VI SOCIOLOSKE TEORIJE

Nova tema  Odgovori 
Podelite temu sa drugarima: ZARADITE PRODAJOM SVOJIH RADOVA
 
Ocena teme:
  • 0 Glasova - 0 Prosečno
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
 
Autor Poruka
derrick Nije na vezi
Posting Freak
*****

Poruka: 3,096
Pridružen: Jul 2009
Poruka: #1
VI SOCIOLOSKE TEORIJE
VI SOCIOLOŠKE TEORIJE

Sociološke teorije nastaju nakon konstituisanja sociologije kao nauke, za šta su pored ogista Konta zaslužni i herbert spenser, Karl Marks, Maks Veber i Emil Dirkem, u čijim delima su zasnovani različiti teorijski pristupi.

1. NASTANAK SOCIOLOGIJE KAO NAUKE

Za nastanak sociologije kao nauke, pored društveno-istorijskih uslova, bilo je značajno i postojanje bogatog fonda dotadašnjih teorisjkih promišljanja o društvu iz kojih je neposredno usledila potreba o zasnivanju samostalne nauke o društvu. Ogist Kont (prva polovina XIX veka) je sistematizovao brojna shvatanja prethodnika i formalno ostao zaslužan za konstituisanje samostalne nauke o društvu, kojoj je dao ime sociologija. Ovu reč je prvi put upotrebio u svom delu Kurs pozitivne filozofije, a formirao ju je od latinske reči – societas - društvo, i grčke reči – logos – učenost.

Sociologija je dakle nastala kao odgovor na zahtev vremena i društvenih protivurečnosti u pokušaju da se prouče društveni problemi u okviru jedne opšte nauke o društvu. Sa različitih pozicija svoje klasne uloge, dve osnovne društvene klase, vladajuća i proletarijat bile su zainteresovane da naučnim proučavanjem dobiju odgovore za probleme koji su proisticali iz njihovog klasno-socijalnog položaja. Na toj osnovi su proistekle dve različite teorijske orjentacije, gradjanska i marksistička, koje će od nastanka sociologije pa sve do savremenog doba označavati različit sociološki pristup, baziran na klasno-ideološkoj osnovi.

Složenost društvene stvarnosti i usmerenost ka odredjenim pitanjima i faktorima, ideološka orjentacija autora, teorijska angažovanost da se društvo usmerava na održanje postojećeg sistema ili da se menja, sve su to razlozi zbog kojih je nastao veći broj socioloških teorija.

2. KLASIFIKACIJA SOCIOLOŠKIH TEORIJA

S obzirom na brojnost socioloških teorija u klasifikacijama dolazi do ukrštanja nekih od osnova podele. Podele se prave prema državi u kojoj su nastale (nemačke, francuske, američke), prema vremenu nastajanja (teorije XIX i Xxveka), ideološkom faktoru (gradjanske i marksističke), naučnom konceptu i sadržaju (biologističke, psihologističke, formalistička i dr.). najčešća je podela na klasične i savremene teorije, ali se npr. Marksizam kod nekih autora ubraja u klasične, a kod drugih u savremene teorije. Ima i drugih primera. U svakom slučaju, neusaglašenost postoji i kod klasifikacije socioloških teorija u savremenoj sociologiji u kojima autori koriste kombinaciju više kriterijuma i nivoa podele.

Prve sociološke teorije imale su karakteristike tzv. Velikih teorija, koje su nastojale da pruže odgovore o društvu kao celini, analizom strukture društva i činilaca koji učvršćuju njegovu stabilnost ili pak dovode do promena. Takve teorije su pozitivistička, marksistička, razumevajuća sociologija, funkcionalizam. Zatim imamao teorije srednjeg obima, koje se bave odredjenim aspektima socijlanih pojava i po obimu problematike odnose se na uža područja društvene stvarnosti.
(Pošto je podela problemtična, prikazaćemo značajnije teorije od klasičnih do savremenih.)




3. POZITIVISTIČKA SOCIOLOGIJA OGISTA KONTA

Stvaralački opus Ogista Konta je reakcijana aktelne društvene dogadjaje i mogućnost angažovanja teorijske misli u društvenom preobražaju. Naime, nakon francuske buržoaske revolucije, dva velika mislioca, Kont i Marks traže najbolji način da se društvo reformiše u cilju stvaranja humanijeg društva. Bitno se razlikuju u stavu na koji način je to moguće postići.

Kont smatra da treba učvrstiti društveni red i poredak na postojećoj klasnoj i ekonomskoj osnovi. Kako revolucionarni duh ne može doneti stabilnost, potrebna je duhovna reorganizacija društva, koju najbolje može sprovesti nauka.Ta nauka je sociologija, koja ima teorijski izvor u pozitivnoj filozofiji, a praktični u potrebama društva. On je znači sociologiji namenio i saznajnu ulogu u teorijskom promišljanju i analizi društva i praktičnu ulogu, tj. u vezi sa politikom u učvršćivanju poretka.

Pozitivizam je teorijski i metodološki pravac prema kome se duštvo proučava kakvo jeste na osnovu stvarnih – pozitivnih činjenica u društvu. Kont je u duhu svojih pozitivističkih stavova za nauku o društvu najpre koristio termin socijalna fizika, nastojeći da je približi stepenu razvoja prirodnih nauka, a da ta nauka na naučnim osnovama ostvari reorganizaciju društva.

Kont je precizirao da izučavanja u sociologiji moraju obuhvatiti dva elementa: društvenu statiku i društvenu dinamiku. To je ujedno i sam predmet sociologije i Kontova je zasluga što je uvideo ravnopravan značaj istraživanja i društvene strukture i društvenog razvoja. Pitanje društvene dinamike je po Kontu i moglo da se postavi tek kada se javila ideja progresa u novom veku i zato je kod antičkih mislilaca i nema. Progres je postepeni razvitak reda, a red se ostvaruje u progresu i tu nema suprotnosti jer je socijalni progres razvoj ljudske inteligencije. Razvitak sagledava putem društvene evolucije, kao postepeni tok civilizacije i razvoj ljudskog saznanja obeležen je napretkom ljudskog duha preko tri osnovne faze: teološka, metafizička i pozitivno-naučna.
Teološki period obeležen je najnižim stepenom intelektualnog života i objašnjenja se vezuju za delovanje natprirodnih sila i kasnije religije. Metafizičku fazu karakteriše tumačenje pojava apstraktnim, filozofskim principima kada se postavljaju pitanja o uzroku i suštini sveta i uspostavljaju etičke i pravne norme. To je period od renesanse do franscuske buržoaske revolucije, obeležen brojnim ratovima. Pozitivno-naučna faza je najviši stepen razvoja ljudskog duha, jer se on okreće pozitivnim, stvarnim činjenicama i nauka ima najznačajniju ulogu, jer se napuštaju apstraktna mišljenja o apsolutnoj istini.

