovan proces. Počinje u momentu formiranja mezoderma, a to je u periodu izmedju 15. i 21. dana i traje do trece dekade zivota.

Kičmeni stub – columna vertebralis kao celina

Kičmeni stub – columna vertebralis je aksijalni deo lokomotornog sistema i predstavlja čvrst ali elastičan nosač trupa. Na kranijalni deo kičme naslanja se skelet glave, na grudi su prikačena rebra, sternum i skelet ruku, dok je sakralni deo, preko karličnog skeletal, spojen sa skeletom donjih ekstremiteta. Sa mehaničke tačke gledista, kičmeni stub predstavlja najsloženiji deo ljudskog skeletal i čine ga 33 (32-34) pršljenova, 73 zgloba, oko 300 ligamenata i 600 mišićnih pripoja.

Kičmeni stub – columna vertebralis je sastavljen po pravilu iz 33 prsljena:
- 7 cervikalnih
- 12 torakalnih
- 5 lumbalnih
- 5 fuzionisanih sakralnih i
- 4 ( ili 3 ili 5 ) fuzionisanih kokcigealnih.

Kičmeni stub moze biti sastavljen od 32 do 34 prsljena umesto 33, kako je to obično. Takve varijacije nisu česte i nemaju veci klinicki znacaj. Smatra se da postoji veca tendencija kod zena da reduciraju broj prsljenova nego sto je to slučaj kod muskaraca.
Izuzev izmedju prvog i drugog cervikalnog i u području sakruma i kocigsa, prsljenovi su medjusobno odvojeni intervertebralnim diskusima.
Visina kičmenog stuba nije identična sa njegovom dužinom, zbog postojecih krivina i u izgradnji njegove visine diskusi učestvuju u znatnom iznosu. Ako bi se odstranili svi diskusi, kičmeni stub bio bi nizi za 25% sto znaci da čine četvrtinu njegove visine.

Kičmeni kanal

Kičmeni kanal sačinjava skup kičmenih- pršljenskih otvora i prostire se bezmalo celom dužinom kičmenog stuba i sasvim je razumljivo da ima iste krivine kao i on. U njemu se nalazi kičmena moždina sa ovojnicama.

Osteološke karakteristike cervikalnih pršljenova

Vratni deo kičmenog stuba čine sedam pršljenova koji, prema nekim anatomskim osobenostima i funkcijam mogu biti podeljeni u dve grupe:
a)gornja funkcionalna jedinica, koju čine atlas i epistofeus, i
b)donju funkcionalnu jedinicu, sastavljenu od preostalih pet vratnih pršljenova. Pršljenovi sa pridodatim strukturama štite kičmenu moždinu, nervne korenove i vertebralne arterije.

a)Gornja funkcionalna jedinica. Svi vratni pršljenovi, sem prvog, imaju trouglast oblik, tako da uglove čine dva transcerzalna i jedan spinozni nastavak. Atlas je izuzetak, jer je jedini pršljen koji nema spinozni nastavak, koji je ustvari rudimentiran i sveden na jednu kvržicu. Epistofeus je drugi pršljen iz kompleksa gornje funkcionalne jedinice i ima prelazne karakteristike izmedju visoko diferentiovanog atlasa i ostalih vratnih pršljenova. Odnos izmedju atlasa i epistrofeusa se procenjuje merenjem prostora izmedju zadnje povrsine atlasa i prednje povrsine zuba epistrofeusa. Smatra se da postoji nestabilnost izmedju ova dva prsljena ukoliko je taj proctor veci od 5 mm.
b)Donja funkcionalna jedinica. Pet poslednjih vratnih pršljenova čine donju funkcionalnu jedinicu koja se po anatomskim i funkcionalnim sposobnostima znatno razlikuje od gornje. Pršljenovi donje funkcionalne jedinice imaju identican sastav i skoro su potpuno jednaki.

Ligamenti kičmenog stuba

Ligamenti kičmenog stuba zavisno od pozicije i uloge mogu se podeliti u tri grupe:
1.ligamenti koji povezuju pršljenove
2.ligamenti koji povezuju gornji deo kicmenog stuba sa obanjom
3.ligamenti koji povezuju donji deo kicmenog stuba sa karlicom
Ligamenti imaju veliku ulogu u kompoziciji tzv. funkcionalnih jedinica kicmenog stuba.

Biomehanika kičmenog stuba

Kičmeni stub se prvo javlja kod riba, koji je kod starijih vrsta od elastične hrskavice. Zahtevi funkcije su uslovili da je kičmeni stub segmentiran, tako da se može aktivno deformisati za vreme plivanja. Segmentiranost mora postojati, a segmenti su povezani zglobovima koji omogućavaju pokretljivost do odredjenog stepena. Segmenti su potrebni i zbog toga da bi se izmedju njih formirali otvori, koji služe za prolaz zivaca, čime je omogucena komunikacija centralnog nervnog sistema sa efektornim organima.

Vertikalizacija kicme dovodi do bitnih izmena u mehaničkoj funkciji ramenog i karlicnog pojasa. Doslo je do opterecenja kičmenog stuba na pojedinim područjima, jer se celokupna tezina trupa, glave i gornjih ekstremiteta, preko kičmenog stuba prenela na relativno malo područje lumbosakralnog prelaza.