Saobracajni marketing

Maturski, seminarski i diplomski radovi iz marketinga.

TOČAK tj. Saobraćaj je promenio mesto nahođenja. Roba dobija upotrebnu vrednost
Kada iz sfere prizvodnje pređe u sferu potrošnje(sto kad je našao namenu dobio je upotrebnu vrednost)

ROBA=UPOTREBAN VREDNOST=VREDNOST=PROMENA VREDNOSTI
Vrednost određuje novčanu ekvivalenciju Kroz vrednost prizvođač stvara svoj profit
Što je potražnja za nekim prizvodom veća i cena raste,sa manjom potražnjom cena opada.
Prpces proizvodnje od procesa potrošnje je odvojen.
Saobraćajna usluga obezbjeđuje promenu mesta ljudi roba i ona se nemože posebno izdvojiti. Proces proizvodnje i proces potrošnje saobraćajne usluge je itvovremen(40 mesta u autobusu se nemože uskladištiti)
Saobraćajna usluga je od posebnog državnog interesa.
U saobraćaju je najveći tehničko-tehnološki progres (čovek je došao na mesec i to je promena mesta nahođenja)
Država vrši kontrolu nad saobraćajem
Saobračaj je tehnički,tehnološki i ekonomoski sistem.
Bez saobračaja nema ni ekonomske reprodukcije
Saobračajna usluga ima upotrebnu vrednost,koja se sastoji u promeni mesta nahođenja od jedne do druge tačke.
Filozofija saobračaja ogleda se u stalnom usavršavanju.

KARAKTERISTIKE TRŽIŠTA SAOBRAĆAJNIH USLUGA

Tržište je sučeljavanje potražnje i potrošnje. Primena marketinga je u direktnoj zavisnosti o karaktera tržišta.historijski posmatrano razvoj tržišta je bio usluvljen podjelom rada na kojoj je saobračaj posebo uticao na proširenje odprinio bržem razvoju dobara. Tržište saobračaja je naviše uticao na prizvodnju i potrošnju. Nema prizvodnje bez potražnje i one su međusobno uslovljene Saobraćaj preko povezanosti proizvodnje i potražnje djeluje kao nastavak proizvodnog procesa i na toj osnovi daje proizvodima upotrebnu vrednost. Tržište je prolazilo kroz različite organizacione oblike počevši od naturalnog netržišta oblika pa do najrazvijenijih oblika robno-novčane privrede tj. Tržišne konkurencije bez društvene regulative. Danas ne postoji čista tržišna konkurencija,privreda je sve više jači elemenat državne intervencije.

Osnovni tržišni oblici su:
1. MONOPOL
2. KONKURENCIJA
U monopolu obliku tržišta transportnih usluga postoji samo jedna transportna oraganizacija koja se na strani ponude pojavljuje transportni kapacitet, dok sa druge strane kao potražnja pojavljuje se veliki broj korisnika usluga.
Potražnja može ostati nezadovoljna, potrebana je intervencija države koja nastoji da odnose između ponude i potražnje regulira tj. Javlja se neko teći koji će zaštiti korisnika saobračajnih usluga.
Osnovno obilježlje za monopol jeste što oni nisu motivirani za kvalitetnu uslugu i nema potrebe za primjenu savremenih marketing metaoda.
Kada se više saobračajnih grana pojavljuje na strani ponude razvijaju se konkurentski odnosi koji se nastrani ponude mogu formirati kao granski ili međugranski.
Tako granski kao dupo oblik tržišta trasportnih usluga postoji kada ponudu predstavljaju dva ponuđača iste ili slične ekonomske snage.
U planskoj privredi za razliku od sistema potpune tržišne privrede uglavnom uticaja imaju privredni planovi.
U kapitalističkom sistemu tržište ima odlučujući uticaj i dominantnu ulogu u razvoju privrede.
Na transportnom tržištu glavni sudionici kao ponuđači su saobračajna preduzeća, a kao korisinici saobraćajnih usluga javljau se privreda i građanstvo na strani potražnje.
Sa tog gledišta saobraćajno tržište se definira kao kompleks odnosa koji se formira između ponude i potražnje saobraćajnih usliga.
Naše transportno tržište prošlo je kroz različite oblike koji se mogu ograničiti dvema krajnjim suprotnostima:
-MONOPOLSKIM UTICAJIMA
-KONKURENTSKIM UTICAJIMA
Transportno tržište se deli na:
1.TRŽIŠTE TRANSPORTA PUTNIKA
2.TRŽIŠTE PREVOZA ROBA
SAOBRAĆAJNA USLUGA NEMA PROCES RADA I PRDSTAVLJA ISTOVREMEN PROCES PROIZVODNJE I POTROŠNJE.
Prema geografskom kriteriju tržište može biti:
1. LOKALNO
2. NACIONALNO
3. MEĐUNARODNO
4. SVJETSKO
Lokalno tržište obuhvata odnose ponude i potražnje na jednom užem teritoriju.
Nacionalno saobraćajno tržište obuhvata odnose ponude i potražnje u jednoj državi.
Međunarodno i svjetsko tržište obuhvata ponudu i potražnju na područiju između pojedinih zemalja ili na područiju čitavog sveta.