Društvena statika se bavi istraživanjima elemenata koji čine strukturu društva. Ti elementi treba da ostvare ključni princip – solidarnost i saglasnost izmedju delova sistema. Osnovni elemenat društva nije pojedinac, već porodica, u kojoj postoje odnosi koji su temelj svih ostalih odnosa, jer se u njoj čovek ostvaruje kao celovito biće. Iz porodice se razvijaju složenije grupe, klase i države. Kont odvaja pojedinca od društva, svodeći društvo na kolektivni organizam i porodica ima ulogu posrednika izmedju pojedinca i društva. Društvo se sastoji od širih grupacija ili klasa koje povezuje državna vlast, a razlikuju se na osnovu podele rada i položaja koji zauzimaju u društvu. On razlikuje 4 klase: naučnici, praktična klasa (bankari, trgovci, industrijalci) poljoprivrednici i radnici. Podela na klase po njemu je nešto prirodno i samim tim jedino moguće.

Stabilizacija postojećeg poretka je cilj koji Kont preko nauke želi da ostvari i istovremeno zaštita od revolucionarnih ideja. Sociolozi treba da nadju rešenja koja će voditi harmoničnosti društva jer je i sam razvoj samo usavršavanje postojećeg poretka.
I pored kritika njegovih stavova, nedvosmislena je njegova zasluga za osnivanje pozitivizma, davanja imena nauci o društvu, odredjivanja predmeta sociologije kroz izučavanje strukture i dinamike društva, zalaganje za angažovanost nauke, shvatanje države kao društvene tvorevine i drugo.

4. NATURALISTIČKE TEORIJE DRUŠTVA

Snažan razvoj društvenih nauka delovao je inspirativno da se po ugledu na njih i u društvenim naukama nadju odgovarajuća objašnjenja za društvene pojave. S obzirom na faktor kome je davana prednost, u okviru ovog teorijskog pravca razlikujemo veći broj teorijskih prilaza, a najznačajniji su biologistički i mehanicistički.

Biologističke teorije

Po ovom pristupu društvo se posmatra kao poseban oblik organizma. Predstavnici ovog pravca, najzačajniji je Herbert Spenser (druga polovina XIX veka), u biološkom tumačenju društvenih pojava traže sličnosti i razlike izmedju individualnog organizma / organskog sveta i društva. Pored organicizma, Spenser je razvio i kategoriju evolucionizam. On je pre Darvina formulisao teoriju evolucije. Zakon evolucije po njemu podjednako se može primeniti u prirodi i društvu, tj. evolucija je univerzalni razvojni proces koji predstavlja usložnjavanje, prelaz od prostih ka složenim oblicima sa organicističkim elementima. Naglašen je kontinuitet promene i prilagodjavanja sa karakteristikama predodredjenosti, jer nakon jedne faze neumitno sledi druga. Društvo shvata kao superorganizam, a medju grupama i klasama se održava ravnoteža kao i medju ostalim elementima u prirodi. Razmatrajući vezu društva i države, on ističe ulogu države jer ona štiti društvo od unutrašnjih konflikata.

Po Spenseru evolucija znači prelaz iz nepovezane homogenosti u odredjenu i povezanu. Na primeru društva to je razvoj od plemenskog, preko militarističkog do industrijskog oblika društva. Prethodne dve faze su bile obeležene borbom za opstanak i preživela su najefikasnije organizovana društva. U novom tipu društva preovladjuju individualnsot rada i demokratske slobode i društvo će moći da preživi ukoliko se u njemu pojedinci adaptiraju na postojeće uslove. Tako Spenser i njegovi sledbenici postavljaju društvo kao celinu koja je iznad pojedinca. Integrativne mehanizme u društvu tumače naturalistički kao izraz prirodnih zakona koji prethode svesnoj društvenoj akciji.

Spenser je u sociologiju uveo pojmove kao što su struktura, funkcija, integracija i druge. Za sociologiju je značajan jer je ideju evolucije pretočio u evolucionizam. Na osnovama organicističke koncepcije nastala je i savremena škola funkcionalizma.

Socijaldarvinizam

Posle Spensera, biološka teorija društva razvila se u posebnoj, socijaldarvinističkoj varijanti. Ovo shvatanje društva polazilo je od Darvinovog zakona borbe za opstanak po kome preživljavaju najsposobniji, jer se prilagodjavaju uslovima. Darvinova organska evolucija nekritički je preneta na društveni plan i podrazumevala je da i u opstanku društva i njegovog razvoja ključnu ulogu imaju borbe društvenih grupa, od kojih neke uspevaju, jer pobedjuju slabije. Najekstremniju varijantu zastupao je Gumplovič svojim stavom o borbi viših i nižih rasa.

Po Gumploviču, borba za opstanak se razrešava ratovima u kojima uvek pobedjuje duhovno nadmoćna, razvijenija rasa. Na toj osnovi nastala je i država, u kojoj je unutrašnji život neprestana borba rasa i koja se u suštini zasniva na borbi interesa. Kada se vremenom rase stope u naciju , nastaje nacionalna država i time se ostvaruje njen istorijski zadatak . Kada u okviru države prestanu rasne borbe to može da znači stagnaciju. Rasna teorija Gumploviča poslužila je za fašističku rasnu koncepciju.

Neprihvatljivost ove teorije leži u postavci da je u društvu osnovni odnos etničkih i rasnih sukoba i da je to pokretačka snaga društva. Koncept o sukobima u društvu postavljen je dogmatski, kao izraz razvoja kapitalizma u to vreme, ali je kao generalni stav o značaju društvenih sukoba za sociološka istraživanja poslužio u daljoj razradi, kao i stav da se razlog osnivanja država nalazi u ostvarivanju interesa odredjene grupe.

5. MEHANICISTIČKE TEORIJE

Mehanicističke teorije analogiju za objašnjenje društva i metodološke postupke traže u neorganskoj prirodi. U sociologiji primenjuju metode koji se koriste u fizici – mehnici i hemiji, jer smatraju da se sve pojave nalaze u medjusobniom jedinstvu te da nema kvalitativne razlike izmedju prirode i društva. Mehanicističko objašnjenje čoveka i društva bilo je reakcija na dotadašnja teološka tumačenja.

