Investicije - ekonomija

Maturski. seminarski i diplomski radovi iz ekonomije: menadzment, marketing, finansija, elektronskog poslovanja, internet tehnologija, biznis planovi, makroekonomija, mikroekonomija, preduzetnistvo, upravljanje ljudskim resursima.

Reč „investicije“ potiče od latinskog izraza „investitio“ koja znači ulaganje sredstava u neki unosan posao ili uspešno preduzeće.
Investicije predstavljaju onaj deo raspoloživih resursa ( novčana sredstva, oprema, znanje, itd. ) koji se ulaže u stvaranje novih ili obnavljanje ili proširivanje postojećih poslovnih kapaciteta i poduhvata.
Investicije su najvažniji činilac ekonomskog rasta, razvoja i ukupnog blagostanja svakog društva. Obim investicija, izvora iz kojih se formiraju, ekonomske strukture, a posebno od efikasnosti njihove upotrebe najneposrednije zavisi tempo rasta društvenog proizvoda i nacionalnog dohotka, njihov apsolutni nivo, kao i njihova agregatna veličina per kapita.
Ekonomski rast i razvoj svakog društva zavisi od količine raspoložive akumulacije formirane iz tekuće raspodele nacionalnog dohotka, od dopunske akumulacije iz inostranstva, kao i od visine amortizacije namenjene ulaganjima u proširenje postojećih ili izgradnju novih proizvodnih kapaciteta, odnosno u kreiranje ekonomskih aktivnosti.
Iinvesticije imaju svoju makroekonomsku mikroekonomsku dimenziju.
Sredstva za investicije obezbeđuju se iz ostvarene ili tekuće proizvodnje.
Najvažniji izvori investicija su sredstva akumulacije i sredstva amortizacije, kao investicioni krediti iz inistranstva.
Investicije su deo društvenog proizvoda jednog fiksiranog vremenskog perioda koji se u toku perioda (godine dana) nije potrošio. Ukupne investicije ( bruto investicije) mogu biti potrošne ili proizvodne. Proizvodne investicije imaju zadatak da povećaju proizvodnu sposobnost privrede. Naturalni oblik proizvodnih investicija su sredstva za rad i predmeti rada. Naturalni oblik potrošnih investicija, su trajna i kratkoročna potrošna roba.
Ukojoj će meri nove investicije povećati proizvodnu sposobnost privrede, zavisi od njihovih obima, od dostignutog stepena razvijenosti privredne strukture i od tipa produkcionih odnosa. Da bi došlo do proširenja proizvodnje bruto investicije, moraju biti veće od osnovnih, koje omogućavaju zadržavanje postojećeg stanja, tj. prostu reprodukciju. Svaki tip razvijenosti zahteva drugačiju strukturu investicija, a od karaktera reprodukcionih odnosa zavisi hoće li biti moguće ostvariti jedan redosled i tempo investicija koji najbolje odgovaraju dostignutom nivou razvoja.
Uvažavajući dostignuti stepen razvoja socijalističkih zemalja, postoje bar četiri karakteristična metoda investiranja, opredeljena proizvodnom strukturom:

1. zemlje sa izrazito sitnom robom poljoprivrednom proizvodnjom i industrijom u embrionalnij fazi razvoja – akumulacija se mora ubirati merama vanekonomske prinude.
2. Zemlje koje su pre prelaska u socijalistički period prošle kroz početnu industrijalizaciju, ali sa disproporcijom između proizvodnje sredstava za proizvodnju i potrođnju na štetu prvih. Ove zemlje se karakterišu ubrzanim razvojem i naglom promenom proizvodne strukture; akumulacija je prenapregnuta i koriste se negativni izvori dodatne akumulacije. Vanekonomske mere u prikupljanju akumulacije nisu pravilo, ali je ude poljoprivrede u stvaranju akumulacije vrlo značajan. Zbog naglih promena proizvodne strukture, ove zemlje karakterišu velike disproporcionalnosti, obično između proizvodnje sredstava za proizvodnju i potrošnju, kao i uska grla, a vrlo često potrebe za investicionim sredstvima moraju da se dopunjuju inostranim investicionim kreditima;
3. zemlje koje su postigle prevagu industrijske proizvodnje nad poljoprivrednom, ali gde brze promene proizvodne strukture ne obezbeđuju staqbilno funkcionisanje privrednog sistema. Razvoj se, po pravilu, finansira iz domaćih sredstava;
4. zemlje koje su postigle visok stepen privredne razvijenosti, koristeći najnovija tehnička dostignuća i najmodernije metode upravljanja. Investicije se u potpunosti pokrivaju iz domaćih izvora, a na nivou preduzeća i privrednih grupacija značajnu ulogu preuzima samofinansiranje.