U zavisnosti između ponude i potražnje razlikujemo:
1. DIRIGIRANO TRŽIŠTE
2. SLOBODNO SAOBRAĆAJNO TRŽIŠTE
Dirigirano saobraćajno tržište formira odnose između ponude i potražnje prema unapred određenim uslovima. Ovdje se prvenstveno misli na cenu prevoza i različite obaveze pojedinih saobraćajnih grana, te i drugih administrativnih regulativa. Ovde je uticaj države vrlo jak i to se ogleda kroz razne finasijske obaveze prema državi. Slobodno tržište formira odnose između ponude i potražnje prema unapred određenim uslovima. Ovde se misli na cenu prevoza i na druge faktore, i ovdje su različite obaveze pojedinih saobraćajnih grana izražene kroz administrativnu regulativu.
Slobodno saobraćajno tržište je u potpunosti pod uticajem tržišnih zakona ponude i potražnje, što uslovljava da se u saobraćaju stavraju konkurentski odnosi. Zavisno od prirode uslova sve saobraćajne grane ne konkuriraju jedna drugu već se u procesu prevozajavljaju određeni oblici saradnje. Po prirodi stavri ta se suradnja najviše uspostavljala između komplementarnih grana željeznice i pomorskog saobraćaja, dok suodnosi između željznic i drumskog drugačiji tj. između njih postoji konkurencija,također između ovih grana i vazdušnog saobraćaja dolazi do konkurentskih odnosa. Osnovna karaktersitika konkurenstskog tržišta jeste monogo kupaca, a isto tako mnogo ponuđača, tako da niko od njih nemože uticati na cijenu.
Potražanja i ponuda tih sudionika nije značajna jer predstavlja neznatan dio ukupne potražnje ili ponude. Takva promena količine bilo na strani potražnje ili na strani ponude ne utiče na cenu. U literaturi je konkurencija kao i tržište dobro obrađena. Osnova obiležlja tog tržišnog tipa su sledeća:
1. ponuda i potražnja su automatizirane, što znači da ne postoji mogučnost da kupac ili prodavac svojom kupnjom tj. prodajom utiču pojedinačno na nivo tih odnosa tj. proizvođači prilagođavaju svoj obim proizvodnje potražnji
2. apsolutna elastičnost ponude i potražnje, teorijski to znači da svako pa i najmanje povećanje ili smanjenje izaziva promjene u ponudi odnosno potražnji
3. postojanje ekonomskog automatizma, javlja se u slučaju kada cije rastu pri ostalim konstantama činiocima ponuda raste, a potražnja opada, u drugom slučaju ako cijene ne padju onda ponuda pada a potrošnja raste
U kapitalizmu konkurencija je shvaćena kao sloboda privređivanja (ekonomski liberalizam).