Zastupnici ove teorije dele se s obzirom na to sa kog metodološkog stanovišta objašnjavaju društvena zbivanja: sa stanovišta fizike, tj. mehanike, energetike ili matematike. Najizrazitiji predstavnik je Henri Keri (XIX vek), koji je izložio stav o čoveku kao molekulu društva, u kome je udruživanje ljudi uslovljeno zakonima molekularne gravitacije. U zastupnike mehaničkog tumačenja društva svrstava se i italijanski ekonomista i sociolog Pareto (kraj XIX i početak XX veka), koji ekonomsku ravnotežu pretpostavlja socijalnoj ravnoteži. Po njemu socijalne pojave treba da se izučavaju mehanicističkim metodama. Ljudska bića posmatra kao proste hedonističke molekule, kao što se u mehanici čvrsta tela posmatraju kao proste materijalne tačke. On daje prednost posmatranju i eksperimentisanju, što je po njemu i cilj naučne sociologije, a ne spekulacije ili moralisanja. On se smatra i za predstavnika ciklične teorije i razvio je teoriju društvene ravnoteže u kojoj je pokazao kako se ona održava.

Mehanicističke teorije su jednostrane sa primenom prirodnih zakona na sve pojave i malo su doprinele naučnom razumevanju socijalnih pojava.

6. FORMALNO-SOCIOLOŠKE TEORIJE

Formalizam u sociologiji nastao je kao suprotna tendencija do tada afirmisanim teorijskim pravcima, koji su pažnju usmeravali ka sadržini društvenih pojava. Druge društvene nauke treba da se bave sadržinom, a sociologija kao nauka treba da se bavi formom, oblicima društvenih pojava, tj. njihovim opisom. Smatrajući odvojenim oblik ispoljavanja i sadržinu oni su smatrali da je zadatak sociologije da utvri nepromenljive oblike ljudskih odnosa, ne upuštajući se u sadržaj tih odnosa. Sociologiju prvenstveno interesuje ono što je društveno, a ne sama sadržina društva.

Formalizam se najviše razvio u Nemačkoj i Americi. Osnivačem formalizma smatra se F. Tenis (kraj XIX i početak XX veka) koji je značajan i po shvatanju o razlici izmedju zajednice i društva kao glavnih oblika udruživanja ljudi. Zajednica je nastala spontano, dugim razvojem, prirodnim putem i u njenoj osnvi je krvno srodstvo. Društva se uspostavljaju ugovorom i u njihovoj osnovi su poslovne veze.

Najviši domet formalizam je ostvario u delima Zimla i Vitea. Smatra se da naziv formalne sociologije potiče od Zimla (kraj XIX i početak XX veka), koji je u svom delu Sociologija obrazložio potrebu izdvajanja forme od suštine društvenih pojava. Naime, sociologija treba prvenstveno da proučava oblike društvenog života, oblike udruživanja jer su one trajni elemenat društvenog života. Isti društveni oblik može da ima rayličite sadržaje (u religiji, ekonomiji, politici) kao što razne materije mogu da imaju iste geometrijske oblike, tako da je sociologija po njemu vrsta socijalne geometrije. Ipak, baveći se mikrosociologijem ziml je uvideo da ukoliko se detaljnije istražuju društveni oblici, oni neminovno prelaze u istraživanje sadržaja. Kako on sam kaže: u svakoj društvenoj pojavi sadržaj i društvena forma obrazju jedan jedinstveni realitet. I pored toga što ovakav stav dovodi u pitanje čitav kocept on ostaje zaslužan za jedan novi pristup sociološkoj misli.

Leopold fon Vize (prva polovina XX veka) razvio je sveobuhvatan sociološki system. On sam nije smatrao da njegov system može da se uvrsti u formalnu sociologiju već u nauku o ljudskim odnosima. Pojam društvenog kod njega je shvaćen kao proces medju ljudima. Zadatak sociologije je da utvrdi koja vrsta procesa postoji, kako ponašanja utiču jedna na druga, kako bi se neposredno ustanovio sam društveni život. On iz pojma društvenih procesa izvodi i pojam društvene tvorevine koju procesi stvaraju. Društvene tvorevinu su npr. masa, grupa, ili društvena tela kao što su država, klasa, staleži, narod i dr. S obzirom na pokušaj da ostvari celovit sociološki system, pri čemu je ukazao na podrobnu analizu društvenih pojava, kao predmetnog izdvajanja sociologije od drugih nauka, Vize je ostvario najznačajniji doprinos formalnoj sociologiji.

Američka formalna sociologija s početka XX veka razvijala se pod uticajem evropske sociološke misli i najistaknutiji predstavnik je Edvard Ros. Osnovna crta njegovog dela je empirizam i ostavio je obimnu gradju u kojoj su opisivane društvene pojave. U odredjivanju predmeta sociologije pošao je naravno od pojma društvenih procesa što je bio i stva Sociološke čikaške škole. Empirijska istraživanja, vršena u okviru ove škole, dala su dragocene podatke o američkom društvu koje se u tom periodu naglo uvećavalo doseljavanjem iz svih krajeva sveta.

Mada kritikovan, formalizam je dao doprinos razvoju sociološke misli skretanjem pažnje na proučavanje formi društvenih pojava i obiljem empirijskog materijala koji je na mikro nivou izuzetno značajan za sociologiju.

7. PSIHOLOŠKE TEORIJE

Osnovna karakteristika psiholoških teorija je da društvo i društvene pojave tumače psihičkim činiocima. One su nakon naturalizma, skrenule pažnju na ulogu svesti pojedinaca ili grupa, kao onu posebnost koja pokreće ljudske aktivnosti i na osnovu koje može da se objasni društveni život. Psihološki pristup je bio glavno obeležje brojnih teorija nastalih krajem XIX veka i ostvari je veliki uticaj i na mnoge kasnije nastale teorije, tako da je psihologizam dominantna tendencija sadržana u više teorijskih pravaca u savremenoj sociologiji. U zavisnosti od toga koji se elemenat uzima kao primarni razlikujemo posebne grane psiholoških teorija: individualno-psihološke (individualna svest odlučujuća), kolektivno-psihološke (kolektivna psiha) i socijalno-psihološke (povezivanje psihičkih i društvenih pojava).

Individualno-psihološke teorije

Ove teorije su najranije nastale i njihovu osnovu čini shvatanje da se induvidualnom svešću pojedinaca mogu objsaniti društvene pojave. Ovde je prepznatljiv uticaj Spenserovog naturalističkog tumačenja društva preko individual. Osnovna nit koja spaja ova dva različita shvatanja je da zakonitosti koje važe za pojedinca važe i za društvo, pošto je društvo sastavljeno od pojedinaca. Medju zastpnicima ovih teorija postoje razlike s obzirom na stav koji psihički činioci odredjuju drštveno ponašanje.

Gabrijel Tard (druga polovina XIX veka) je razradio koncepciju o društvenim odnosima u čijoj osnovi je imitacija. Naime, on je lične odnose projektovao kao društvene i medjusobni psihološki odnos sadrži tri procesa: repeticiju (imitaciju), opoziciju (suprotstavljanje) i adaptaciju. Osnovni proces je imitacija i na tom pricipu počiva i politička vlast. Izvor društvenog kretanja su nove originalnosti pojedinaca – invencije, koje drugi podražavaju i kada se ti procesi socijalizuju (npr. ugledanje na plemstvo). Ova terija nije dalje ostvarila značajniji uticaj, ali su neke njegove sugestije o ulozi masovnih sredstava komunikacije na formiranje javnog mnjenja bile inspirativne i kasnije korišćene.

