Akcijski kapital i dividenda

Article Index
Ekonomika preduzeća
Osnovni pojmovi o drustvenoj proizvodnji
Struktura drustvene proizvodnje
Robna proizvodnja
Funkcije novca i novcani opticaj
Proces proizvodnje
Rentabilnost kapitala
Raspodela
Trgovacki kapital
Akcijski kapital i dividenda
Razmena
Potrosnja
Reprodukcija
All Pages
Page 10 of 13

6.7. AKCIJSKI KAPITAL I DIVIDENDA





6.7.1. Nastandak i značdaj akcijskog kapitala



ACTIO - čin djelo. Riječ je o dijelu kapitala akcionarskog društva koje

prilikom osnivanja preduzeća unose pojedinci, fizička lica ili privred-

ni subjekti. Prilikom unošenja tog kapitala u organizaciju, ili bolje

organizovanja preduzeća, sakupljanje kapitala od velikog broja lica,

ulagačima se izdaju hartije od vrijednosti - akcije. Otuda imamo da se

ovaj kapital naziva akcijski kapital. Radi se o dobrovoljnom udruživa-

nju kapitala putem mobilisanja od građana, štediša, privrednih organi-

zacija, banaka, pa čak i države. Radi se o novoj vrsti proizvodnih od-

nosa. Uz to, osnovna je karakteristika da su ti odnosi doveli i do no-

vog odnosa u upravljanju firmama. Promjene se ogledaju u činjenicama:

1. Ovaj kapital ima karakter društvenog

2. Dolazi do razdvajanja kapitala svojine od kapitala u funkciji.



Akcionarsko društvo dovodi do toga da kapital investiran u akcionarsku

kompaniju, nosi sa sobom oslobađanje industrijskog vlasnika od funkcije

preduzetnika. Upravljanje akcionarskim društvom ne vrše vlasnici kapi-

tala već profesionalci - ljudi kvalifikovani za takve vrste poslova.

Akcionarski kapital je odigrao važnu ulogu u razvoju proizvodnih snaga.

Riječ je o obliku centralizacije i koncentracije kapitala što ubrzava

tehnički progres, rast produktivnosti te standarda i povečavanje proiz-

vodnje.

Pojava akcionarskog društva je bila na početku 17. stoljeća u Engles-

koj, a prva takva kompanija kao Istočno - Indijska akcionarska preduze-

ća je preovlađujući oblik razvijene privrede u zapadnom svijetu. Pošto

akcionarske kompanije imaju prednost nad klasičnim oblicima osnivanja

firmi, mnoge zemlje zakonski podržavaju, podsti]u i regulišu ulaganje

kapitala u akcionarska društva.

U SAD je poznat zakon - ESOP kojim se podstiće osnivanje akcionarskih

društava ali i pretvaranje postoječih preduzeća u akcionarske kompanije

Po ovom zakonu preduzeća se oslobađaju poreza na profit za dio sredsta-

va koja kompanija podijeli radnicima kao akcije ćime radnici postaju

suvlasnici firme. U Švedskoj je donesen zakon po kojem su sve firme

obavezne da 2 % od profita podijele radnicima u vidu akcija, ćime oni

postaju suvlasnici firme.

Kod nas je pokušano da se izvrši reprivatizacija društvenog kapitala

putem podjele akcija zaposlenim u firmama. Ovaj projekat nije uspio,

pošto u sebe nije uključivao ni moralnu ni ekonomsku logiku.





6.7.2. Dividenda - prihod akcionarskog kapitala



Motiv ulaganja u kupovinu akcija je razumljiv. To je ostvarivanje

prihoda od aktivnosti akcionarskih društava.

Dividenda je naziv za prihod koji donosi kupovina akcija.

Vlasnik akcija postaje suvlasnik preduzeća, a kao takav ima odgovaraju-

će prihode. Kamata je isto kao i dividenda prihod na svojinu, precizni-

je to je prihod na kapital koji se ulaže u banku (kamata) odnosno u ak-

cionarsko društvo (dividenda). Ali razlika između kamate i dividende

postoji. Kamata je unaprijed poznata i nije promjenjljiva u toku ugovo-

rnog roka pozajmljenog kapitala, dok prihodi koje sa sobom donosi akci-

onarski kapital tj. dividenda nisu unaprijed poznati. Nije sigurno da

li će ih biti. Sve zavisi od poslovanja preduzeća u koje je kapital

uložen. Poznato je kakvo je akcionarsko društvo u koje se kapital ulaže

ako se ne radi o preduzeću u osnivanju.

Poznate su pozicije preduzeća na tržišne perspektive, ranije dividende

i sl. Ulaganje kapitala u akcionarsko društvo sa sobom nosi rizik što

nije slučaj sa zajmovnim kapitalom i kamatom. Tamo gdje postoji rizik

stiće se pravo na veće prihode. Kada bi rizik bio osnovna karakteristika

ulaganja kapitala akcionarskog društva, niko ne bi bio spreman na kupovinu

akcija.



