Problem zagadjenja recnih tokova

Maturski, seminarski i diplomski radovi iz biologije i ekologije.

Zahvaljujući svojim velikim intelektualnim i stvaralačkim sposobnostima, nasleđenom iskustvu, znanju i dostignućima, čovek je toliko usavršio tehnologiju da je u mogućnosti da sebi stvara sredinu u kojoj će dobro živeti. LJudska težnja je oduviek bila da ta sredina bude što bolja i savršenija. U težinji da što pre ostvari viziju takvog života, čovek je prekoračio neke dozvoljene granice prirodne ravnoteže. Prirodni ciklusi stvaraju ravnotežu i u njima nema odpadaka. Sve se razgrađuje i ponovo koristi. Prjmene u prirodi dešavaju se unutar određenih granica, prirodni ciklusi se nastavljaju bez obzira na manje izmjene (erupcije vulkana, poplave, zemljotresi i drugo).
Nije samo civilizacija našeg doba neusklađena sa prirodom. Mnoge civilizacije su nestale zbog toga. Tragovi njihovog postojanja ostaju kao poruka kako o duhovnoj i materijalnoj kulturi, tako i o degradaciji životne sredine. Prema najnovijim istraživanjima smatra se da je civilizacija Maja propala zbog stalnog krčenja šuma jer su se na tim mestima formirali kamenjari. U mesopomamskoj civilizaciji tehnički uređaji i sistemi za navodnjavanje u poljoprivredi doveli su do salinizacije zemljišta, što je imalo za posledicu postepeno gašenje civilizacije.
Tehnika i tehnologija svojim razvojem poboljšavaju kvalitet života, a udaljavaju se od ekologije i njenih zakonitosti. Otud se javio apsurd: razvoj namenjen čoveku, ugrožava mu život. Naročito poslednjih godina, industrijska revolucija je uzrokovala naj negativnije promene u prirodi. Jedna od njih je zagađivanje. Neka zagađenja koja potiču od hemijskih i nuklearnih odpadaka su smrtonosna. Zagađenja se javljaju na različitim nivoima: ličnom, nacionalnoim i svjetskom nivou.
Problem zagađenja površinskih voda se najčešće javlja kod većih naselja, industrije i drugi privrednih kapaciteta, koji zahtevaju velike količine vode i koji produkuju velika zagađenja, a locirani su na "vrhovima slivova" gde su mogućnosti za obezbeđenje dovoljnih količina vode veoma skučene i posebno gde su uslovi za prihvatanje otpadnih voda (i drugih zagađenja koja iz ovih dospevaju u vodotoke) izuzetno nepovoljni. Zbog tehničko-ekonomskih nemogućnosti da se ovi problemi razreše, dolazi do postupnog pretvaranja prirodnih vodotoka u kolektore otpadnih voda. Pošto su, zbog hidroloških, tehnoloških, ekoloških, pa i socijalnih razloga, vodotoci ograničeni u pogledu mogućnosti da prihvate određenu količinu otpadnih materija, neophodno je da se ti limiti poštuju, kako vodotoci ne bi predstavljali opasnost po životnu sredinu i stanovništvo u blizini rečnih obala.

IZVORI ZAGAĐIVANJA

Izvori zagađivanja životne sredine se najopštije rečeno mogu podeliti u dve kategorije. Jednu čine prirodni izvori zagađivanja, a drugu predstavljaju veštački, često nazivani i tehnogeni ili antropogeni izvori.

Prirodno zagađivanje vode

Voda koja se nalazi u prirodi nije "čista voda". Ona u sebi sadrži određen broj supstancija, koje mogu da budu rastvorne ili da se kao čvrste nalaze raspršene u vodi, obrazujući koloidne rastvore ili suspenzije.
Supstancije rastvorene u vodi neophodne su za život i opstanak kako biljaka i životinja, tako i čoveka, jer se njenim korišćenjem u organizam unose i potrebne količine ovih materija. Mećutim, da bi biljke, životinje ili čovek mogli da koriste vodu, moraju vrste i količine ovih materija da se kreću u određenim granicama. Vrste potrebnih supstancija i njihove količine nisu jedinstvene za sve biljne i životinjske vrste, odnosno čoveka.
Ovo može najbolje da se vidi iz sledećeg: biljni i životinjski organizmi koji žive u moru ne mogu da opstanu u slatkoj vodi, i obratno, mada ima pojedinačnih izuzetaka. Iz ovoga sledi da je pojedinim biljnim i životinjskim vrstama, kao i različitim bakterijama i drugim mikroorganizmima, odnosno čoveku, potrebna voda određenog hemijskog sastava i količina u njoj prisutnih supstancija. Izmene hemijskog sastava vode dovode do izmene vrste u njoj prisutnih supstancija, ili njihovih količina, ili se istovremeno menja i broj hemijskih vrsta i njihova koncentracija, što je najčešći slučaj. Vodu ovako izmenjenog sastava smatramo zagađenom vodom, ako je njeno korišćenje nepogodno ili opasno za biljne ili životinjske vrste, odnosno čoveka.
Hemijski sastav prirodne vode na Zemlji nije jedinstven (knjiga Stanja i procesi). On zavisi od porekla vode, zemljišta kroz koje voda teče ili sa kojim je u dodiru, kao i od biljnih i životinjskih vrsta koje u njoj žive. One utiču na izmenu hemijskog sastava vode u toku svoga života ili se on menja usled njihovog raspadanja nakon prestanka njihovih životnih funkcija. Pored toga, izmena temperature u toku godišnjih doba, kao i mešanje različitih vrsta voda takođe su činioci koji utiču na izmenu hemijskog sastava prirodnih voda. Usled svih ovih uticaja, hemijski sastav i sadržaj supstancija u vodama u prirodu nije stalan, čak ni u jednoj rečici, izvorištu ili moru, nego se neprekidno menja u manjoj ili većoj meri. Sve dok se promene hemijskog sastava i sadržaja hemijskih vrsta događaju u određenim granicama, voda se može smatrati nezagađenom, pa se ne opaža uticaj na žive organizme.
Izvori prirodnog zagađivanja voda su različiti.
To su vulkanske erupcije i zemljotresi, koje dovode do unošenja niza supstancija u prirodne vode, menjajući njihov sastav. Pored njih i klimatske izmene mogu da dovedu do zagađivanja voda, prevodeći pojedine vode u močvare, odnosno dovodeći do izmene saliniteta u drugim vodama. Takođe, prodor podzemnih dubinskih voda u površinske vode dovodi do njihovog zagađivanja. Požari šuma i izmene vegetacionog pokrivača dovode takođe do izmene hidrološkog stanja pojedinih oblasti, omogućavajući na taj način i izmene u hemijskom sastavu voda i pojavi njihovog zagađivanja. U suštini sve promene izazvane pomenutim uzrocima, sem u izuzetnim slučajevima (na primer prodor usijane lave u reke i sl.) čine da voda određenih osobina i njoj primerenog biološkog sveta, prelazi u drugu grupaciju uz izmenu flore i faune. Za staru floru i faunu izmenjena voda je zagađena, ali za one vrste koje u ovoj izmenjenoj vodi opstaju ona nije zagađena.

IZVORI VEŠTAČKOG ZAGAĐIVANJA VODE

Veštačko zagađivanje voda

Antropogeno zagađivanje nastaje kao posledica delatnosti ljudi. Može biti:
•mehaničko (unošenje inertnih materijala - krutih otpadaka);
•fizičko (promene fizičkih pokazatelja - temperaturnih, energetskih i radijacionih);
•biološko (prodiranje novih vrsta životinja i biljaka u ekosistem);