Druga grupa shvatanja bazira na stavu da su društvene pojave odredjene urodjenim predispozicijama čoveka. Mek Dugal (kraj XIX i početak XX veka) je razvio teoriju po kojoj instinkti pojedinaca utiču na društvene aktivnosti. Naime, Instinkt ili urodjena psihofiziološka sklonost navodi čoveka da reaguje na spoljne nadražaje. Medjutim, on je i začetnik socijalne psihologije, jer stav o individualnoj svesti pojedinaca dovodi u vezu sa uticajem društva na njeno formiranje i obrnuto.

Inače, najpoznatiji predstavnik ovog pravca je bečki psihoanalitičar, Sigmund Frojd (1856-1939), čija teorija ima više značaja za psihologiju. Po frojdu urodjeni instinkti su pokretačke snage delovanja čoveka, a objekti na koje su upravljeni su ciljevi ljudske delatnosti. On razlikuje dve grupe instikata: eros, kao instinct života ili ljubavi i tanatos, destruktivni instinct ili instinct smrti. U prvoj grupi, najznačajniji je libido, tj seksualni instinct, jer je u njemu sadržana energija za njegovo zadovoljenje. Odnos individualno-psihičkog i društvenog dolazi do izražaja u suprotnim tendencijama. Ličnost teži da zadovolji instinkte a društvo ih ograničava i preusmerava u energiju koja se realizuje u kulturi, nauci, umetnosti i dr. Ovom teorijom su tumačeni i društveni odnosi te su sukobi objašnjavani kao izraz potisnutih, agresivnih instikata i sl. U tom smislu, Frojd je prenaglašavao ulogu nasledja, a zanemarivao ulogu društvene sredine, tj. socijalnih faktora. Ovo shvatanje objašnjenja društvenih pojava nije prihvatljivo, jer se celokupna ljudska aktivnost ne može tumačiti samo instinktima, a posebno ne jednog, kako je to Frojd smatrao. Ipak, njegov uticaj je bio značajan na američku sociologiju na planu metodoloških istraživanja.

U okviru psihologizma je i sociometrijska teorija, nastala u Evropi.Njeni predstavnici su Vize, Ziml, Gurvič, Moren i za sociološku misao najznačajniji Veber (kraj XIX i početak XX veka). Sociologija po Veberu nastoji da razume društveno delanje koje predstavlja društveni odnos medju osobama i ima različit sadržaj (ljubav, prijateljstvo, mržnja i dr.) Tumačenje tih odnosa može da se usmeri, ili prema pojedinačnim slučajevima, ili preko konstrukcije “idealnih tipova” koje nauka da odredi. Idealno tipske konstrukcije treba da pokažu kakav bi bio tok nekog ljudskog delanja kada bi ono bilo orjentisano strogo ciljano racionalno, neometano zabludom i afektima, i kada bi bilo orjentisano nadvosmisleno samo prema jednom cilju. Zadatak sociologije je da utvrdi odstupanja od idealnog tipa ponašanja. Model idealnih tipova koje je Veber konstruisao je pod uticajem religije, preciznije protestantizma, na uspon ranog kapitalizma. ???????

Kolektivno-psihologističke teorije

Predstavnici ovih teorija smatraju da kolektivna svest, različita od individualne, ima svoje posebne zakonitosti koje su odlučujuće za karakter društva i njegov razvoj. Osnivačem ovih teorija smatra se Vilhelm vunt (druga pol. XIX i poč. XX vaka), koji je zaključio da se pojedina psihička svojstva čoveka ne mogu posmatrati nezavisno od duštvene celine kojoj taj čovek pripada. U sociologiji, najznačajniji predstavnik je Emil Dirkem (isto vreme), koji se od brojnih autora ubraja i u osnovače sociologije. On je prvi u evropi sociologiju uključio u sistem univerzitetskih disciplina, skoro pola veka pre nego što je nova nauka dobila svoj naziv u delu Ogista Konta. On se zalagao da sociologija ostane nezavisna od filozofije.

Osnovna ideja koja preokupira Dirkema je društvo, kao celina koja poseduje “kolektivnu svest”, specifičnu u odnosu na individualnu, i više nego prost zbir individualnih svesti, jer se ni ne može svesti na njih. Kolektivna svest ima svoje zakonitosti jer grupa misli, oseća i dela drugačije nego što bi činili njeni članovi kada bi bili izdvojeni. Vaspitanje, po Dirkemu, ima bitnu ulogu, jer njime može da se postigne da pojedinac usvoji važeće norme kao sopstvene. Tako se ostvaruje unutrašnja solidarnost društva u kome je individualna svest poistovećena sa kolektivnom. Na taj način se kolektivna svest ne doživljava kao nametnuta. Dirkem želi da vidi samo jedno dobrovoljno integrisano društvo, jer će ono tako moći najbolje da funkcioniše i da je u svemu tome primarna uloga društvene svesti. Pri tome gubi iz vida mnogostrukost elemenata koji imaju uticaja u društvu (interesi, prinuda i dr.)
Dirkem je smatrao da jedna mlada nauka , sociologija, treba da utemelji svoju naučnost na činjenicama i zato je Kontu odavao priznanje i nastavio njegovu pozitivističku orjentaciju. Medjutim, smatrao je da Kont nije uspeo da izgradi naučnu podlogu sociologije, i čuven je njgov metodološki stav da pojave treba proučavati kao stvari, a ne kao unapred iskonstruisane pojmove. Isticao je objektivnu prirodu društvenih pojava, koje treba da se proučavaju kao i dogadjaji u prirodi. Pitanje društvenog razvoja vezao je za razvitak podele rada.
I pored zamerki odredjenim Dirkemovim stavovima, on ostaje jedan od klasičnih utemeljivača sociologije i začetnik funkcionalizma kao posebne sociološke teorije.

Socijalno-psihološke teorije

Socijalno-psihološke teorije su premostile jednostranost čistih psiholoških teorijajer su istraživanje usmerile na povezanost ljudske psihe-svesti i društva kao celine, tj. povezanost psihičkih i društvenih pojava. Predstavnici ove torije su Gurvič i Sorokin, XX vek..

