Maturski. seminarski i diplomski radovi iz ekonomije: menadzment, marketing, finansija, elektronskog poslovanja, internet tehnologija, biznis planovi, makroekonomija, mikroekonomija, preduzetnistvo, upravljanje ljudskim resursima.
Ima mišljenja da se o budžetu može govoriti još pre nove ere (npr. za vreme Solona u Atini, u Bagdadu za vreme Kalifata, na otoku Miletu). Međutim, budžet kao plan prihoda i rashoda javnopravnih tela koji se donosi za utvrđeno vremensko razdoblje, novijeg je datuma.
O vremenu i zemlji nastanka savremenog budžeta mišljenja su u finansijskoj nauci podeljena. Ono što je nesporno to je da se on pojavio mnogo kasnije od raznih drugih finansijskih kategorija, posebno poreza, zajmova, novca i banaka. To je razumljivo kada se zna da je za nastanak budžeta bio neophodan sticaj više raznih društvenih uslova, kao što su: razvitak novčane privrede, postojanje organizovane i centralizovane državne uprave, izvestan napredak u tehnici knjigovodstva i računovodstva i drugi.
Ne treba zaboraviti da je država starija od tržišta i da se finansirala i pre nastanka tržišne privrede, ali da je moderan budžetski sistem nastao tek sa nastankom tržišne privrede i savremenog kapitalizma kada su javni rashodi i prihodi stavljeni pod demokratsku kontrolu i postali bitna komponenta narodnog suvereniteta, što su bitne pretpostavke za proces demokratizacije upravljanja budžetom.
U narednom radu biće objašnjeno, uz prethodno definisanje budžeta i osnovnih postulata na kojima se on temelji, kako budžetka politika deluje na celokupno vođenje privrede, odnosno uticaj budžeta na javni i na privatni sektor kroz mehanizam raspodele i preraspodele nacionalnog dohotka.
BUDŽET I BUDŽETSKA POLITIKA
POJAM, DEFINICIJA I KARAKTERISTIKE BUDŽETA
Osnovni instrument finansiranja javnih rashoda u svim savremenim državama je budžet. U finansijskoj teoriji postoje brojne definicije budžeta budući da je budžet kompleksna institucija pomoću koje država ostvaruje mnoge ciljeve- ekonomske, finansijske, političke i socijalne ciljeve.
Najopštija i najprihvatljivija definicija budžeta je da je to godišnji finansijsko-pravni akt države kojim se predviđaju i prethodno odobravaju, u zakonskom obliku, prihodi i rashodi države.
Kod nas je, između dva svetska rata, prof. M. Todorović definisao budžet kao “sistematski i u ciframa izraženi pregled državnih prihoda i rashoda koji odražavaju cilj i odnos državnih potreba i ima da posluže kao obavezni privredni plan za državno gazdinstvo u jednom budžetskom periodu”.
Pored ove široke i stare definicije M.Todorovića koja ističe budžet kao akt finansiranja državnih funkcija, valja navesti da ima definicija koje budžet posmatraju kao instrumenat fiskalne politike i politike raspodele sredstava radi realizacije političkih, ekonomskih i socijalnih funkcija države. U tom kontekstu budžet je osnovna finansijska institucija svake političko-teritorijalne zajednice kojom se planski predvidjaju novčani rashodi i prihodi shodno karakteru produkcionih odnosa za neposredne i perspektivne zadatke. Čini se da je B.Jelčić u pravu kada, analizirajući brojne postojeće definicije budžeta, kaže da se može reći da je budžet, mutatis mutandis, plan prihoda i rashoda države utvrdjen za odredjeno vremensko razdoblje koje obično traje jednu godinu.
U zavisnosti od načina definisanja države, državnih funkcija i obaveza države, budžet se u teoriji definiče kao upravni akt ili zakon. U nekim slučajevima budžet je definisan delimično kao upravni akt, a delimično kao zakon. Neki autori budžet definišu kao zakonski akt, ali samo u formalnom smislu. U našem sistemu, budžet je zakon koji se priprema i usvaja po proceduri koja je predvidjena i za druge zakone. Obično se budžet priprema i usvaja u zajednici sa drugim zakonima koji odredjuju izvore prihoda (poreski zakoni) ili sa zakonima kojima se utvrdjuju nove obaveze budžeta.
Bilo da koristimo opšu ili konkretnu definiciju budžeta jasno je da je to akt utvrđivanja i realizacije javnih prihoda i rashoda.
Značaj budžeta nije samo u finansijskom domenu. Tradicionalni budžet je imao, pa i sada ima svoj politički razlog postojanja. Kao plan rada uprave budžet je direktiva za upotrebu sredstava na opšte ciljeve sa kojima se saglasi predstavničko telo. Treba naglasiti i ekonomsko-socijalni karakter budžeta čiji su aspekti izraženi u transfernim rashodima koji su namenjeni pomoći nezaposlenima, siromašnima, bespomoćnim i sl.
Suština budžeta je u procenjivanju i predviđanju rashoda koji će nastati u jednom budućem periodu vremena i prihoda koje treba prikupiti za njihovo finansiranje tako da mozemo konstatovati da je finansijski element ključan.
Prof. Matejić ukazuuje da iz definicije budžeta mogu da se izvuku neke njegove opšte karakteristike i to:
Pretraga
Spisak članova
Kalendar
Pomoć