Prihodi od akcijskog kapitala moraju uvijek da donesu veće prihode od ka-

pitala uloženog u banku. Dividenda je ostvareni profit od organizovanja

proizvodnje odnosno prometa u firmama gdje je akcionarski kapital uložen.

Prihodi od akcijskog kapitala predstavljaju prihode od čiste svojine, tj.

što akcionari nisu često organizatori proizvodnje.

Akcionarskim preduzečima upravlja skupština akcionara, koja se sastaje

jedanput godišnje, a prema potrebi i više. Skupština vrši izbor izvršnog

odbora, menadžera i druge poslovodne strukture koje vrše rukovođenje ak-

tivnostima društva. Pravo glasa se ostvaruje na osnovu broja akcija.

Svaka akcija nosi jedan glas, veći broj akcija - veći broj glasova. Kod

ulaganja kapitala u akcionarska društva poseban problem je izbor portfe-

lja (mjesto).Riječ je o pokušaju d se izabere odgovarajući broj akcija

koje će se uložiti u akcionarska društva gdje je rizik ulaganja najmanji.

Trust - holding u principu održava se i funkcioniše na temelju akcionar-

stva, zapravo jedna kompanija držeći (holding) kompanije druge firme pos-

taje njen suvlasnik i na taj način utiće na politiku i odluke holding -

- društava.





6.7.3. Utvrđivdanje cijene akcije



Kapital uložen u kupovinu akcija nemože se vlasniku regularno vratiti po-

što je upotrebljen za nabavku sredstava i predmeta rada, pa se kao takav

nalazi u procesu reprodukcije. Kapital uložen kroz kupovinu akcija nemože

se iz te kompanije povući. Uzimanje kapitala iz preduzeća onemogučio bi

rad kompanije. Akcijski kapital je pretvoren u proizvodni, vezan je za

proces proizvodnje i kao takav je tehničko-tehnološki formiran. Akcijski

kapital se nemože vratiti akcionaru u novčanom obliku tj. ima neke speci-

fičnosti koje se ogledaju u tome što isti donosi vlasniku prihode. Ono

što donosi prihode može se unovčiti. To znači da se akcijski kapital može

kupovati i prodavati. Akcijski kapital donosi vlasniku dividendu i to je

ono što se može kupovati i prodavati ili dividenda je faktor koji je pre-

dmet kupovine i prodaje. Po kojoj se cijeni akcije prodaju?

Akcija ima svoju nominalnu vrijednost, a ova donosi dividendu što uveča-

va njenu vrijednost. Kupovina i prodaja akcija ne znači kupovinu

i prodaju akcionarskod društva. To je trgovina sa akcijama a ne i sa

firmom u kojoj je kapital plasiran. Kupuje se i prodaje dividenda koju

akcija donosi. Cijena akcije zavisi od tri faktora:



1. Od nominalne vrijednosti akcije

2. Od visine dividende

3. Od visine važečih kamatnih stopa



Primjer:

Nominalna vrijednost akcije (N) = 3.000

Dividendna stopa (d') = 7 %

Kamatna stopa (k') = 5 %



N . d

Cijena akcije: K = ------- =

k



3.000 . 7

= ----------- = 4.200

5



Riječ je o analitičkom modelu, odnosno o modelu koji nam potpomaže da

bolje razumijemo probleme cijena akcija. Cijene akcija se na drugi na-

čin utvrđuju. Radi se o odnosima na tržiŠtu akcija, odnosno na berzi

akcija. Ponuda i tražnja na berzi akcija u biti reguliše cijene. Berza

je mjesto gdje se susreće ponuda i tražnja akcija i gdje se formiraju

cijene. U to je uključeno i drugih faktora, uspješnost firme u koje je

kapital uložen. Adam Smit i David Ričardson su tvorci klasične ekonomi-

je.





6.7.4. Kupoprodaja akcija



Kapital koji se ulaže u kupovinu akcija ima svoje specifičnosti po ko-

jima se razlikuje od drugih oblika ulaganja kapitala. Radi se o dvost-

ranoj



lektira, studentski, poslovna, megatrend, diplomski radovi , magistarski radovi, maturalni radovi, diplomski rad, eseji, maturski radovi, seminarski radovi, diplomski radovi, master radovi, magistarski radovi, domaci radovi, domaci zadaci, projekti, maturalni, maturalne radnje, seminarski, maturski, diplomski, ekonomija, ekonomski, pravo, prava, menadzment, marketing, instalacija, tutorijal, tutorijali, tutorial, baze, baza, sistemi, informatika, ekonomika preduzeca, analiza, racunovodstvo, bankarstvo, osiguranje, spoljnotrgovinsko poslovanje, poreski sistem, politika, inteligencija, psihologija, sociologija, geografija, etika, kultura, fizika, seminarski rad, maturski rad uticaj religije na kulturu ilijada i odiseja lektira može li malo preduzeće imati monopolni položaj na tržištu ekonomija i pravo novac osnove menadzmenta knjiga srbija upravljanje promotivnim aktivnostima na primeru preduzeća hamlet zakljucak lik sonje iz lektire ujka vanja sonja lik iz ujka vanje nagradna igra domestos