Gurvič je smatrao da društvenu stvarnost, koja je višedimenzionalna i sastavljena od više dubinskih slojeva, treba posmatrati kao totalni socijalni fenomen. U metodološkom pogledu, izučavanje totalnog socijalnog fenomena ne odnosi se samo na globalno društvo, već i na svaku grupu i svaku manifestaciju društvenosti. Totalne društvene pojave sastoje se od tri nivoa, a za globalna društva razlikuje 10 glavnih tipova. Dao je vrlo složenu klasifikaciju društvanih pojava, ali nedovoljno odredjenu.
Jedinstvo pojedinačne i društvene svesti postoji kao totalni psihički fenomen, koji se sastoji od tri stepena: individualnog, interpersonalnog i kolektivnog, koji se medjusobno prožimaju. Njegov doprinos sociologiji je u što je za predmet sociologije odredio strukturu društva uz isticanje složenosti i promenljivosti društvenih pojava.

Sorokin, istaknuti američki sociolog, razvio je teoriju društva po kojoj su duhovni elementi primarni elementi društvanih pojava. On ih izjednačava sa kulturnim sistemima te suštinu društva po njemu čini kultura. Psihologistički elemenat dolazi do izražaja u tumačenju društvenih pojava kao medjusobnih dejstava ljudi, tj. njihove interakcije. Kultura se odvija po sopstvenim zakonima, a društva se razlikuju po svojoj kulturi. Stoga je razvoj kulture i razvoj društva. Istorijski razvoj Sorokin postavlja unutar supersistema, koji nastaju ujedinjavanjem kulturnih sistema.

Bihejviorizam

Socijalno-psihološke teorije posebno su se razvile u Americi u okviru teorijskog pravca bihejviorizma. Bihejvioristička teorija se deli na tri grupe: pluralistički bihejviorizam, simbolički interakcionizam i teorije socijalne akcije. U globalu, u osnovi ove teorije je pokušaj objašnjenja društva preko pojedinaca i njohovog ponašanja. Razlikuje se od prethodnih psiholoških pravaca jer ne analizira samo subjektivna psihička stanja, već i to kako se ona manifestuju kao telesna ponašanja.Kako je ponašanje moguće posmatrati objektivnim metodama, oni empirijskim putem nastoje da utvrde reakcije pojedinaca na društvene uslove, društvenu sredinu i na ponašanje drugih lica.

8. MARKSISTIČKA TEORIJA DRUŠTVA

Osnove marksističke teorije društva postavili su klasici marksizma Karl Marks i Fridrih Engels. S obzirom na širinu pitanja kojima su se bavili, oni nisu razvili celovit sociološki sistem, ali njihova shvatanja o čoveku, društvu i istorijskom razvoju omogućavaju uvid u zaokruženu celinu koja čini teoriju društva. Osnovna karakteristika njihove teroije je kritički pristup analizi društva, i to kako stvarnosti tako i teorijske misli sadržane u filozofiji, ekonomiji, pravu, politici i drugim oblastima, sa ciljem da se realizuje i praktična primena njihovih ideja. Time je ova teorija težila preobražaju društva.

Društvo i njegove pokretačke snage

Marksistička teorija društva obuhvata elemente radikalne izmene društvene stvarnosti putem revolucionarnog preobražaja izmene društvenih odnosa. Revolucija je pokretačka snaga istorije a revolucionarni preobražaj se odvija kada protivurečnosti u društvu dodju do punog izražaja. One se pre svega odnose na razvoj proizvodnih snaga koje grade kontinuitet u ljudskoj istoriji i onog momenta kada proizvodne snage dodju u protivurečnost sa odnosima proizvodnje, tj. odnosima svojine koji ih odredjuju. Proizvodni odnosi postaju kočnica razvoju proizvodnih snaga i tada se uspostavlja se novi oblik društvenih odnosa. Kako se protivurečnost izmedju proizvodnih snaga i proizvodnih odnosa javlja i kao suprotnost dveju osnovnih klasa u klasnim društvima, to je i klasna borba posledica klasnih odnosa i društveno-ekonomskih protivurečnosti u klasnim društvima. Rezultat klasne borbe je neposredna pokretačka snaga istorije koja dovodi do novog, besklasnog društva. Medjutim, revolucionarni preobražaj se ne može realizovati samo promenom u ekonomskoj sferi, mora istovremeno biti i politički i preobražaj u svim drugim sferama uticaja i stvaralaštva.

Učenje o društvu u delima klasika marksizma označava se kao istorijski materijalizam, jer je odlučujuća pokretačka snaga istorijskih dogadjaja ekonomski razvoj i podela društva na klase i klasna borba. Društvo posmatraju kroz istorijski razvoj i svaka sledeća etapa tog razvoja uslovljena je prethodnim istorijskim procesom. Tako se sagledava povezanost celine ljudskog stvaranja kao u materijalnoj proizvodnji, tako i u intelektualnoj sferi.

Marksistička teorija polazi od čoveka kao stvarne individue čijom se stvaralačkom praksom menjaju priroda i svet, kao i on sam. U centru Marksove misli je čovek, kao merilo svih stvari i njegova stvaralačka delatnost. Druga karakteristika marksističke misli je ekonomska primarnost, tj. da odlučujući značaj u istorijskom razvoju imaju ekonomski činioci, način proizvodnje. I Marks i Engels su isticali da materijalna proizvodnja nije izolovan segment u životu ljudi, već je čovek društveno biće koje se može razumeti kroz društveni karakter proizvodne delatnosti ali u sveukupnosti društvenih odnosa. Društvo je ukupnost odnosa medju ljudima, ali ekonomsko stanje čini osnovicu, jer i sila, tj. državna vlast je takodje ekonomska snaga.

Marksistička sociologija je šira od istorijskog materijalizma, jer obuhvata i stavove sadržane u drugim misaonim kompleksima marksizma. Marksistička teorija je obeležila čitav XX vek a realizovana je i praksi mnogih zemalja. Kritike upućene ovoj teoriji odnose se na nesistematičnost izloženih stavova u okviru teorijskog koncepta i na ideološku usmerenost.
Savremena sociološka misao koja se razvila na osnovama marksizma može se podeliti na neomarksizam i postmarksizam. Neomarksisti vrše reafirmaciju nekih bazičnih principa Marksove teorije i njene primene na nove fenomene stvarnosti, a Postmarksisti vrše pokušaj stvaralačke nedogradnje ove teorije. Jedan od najuticajnijih pravaca nastao na izvorima marksističke teorije je kritička teorija društva ili Frankfurtska škola.

9. KRITIČKA TEORIJA DRUŠTVA (FRANKFURTSKA ŠKOLA)

Ova toorija nastala na izvorima dela Marksa i Frojda odredjuje se ne samo kao sociološki pravac već i kao sociološka filozofija, i donekle psihološka torija. Nastala je u okviru Instituta za socijalno istraživanje u Frankfurtu i njeno praktično delovanje počinje 1930. godine dolaskom Maksa Horkhajmera na čelo Instituta. Oko Časopisa za socijalno istraživanje koji je on pokrenuo okupio se širok krug evropskih naprednih i uglednih intelektualaca: Adorno, Markuze, From.