Postoji značajna razlika između investicije u proširenje proizvodnje potrošnihn dobara i investicije u proširenje proizvodnje sredstava za proizvodnju. Svaka investicija namenjena proširenju proizvodnje potrošnih dobara samo će se jednom odraziti na proširenje proizvodnih kapaciteta i na porast materijalne proizvodnje, i to u onoj godini u kojoj je investicija završena. Kod investicije u sredstva za proizvodnju proizvedeni potencijal će se uvećavati tokom niza godina, stvarajući lančanu reakciju na opšti porast društvene proizvodnje.
Znatno brže se vrednosno povećava ukupan obim proizvodnje, ako se ona pretežno sastoji iz sredstava za proizvodnju, nego ako se radi o predmetima potrošnje. Forsiranje skupljih proizvoda, a to su uglvnom sredstva za proizvodnju, stvara, vrednosno gledano, veći proizvodni efekat.
Investiciona politika ne može se ograničiti samo na ekonomske faktore, jer one nisu jedino komponente društvenog i privrednog razvoja. Kompleksna investiciona politika mora uvažavati političke, socijalne i kulturno – prosvetne faktore. Socijalističke privrede imaju i mnogo više obaveza u ispunjavanju čitavog niza ekonomskih i vanekonomskih zahteva koji umanjuju investicioni potencijal, ali su neophodne pretpostavke skladnog društvenog razvoja.
Posebnu teškoću u socijalističkoj privredi stvara okolnoswt da ne postoji jedinstveni kriterijum koja je investicija u datom momentu najbolja za privredu kao celinu. U čistoj kapitalističkoj privredi, sa stanovništva kapitaliste, ovaj kriterijum je nađen u profitnoj stopi na uloženi kapital. U socijalističkoj privredi, pošto se investicije posmatraju sa stanovništva cele privrede, nema takvog kriterijuma, već se, za svaki slučaj mora, uzimati veoma veliki broj činilaca. Istovremeno, socijalističku privredu interesuje ne samo direktan efekat neke investicije, već i indirektni efekti, koje je u mnogim slučajevima veoma teško kvantitativno procenjivati.
Pri proceni pojedinačnih investicionih varijanti ne može se uzimati samo jedan kriterijum ( varijanta Efeknost investiranja), jer pokazatelji ekonomske efektivnosti investicija mogu biti izraženi vrednosno, naturalno, objektivno, subjektivno, celovito i parcijalno. Naučnu ferifikaciju mogu izdržati samo objektivni, vrednosno definisani kriterijumi. Tu spadaju: ukupna godišnja bruto – proizvodnja koja je rezultat završenih investicija, i ukpna novoostvarena vrednost, ukupan višak rada, celokupan iznos uloženih sredstava umanjen za neproizvodna ulaganja, dužina vremena gradnje, dužina aktivizacionog perioda itd. Treba takođe imati u vidu:
- vreme potrebno da efekat u vidu nacionalnog dohotka bude ravan ukupnim investicionim ulaganjima, tj. vremenski period posle koga će nastupiti povraćaj uloženih sredstava sa gledišta nacionalnog dohotka;
- vreme potrebno da efekat investicije u vidu viška rada bude ravan ukupnim investicionim ulaganjima , tj. vremenski period posle koga će nastupiti povraćaj uloženih sredstava sa gledišta viška rada.
Ekonomska efektivnost novih dodatnih ulaganja radi uvođenja nove tehnike izračunava se tako da se očekivani priraštaj bruto- proizvoda posle uvođenja nove tehnike stavlja u odnos sa dodatnim ulaganjima u novu tehniku. Vreme povraćaja uloženih sredstava, T, računa se preko odnosa:
gde su sa K označena sredstva a sa E uštede u dve investicione varijante.

