Internet i intranet

Internet je kolekcija mreža, uključujući Arpanet, NSFnet, regionalne mreže, lokalne mreže, univerzitetske mreže, koje su međusobno povezane u skladu sa skupom protokola i servisa nazvanih "Internet protocol suite". Veoma često se ovaj skup skraćeno naziva TCP/IP protokol, što je pogrešno jer su TCP i IP posebni protokoli, a na Internet-u se koriste i drugi protokoli kao što su UDP i ICMP. Zbog široke prihvaćenosti naziva, TCP/IP će se koristiti kao sinonim za sve internet protokole i servise. Među najznačajnijim servisima su ftp, telnet, gopher, finger, remote login, computer mail, network file systems, remote printing, remote execution, name servers, terminal servers i dr. Do nedavno se tehnologija koja je omogućila širenje fenomena Interneta, primenjivala uglavnom na globalnom nivou. Međutim, težište primene se sve više pomera ka lokalnim mrežama koje koriste prednosti TCP/IP protokola da bi se delile informacije i resursi unutar izolovanog sistema. Ovakve mreže su poznate pod nazivom intranet i veruje se da će u sledećih nekoliko godina razvoj i primena intraneta u velikoj meri zaseniti globalni Internet.

“Razvoj mreže računara unutar jedne organizacije naziva se Intranet.”

Intranet i internet mogu da se povežu preko firewall-a čija je uloga da sa Interneta selektivno propušta (filtrira) samo bezbedni saobraćaj kao i da mapira privatne IP adrese sa intraneta na javne koje se koriste na Internetu (slika 10.1). Ispred firewall-a može da se postavi internet server kome može da se slobodno pristupi preko nekog od Internet servisa.

Osnovna razlika između Interneta i intraneta je između javnosti i privatnosti. Da bi bio siguran, intranet obično ima veći propusni opseg, pouzdaniji skup korisnika (koji su se, potpisujući ugovor o zasnivanju radnog odnosa, obavezali na čuvanje poslovnih tajni), čvršće mere bezbednosti i strože definisana prava pristupa podacima.

Preduzeće može da koristi Web kao jednostavan i efektan način da zaposlenima omogući pristup podacima kao što su: intereni telefonski imenik, rasporedi dežurstava, cenovnik restorana i letovališta, plan godišnjih odmora, plan stručnog usavršavanja i obuke kadrova, interna akta i sl. Da li bi ovakve informacije trebalo da budu javno dostupne? Svakako ne. U ovakvim slučajevima jasno je da je prednost na strani intraneta. Neki podaci na intranetu mogu da budu dostupni samo užem krugu korisnika; npr. Poslovno rukovodstvo može da ima interaktivni pristup informacijama bitnim za donošenje poslovnih odluka. Opšti podaci o preduzeću, cenovnik usluga, adrese i telefoni predstavništava, potrebe za radnom snagom i sl. su sa druge strane prirodni kandidati za Internet.



Slika 2.2. Povezivanje intraneta i interneta. Firewall štiti intranet
propuštajući samo bezbedan saobraćaj i mapira interne IP adrese u javne, dodeljene od pružaoca Internet usluga (Internet service provider). Lokalne mreže su međusobno povezane preko rutera korišćenjem istih protokola koji se koriste na Internetu.


Ekstranet

Extranet je privatna mreža koja koristi Internet protokole i javne telekomunikacione sisteme za distribuciju poslovnih informacija, podataka, za rad sa dobavljačima, distributerima, proizvođačima ili kupcima. Extranet se može posmatrati kao spoljni deo kompanijskog intraneta.

Extranet se odnosi na grupu Web sajtova koji pripadaju nezavisnim celinama i koji se kombinuju da bi informacije bile dostupne autorizovanim korisnicima. Ovo je suprotno intranetu koji je privatan sajt i kome pristupaju samo zaposleni kompanije. Extranet se koristi u lancu snabdevanja da bi se obezbedila delotvornija komunikacija duž lanca snabdevanja. Extranet zamenjuje posebne, nestandardne privatne mreže firme koje su znač ajno skuplje za postavljanje i održavanje.

U širem smislu, extranet se može opisati kao stanje poslovne svesti u kome se Internet prepoznaje kao način poslovanja sa ostalim kompanijama paralelno sa procesom prodaje preko Interneta krajnjem kupcu.
Extranet spaja firmu u mrežnom okruženju sa kupcima -
Individualnim potrošačima,kupcima industrijskim potrošačima,dobavljačima i svim drugim poslovnim partnerima. Jedan takav odnos firme u mrežnom okruženju sa poslovnim partnerima je predstavljen na slici 2.3



Slika 2.3. - Poslovanje firme u mrežnom okruženju

Extranet se može pojmovno odrediti i kao mehanizam utemeljen na Internet i Web tehnologijama za saobraćanje i privatno i selektivno sa mušterijama i poslovnim saradnicima.