Kritička teorija je za svoje geslo uzela kritiku prepoznatljivu iz marksizma, ali su ih društvena zbivanja u vreme njihovog delovanja udaljavala od marksizma. Sagledali su poraznost fašizma u Nemačkoj i totalitarizam staljinizma a u kapitalističkim zemljama socijalistička revolucija nije bila ni na vidiku. S druge strane, razvijeno industrijsko društvo je pokazalo oblik dominacije nad pojedincima, pretvarajući ih u puke proizvodjače i potrošače sa prividom slobode, jer su oni u stvari objekti svesne manipulacije. Tako moderna tehnička civilizacija postaje predmet kritike, jer postaje pretnja za čovekov duhovni život. U savremenom kapitalističkom društvu, klasne podele više nisu odlučujuće, već dominacija društva nad pojedincem, i da je glavni uzrok u upotrebi nauke za održanje postojećeg poretka. Kriza društva uslovljava i krizu nauke, a ona sama je postala proizvodna snaga i umnost je usmerena na funkcionalnu racionalnost. Kritička teorija se zalaže za buduću zajednicu slobodnih ljudi ali društvo može da se promeni samo na načelima uma, koji treba sagledati u celini društvenih procesa koji ga odredjuju. Ova teorija nije pronašla realne snage koje mogu da ostvare ovaj preobražaj u društvu.
Frankfurtovci uvažavaju ekonomske parametre, ali ne u meri da se samo njima može objasniti racionalnost savremenog društva. Oni su razotkrili tendencije razvijenog industrijskog društva i kroz kritiku nastojali da ukažu na tehnički progres i druge instrumente dominacije u savremenom društvu. Smatraju da težnja ka promeni mora biti usmerena ka emancipaciji čoveka i civilizacijskom preobražaju ka humanijem društvu.





10. FUNKCIONALIZAM

Izmedju 40-tih i 60-tih godina XX veka funkcionalizam je bio dominantno sociološko stanovište. Nastao je u Americi a za utemeljivača se smatra Pasons (koreni od Hobsa, preko Konta i Marksa do vebera i dirkhema)

Teorijski izvori funkcionalizma

Začetke funkcionalizma pratimo od Kontovog pozitivizma i značaja koji je pridavao izučavanju socijalne statike, društvu stabilnosti i reda. Zatim imamo Dirkhemovo shvatanje kolektivne svesti nezavisne od pojedinca koja ustanovljava društvenu solidarnost i vebera sa konstrukcijom idelnih tipova i pojmom društvenog delovanja. Ovo su izvorne osnove koje su doprinele Paronsovim postavkama koje savremenog čoveka sagledavaju kao aktera sa više različitih uloga u društvu i koje ga vezuju sa društvom.

Funkcionalizam kao teorija razlikuje se od funkcionalne analize kao metodološkog pristupa. Metod funkcionalne analize koristili su klasici sociologije u analizi društva a utemeljio je Dirkhem po kome u cilju potpunog naučnog saznanja nije dovoljno da se samo istražuju uzroci društvenih pojava (uzročna naliza) već i funkcije koje te pojave imaju u društvu (ove dve analize se dopunjuju). Funkcionalistički metod sadrži odredjene teorijske pretpostavke da bi uspešno mogao biti pimenjen u praksi. Polazni stva je da je društvo složena, ali stabilna celina, kao i njegovi podsistemi, što podrazumeva i da su svi delovi društvenog sistema harmonični (da ne stvaraju trajne sukobe koji narušavaju stabilnost). Zatim postulat univerzalnog funkcionalizma kojim se tvrdi da standardizovane društvene forme imeju pozitivnu funkciju, tj. da svaki elemenat ima neku vitalnu funkciju i postulat nužnosti, tj. da su odredjene funkcije nužne jer bez njih društvo ne može da opstane. Zato je osnovna kritika funkcionalističke analize ista kao i funkcionalizma kao teorijskog pravca, a to je da ne uključuje promene, već odslikava samo statičko stanje.

Klasični stavovi funkcionalizma

Funkcionalisti posmatraju i analiziraju društvo kao stabilan socijalni sistem u okviru koga su delovi skladno povezani i integrisani. Svaki deo sistema, svaki pojedinac, vrši odredjenu funkciju kao odredjenu vrstu delatnosti pomoću koje se održava i razvija sistem. Na pitanje koji su to mehanizmi pomoću kojih se održava i učvršćuuje sistem, funkcionalisti, a pre svih Parsons, smatraju da je to saglasnost o kulturnom sistemu vrednosti u društvu koje svaki deo sistema, tj. svaki pojedinac usvaja i na osnovu toga se uspostavljaju povezanost i medjusobni odnosi. Način da se uspostavi vrednosni konsenzus (saglasnost) je u procesu socijalizacije, u kome se odredjene vrednosti prihvataju i prenose na sledeće generacije. Vaspitanje počinje u porodici a nastavlja se preko sistema obrazovanja i političkog sistema. Kako ipak ne može da se prepusti slobodnoj volji da se utvrdjene vrednosti uvažavaju ili ne, u društvu se uspostavlja mehanizam kontrole, kao vid održanja sistema koji osigurava red i obeshrabruje devijantno ponašanje.

Pojam funkcije u funkcionalizmu označava doprinos održanju društvenog sistema kao celine. U središtu teorijskog stanovišta Parsonsa je socijalna akcija (društveno delovanje) i društveni sistem u se ona odvija. Socijalna akcija se sastoji od aktera-pojedinca, cilja koji želi da postigne, situacije koja ga okružuje i normativne orijentacije kao skupa vrednosti i normi. Svi ovi elementi su u uzajamnim vezama. Teorija akcije je centralna tačka Parsonsove sociološke teorije. Ona predstavlja analitički okvir za izgradnju i objašnjenje društvenog sistema u kome se nalaze i uzajamno ukrštaju četiri sistema akcije: ličnost, organizam, društvo i kultura. Društveni istemi su po njemu sačinjeni od stanja i procesa društvene interakcije medju delatnim jedinicama.U socijalnoj interakciji očekivanja su izvedena iz kulturnih sistema vrednosti koji su u društvu institucionalno uredjeni. U društvu se preko odredjenih normi, zakona, pravila i moralnih vrednosti ustanovljava zajednički sistem vrednosti. Ali to ne znači da se kulturni sistemi mogu izjednačavati sa društvenim. .........