Indirektni efekti investicija mogu se posmatrati dvojako:
1. preko porasta efektivnosti jednog preduzeća pod uticajem drugog preduzeća – tehnološka povezanost;
2. preko porasta efektivnosti jednog preduzeća prouzrokovanog uticajem koji drugo preduzeće vrši na tržištu svojom ponudom gotovih proizvoda i tražnjom sredstava za proizvodnju i radne snage – tržišna povezanost.
Postoje izvesne grane u kojima je indirektni efekat investicija daleki značajniji za privredni razvoj nego direktan. To su grane sa izrazitim eksternim efektima koji se mogu javiti kao eksterni troškovi i eksterne uštede.

Investicije i privredni razvoj - su pojmovi koji stoje u najprirodnijoj ekonomskoj vezi. Do procesa ubrzanog privrednog razvoja može doći samo (naročito ako su u pitanju zemlje u razvoju) ako se povećava stopa akumulacije i menja struktura investicije u korist prvog odeljka, odnosno na račun lične potrošnje. Međutim, svakom stepenu razvijenosti privredne strukture odgovaraju druge vrste investicuje kao najpogodnije zan dalji privredni razvoj, čiji redosled i tempo u odnosu na opštu stopu privrednog rasta zavisi od postojećih produkcionih odnosa. Dakle, jedinstvenog metoda finansiranja investicije koji bi uvek bio najbolji za bilo koji nivo i strukturu privrede, nema. Postoje različiti tipovi privrednih struktura koji su rezultat dostignutog stepena razvijenosti, koji se međusobno bitno razlikuju po tome koje vrste investicije dobijaju u njima najpresudniji značaj po dalji privredni razvoj.
Pri posmatranju investicije sa stanovniđtva njihova dejstva na privredni rast, mora se odmah na početku zapaziti da postoje investicije koje samo jednom uvećavaju proizvodne kapacitete i dtuštvenu proizvodnju (npr. u proširenje proizvodnje potrošnih dobara) i investicije koje to čine neprekidno iz godine u godinu u toku svog veka trajanja ( investicije u proširenje proizvodnje sredstava za proizvodnju ).

AKUMULACIJE I INVESTICIJE – nisu isti ekonomski pojmovi. Akumulacija je izvor sredstava za investicije. Investicije su oblik upotrebe sredstava akumulacije.
Sredstva akumulacije formiraju se iz raspodele čiste dobiti ( čistog dohotka ) preduzeća ( mikroekonomski nivo ) odnosno iz raspodele društvenog proizvoda i nacionalnog dohotka datog društva ( makroekonomski nivo ).

VRSTE INVESTICIJA I TEHNIČKA STRUKTURA

INVESTIRANJE – investiranje je proces stvaranja uslova za novu proizvodnju ( izgradnja novih proizvodnih i drugih kapaciteta ), odnosno zamenu ili proširivanje postojećih proizvodnih i drugih kapaciteta u cilju stvaranja dobara i usluga u skladu sa potrebama i tražnjom na tržištu.

INVESTICIONO ODRŽAVANJE – To su sredstva koja se ulažu za opravku i održavanje postojećih proizvodnih i drugih kapaciteta ( sredstva za rad ) u njihovom investicionom veku naziva se investiciono održavanje.
Investicionim održavanjem sredstava rada ne vrši se njihovo obnavljanje u fizičkom vidu nego samo obezbeđivanje uslova za njihovo normalno funkcionisanje u proizvodnom procesu.
Sredstva namenjena za održavanje funkcionalne sposobnosti postojećih kapaciteta ne smatraju se investicijama, nego tekućim troškovima u poslovanju datog preduzeća.

DEMOGRAFSKE INVESTICIJE – demografske investicije su ulaganja u sredstva za rad čiji je cilj da se održi postojeći nivo društvenog proizvoda ili osnovnih sredstava po stanovniku imajući u vidu prirodni priraštaj stanovništva

EKONOMSKE INVESTICIJE – ekonomske investicije su ulaganja u sredstva za rad proizvodnih delatnosti ( industrija, poljoprivreda, i dr. ) čiji je cilj povećanje društvenog proizvoda ili osnovnih sredstava po stanovniku.