Parsonsovo delo izvršilo je snažan uticaj i na njegovim teorijskim izvorima, dopunjenim empirijskim istraživanjima formirala se plejada savremenih sociologa. Iz osnovnog polazišta o funkcionalnom jedinstvu društva, proistekao je stav o harmoničnom društvu bez konflikata. Objašnjenje je da je čovek tokom socijalizacije usvojio stavove društva i da je pomoću normi i socijalne kontrole upućen da deluje u skladu sa društvom. Tako je pojedinac sveden na objekat koga sistem usmerava i kontroliše, i veštački nametnuta slika o primarnosti sistema nad pojedincem i čak opravdanosti takvog stanovišta.
Temelj na kome počiva društvena stabilnost kao vrednosni konsenzus takodje je dikutabilan. Pretpostavka da su svi članovi društva usvojili iste vrednosne stavove je nedokazana.
Funkcionalizam ne govori o klasnim i drugim sukobima u društvu. Merton je pokušao da ispravi ovu manjkavost tako što je koncepciji funkcije dodao pojam disfunkcije, koji je trebao da ukaže na negativno dejstvo društvenih pojava (nezaposlenost, siromaštvo).
Kritike obuhvataju i nedostatak istorijske simenzije, neidentifikovanje pokretačkih snaga promena, izostavljanje problema promena.

11. STRUKTURALIZAM

Je kao sociološka teorija nastao šezdesetih godina XX veka u Francuskoj. Glavni podsticaj za njegov razvoj došao je neposredno iz lingvistike. Struktura je osnovni pojam oko koga su svoja teorijska stanovišta izgradili predstavnici strukturalizma: Stros, Fuko, Alister. Termin struktura je preuzet iz prirodnih nauka, posebno biologije, i najšire, struktura označava sastav neke pojave, elemente celine organizovane prema odredjenom principu, bilo da je reč o društvu ili jeziku ili nekoj organizacionoj celini.

Sstrukturalisti smatraju da se društvene pojave mogu objasniti ukoliko se podje od toga da je društvo jedna stabilna struktura elemenata izmedju kojih postoji uzajamni odnos. Osnovni zadatak je da se otkriju strukturni elementi društva jer oni odredjuju ponašanje ljudi i čitav društveni život. Tako je čovek uslovljen strukturom i nema mesta njgovom individualizmu. Isticanjem strukture u prvi plan, zanemarena je istorijska dimenzija i više istaknut formalistički pristup, jer su važniji oblici preko kojih struktura postoji kao celina, nego njihov sadržaj.
Isticanjem strukture a zanemarivanjem pojedinca kao aktivne ličnosti, strukturalizam je rakcija na Sartrov egzistencijalizam sa prioritetom otkrivanja smisla kao motiva čovekovog ponašanja i Marksovo shvatanje čoveka kao subjekta istorije.

Razvoju strukturalizma kao sociološke teorije prethodio je strukturalistički metod korišćen u lingvistici i socijalnoj antropologiji. Kao što iza reči koje koristimo u govoru postoji struktura jezika, gramatička pravila kojih i ne moramo biti svesni, tako i u društvu postoje strukture koje postoje nezavisno od svesti o njima i koje treba otkriti. Odgovor na očigledno pitanje šta je ispod površine društvenih struktura, ispod vidljivog, strukturalisti nalaze u podsvesnim oblicima mišljenja, nepromenljivom ljudskom duhu koji je isti u svim društvima. Univerzalnost ljudskog duha je stalna a pojavni oblici (različiti jezici ili tipovi društva) su njegove površne manifestacije. Zbog toga treba otkriti podsvesne strukture mišljenja kojima se mogu objasniti društveni odnosi.
Proučavanje strukture društva se ne može dovoditi u pitanje, ali je sporno što se u ovom pristupu čovek svodi na proizvod sistema i što se funkcionisanje društva objašnjava strukturama i procesima koje proizvode strukture.

12. INTERPRETATIVNA SOCIOLOGIJA

Ovo je zajednički naziv kojim se obuhvataju različite teorijske i metodološke postavke koje su varijante pristupa o društvenom delovanju. Nastala je na teorijskom nasledju Maksa Vebera. Postoji značajno prožimanje savremenih sadržaja i pravaca tako da je klasifikovanje manje – više neprecizno. .....Dominantni pravci u savremenoj sociologiji su fenomenologija, simbolički interakcionizam i etnometodologija.

Fenomenologija

Fenomenološka sociologija je nastala na osnovama filozofske fenomenologije i to je subjektivistički usmeren pravac u kome je bitan način kojim pojedinac daje značenje objektivnom svetu. Za fenomenologe, stvarnost ne postoji kao nešto objektivno dato, već može da se sazna samo preko iskustava kojima se otkriva suština. Za njih je jedino realna intencionalna svest jer se pomoću nje tumači svet koji ne postoji odvojen od svesti pojedinaca.
Njaznačajniji predstavnik fenomenologije je Alfred Šic koji je razvio koncepte tipifikacije, kao tipične obrasce ponašanja i kontekst značenja, kao kriterijume kojima biramo jedno od mogućih značenja. Tako gradimo znanje o društvenom svetu koje se zajednički stvara, kroz komunikaciju. Tipifikacija ponašanja podrazumeva da se u odredjenoj situaciji ponašanje ljudi odvija na već poznat, standardizovan i društveno prihvatljiv način. Društvena uslovljenost ponašanja znači da u društvu postoje odredjena pravila prema kojima je i ponašanje usaglašeno. To što ih svaki pojedinac prelomi kroz svoju individualnu prizmu više je stvar pripadabnja odredjenoj društvenoj grupi, sredini, nego što znači izlazak iz okvira društveno datih rešenja. Na suštinsko pitanje u čemu se satoji sloboda izbora ako se sve odvija prema obaveznim pravilima, on odgovara da individua slobodno usvaja društvena pravila, obrasce i konvencije i živi u svetu koji nije njeno delo, koji je dat.

Medjutim, pravila nisu jednom zauvek data, ljudi ispoljavaju težnje suprotne vladajućem sistemu, povremeno ih menjaju. Ova pitanja se ne postavljaju u fenomenološkom pristupu, ona ostaju u ravni iskustva pojedinaca koji u svakodnevnom životu grade značenja pomoću kojih spoznaju društveni svet. Bitna karakteristika ovog pravca da ne psotoji svet odvojen od svesti pojedinaca i značenja koja o njemu izgradjuju istakla je značaj istraživanja ponašanja u svakodnevnom životu, upravljen je interes ka fenomenima i stavljen akcenat na ljudsku interakciju, na subjektivne komponenete.

Simbolički interakcionizam

U središnim postavkama ovog prvca je pojedinac koji pridaje smisaono zančenje situacijama, dogadjajima, preko komunikaicje sa drugim ljudima. Interakcija se ne odvija po uanpred utvrjenim pravilima, već svaka individua unosi svoju kreativnost. Interakcija se javlja u simboličkoj formi, najznačajniji je jezik kao izražajno sredstvo, ali i drugi oblici neverbalne komunikacije – gestovi, mimika i dr. Osnivačem ovog pravca smatra se Dž.H. Mid koji je istakao da o svom ponašanju razmišljamo pre nego što reagujemo i naše ponašanje je vodjeno pokušajem da shvatimo šta će drugi pomisliti o našim odgovorima, kakav će uticaj naše ponašanje imati na druge ljude. U različitim društvima postoje različiti simboli sa specifičnim značenjem. On ukazuje da su ljudska misao, iskustvo i vladanje bitno društveni, a da se durštveni život može odvijati samo ako su pripadnicima društva simboli uglavnom zajednički. Inače, smislena komunikacija bi bila nemoguća. Pojedinac i društvo su nerazdvojni jer pojedinac može postati ljudsko biće samo u društvenom kontekstu.

Njegov učenik, Blumer je dalje razradio pozicije simboličkog inteakcionizma. Njegov stav je da se ljudsko društvo sastoji od delajućih ljudi a društveni život od njihovog delanja. Jedinice delanja mogu biti pojedinci, kolektiviteti ili oragnizacije, ali svi su oni u interakciji.

Ovaj pravac je doprineo da se obrati pažnja na društvenu interakciju, na svakodnevni život u kome se ona odvija. Medjutim, ovaj pravac je svojim konceptom sveden na mikronivo, pretežan značaj je dat individualnom značenju u interaktivnom delovanju a izostavljen je društveni determinizam. Zanemarena je predstava o strukturi društva i mada nije bila namera predstavnika ovog pravca da se analizira globalni društveni nivo, ipak se interakcija ne odvija u nekom praznom, nedefinisanom prostoru.

Etnometodologija

Dok se interakcionistička istraživanja više interesuju za učesnike i identifikovanje društvenih značenja učesnika i objašnjenje tih značenja, etnometodologija obraća pažnju na postupke učesnika, proučava metode kojima se ljudi služe da bi konstruisali i protumačili svoj društveni svet i dali mu smisao.Osnivač etnometodologije je Garfinkel, autor i ove kovanice što u doslovnom prevodu znači metodologija kojom se služi narod. Naziv upućuje da je reč o istraživanjima koja se temelje na predstavama običnih ljudi u njihovom svakodnevnom životu. I osnovno područje interesovanja etnometodološke analize je interpretacija socijalne, svakodnevne interakcije od strane različitih pojedinaca.U etnometodologiji se koriste opisi, iskazi ili analize pojedinih situacija i to se zatim u sociološkom pogledu podvrgava posebnom istraživanju i analizi.

Etnometodologija polazi od pretpostavke da postoji objektivni društveni poredak. Za etnometodologe je bitno kako pojedinci shvataju da postoji ta realnost, kakvo je njihovo izražavanje ili interpretiranje te stvarnosti. U brojnim ekperimentima posebno su interesantni oni o kršenju pravila. Oni pokazuju da ljudi reguju negativno kada se krše nepisana pravila i trude se da daju smisao situaciji, da bi konstruisali neko značenje koje objašnjava dogadjaj. Oni smatraju da je pogrešno stanovište koje ljude posmatra kao pasivne produkte društva koji izvršavaju očekivane naloge, već je upravo suprotno, ljudi se uvek postavljaju i daju smisao odredjenoj situaciji, konsturišu sopstveni društveni svet, umesto da on njih oblikuje.

Osnovni nedostatak ovog pravca je što ne postoje sociološki metodi u klasičnom smislu, jer i laici i sitraživači koriste iste tehnike istraživanja u zdravorazumskom pristupu svakodnevnoj interpretaciji. Ipak, oni pitanje metodološke valjanosti polako prevazilaze uvodeći analitičke pojmove kao što su indeksičnost (analiza pojava preko jezika, govora), princip dokumentarnosti (što znači da ispod svake pojave već postoji neki obrazac ponašanja), statističke podatke i ugradujući i druge nedostajuće komponenete u metodološkom pogledu.

Zamerka etnometodologiji i interpretativnoj sociologiji u celini, je svodjenje društvenih pojava na individualni nivo, na individualna iskustva, čime se dovodi u pitanje problem objektivnosti. Više su okrenute parcijalnom nivou analize, bez šireg konteksta sadržanog u svetu i posebno istorijske dimenzije.


lektira, studentski, poslovna, megatrend, diplomski radovi , magistarski radovi, maturalni radovi, diplomski rad, eseji, maturski radovi, seminarski radovi, diplomski radovi, master radovi, magistarski radovi, domaci radovi, domaci zadaci, projekti, maturalni, maturalne radnje, seminarski, maturski, diplomski, ekonomija, ekonomski, pravo, prava, menadzment, marketing, instalacija, tutorijal, tutorijali, tutorial, baze, baza, sistemi, informatika, ekonomika preduzeca, analiza, racunovodstvo, bankarstvo, osiguranje, spoljnotrgovinsko poslovanje, poreski sistem, politika, inteligencija, psihologija, sociologija, geografija, etika, kultura, fizika, seminarski rad, maturski rad uticaj religije na kulturu ilijada i odiseja lektira može li malo preduzeće imati monopolni položaj na tržištu ekonomija i pravo novac osnove menadzmenta knjiga srbija upravljanje promotivnim aktivnostima na primeru preduzeća hamlet zakljucak lik sonje iz lektire ujka vanja sonja lik iz ujka vanje nagradna igra


PORUČITE RAD NA OVOM LINKU >>> SEMINARSKI
maturski radovi seminarski radovi maturski seminarski maturski rad diplomski seminarski rad diplomski rad lektire maturalna radnja maturalni radovi skripte maturski radovi diplomski radovi izrada radova vesti studenti magistarski maturanti tutorijali referati lektire download citaonica master masteri master rad master radovi radovi seminarske seminarski seminarski rad seminarski radovi kvalitet kvalitetni fakultet fakulteti skola skole skolovanje titula univerzitet magistarski radovi

LAJKUJTE, POZOVITE 5 PRIJATELJA I OSTVARITE POPUST
01:39 AM
Poseti veb stranicu korisnika Pronađi sve korisnikove poruke Citiraj ovu poruku u odgovoru
Nova tema  Odgovori 


Verovatno povezane teme...
Tema: Autor Odgovora: Pregleda: zadnja poruka
  Sociološke dimenzije poslovnih komunikacija Dzemala 0 1,915 25-06-2010 01:45 PM
zadnja poruka: Dzemala
  Seminarski iz teorije sistema Dzemala 0 2,113 24-06-2010 04:17 PM
zadnja poruka: Dzemala
  Teorije i koncepti institucionalnih promena Vesnica 0 1,943 11-05-2010 05:17 PM
zadnja poruka: Vesnica
  Karakteristike i dometi monetaristicke ekonomske teorije Vesnica 0 2,028 10-05-2010 11:10 PM
zadnja poruka: Vesnica
  Prirodnopravne teorije Vesnica 0 2,442 10-05-2010 10:17 PM
zadnja poruka: Vesnica

Skoči na forum: