Tehnologija CRT, LCD i plazma monitora

Maturski, seminarski i diplomski radovi iz informatike.

Revolucija u industriji PC računara napravila je nezasito tržište za brže, jednostavnije i snažnije računarske komponente i periferijske uređaje. Neki od najvažnijih izuma u industriji personalnih računara pojavili su se baš na polju izlaznih i ulaznih uređaja. Ovo uvodno poglavlje bavi se ulaznim i izlaznim uređajima i zapanjujućom brzinom njihovog razvoja.

Iako je tastatura još uvek najzastupljeniji ulazni uređaj, postoji i veliki broj pokazivačkih uređaja, kao što su miševi, pokazivači sa kuglicom, pokazivački štapići, palice za igru, svetlosne olovke i grafičke table. Druga vrsta ulaznih uređaja su digitalni fotoaparati, skeneri, čitači linijskog koda i ostali uređaji za očitavanje podataka.

Najčešći izlazni uređaji su monitor i štampač. Svim monitorima je neophodan izlaz iz grafičke kartice. Monitori su slični televizorima, ali koriste drugu tehnologiju za prikaz slike. Kvalitet monitora se meri brojem horizontalnih i vertikalnih piksela, odnosno rezolucijom. Kvalitet prikazane slike zavisi i od broja boja koje mogu da se prikažu na ekranu.

Ulazni i izlazni uređaji, memorija i uređaji za čuvanje informacija nazivaju se periferijski, zato što se nalaze na periferiji, tj. izvan procesora računara. Ulazni uređaj omogućuje korisniku da u računar unese programe ili podatke i da zadaje komande, ukratko, da saopšti računaru šta treba da radi. Izlazni uređaj omogućuje korisniku da primi rezultate obrade koju je računar izvršio, a drugim računarima da upotrebe rezultat obrade za dodatne poslove.

2. IZLAZNI UREĐAJ - MONITOR

Monitor je osnovni izlazni uređaj računara, tako da ima primarnu ulogu u interakciji sa korisnikom. Ubrzanim razvojem PC računara, tekstualni mod komunikacije je zamenjen multimedijalnim sadržajima i grafičkim radnim okruženjem. Razvoj softvera je praćen razvojem grafičkog hardvera, tako da su sada kućne PC konfiguracije sposobne za prikaz slike u visokoj rezoluciji i sa milionima boja. Ovaj rad će se baviti najzastupljenijim tipovima prikazivača, CRT, LCD i plazma monitori.

Monitor je sastavni deo svakog računara i neizbežan je pri komunikaciji korisnika sa računarom. Monitori mogu biti monohromatski koji prikazuju jednu boju na tamnoj ili svetloj pozadini, crno-beli koji prikazuju različite nijanse sive, i u boji. Kako cene monitora u boji sve više padaju, monohromatski i crnobeli monitori se sve više izbacuju iz upotrebe. Većina modernih monitora i grafičkih kartica može da prikaže najmanje 256 boja. Ali, pošto monohromatski i crnobeli monitori troše manje energije, koštaju manje i zahtevaju jednostavnije (tj. jeftinije) grafičke kartice, još uvek mogu biti od koristi u poslovnim primenama.

Veličina monitora se meri po dijagonali ekrana, baš kao i televizori. Danas su monitori dijagonale dužine 17 inča standardni na većini računara. Grafički adapter, ili grafička kartica, proizvodi sliku koja se prikazuje na ekranu. Ranije su sve grafičke kartice bile u obliku kartica za proširivanje, dok su danas jeftinije kartice ugrađene na matičnu ploču računara. Grafičku karticu ugrađenu na matičnu ploču možete da isključite i da umesto nje koristite kvalitetniju grafičku karticu koju ćete ugraditi u podnožje za proširenje. Ove kartice, koje zadovoljavaju standarde VESA (Video Electronics Standards Association), kontrolišu rezoluciju i broj boja koje se prikazuju na ekranu.
Danas se najčešće upotrebljavaju VGA (Video Graphics Array) i SVGA (Super Video Graphics Array) grafičke kartice. Standardno, VGA grafička kartica prikazuje sliku u rezoluciji 640x480 i u 16 boja, dok SVGA kartice prikazuju slike iste ili veće rezolucije, u više boja, na primer, 640x480 u 256 boja, 800x600 u 16 boja ili 800x600 u 16 miliona boja pa i mnogo veće.

2.1. Vrste monitora

U nastavku poglavlja će biti detaljno opisana tri najrasprostanjenija tipa monitora, njihov istorijat, način funkcionisanja, prednosti i mane kao i dalji pravci razvoja ovih tehnologija:

1. monitor s katodnom cevi (CRT monitor, Cathode Ray Tube monitor)
2. monitor s tekućim kristalima (LCD monitor, Liguid Crystal Display)
3. monitor s plazma zaslonom (ionizirani plin)

2.1.1. Monitori sa katodnom cevi

U savremenoj industriji koja se intenzivno razvija, donekle iznenađuje činjenica da je tehnologija koja stoji iza monitora i televizije stara 100 godina. Katodnu cev, ili CRT (eng. cathode-ray tube) pronašao je nemački naučnik Ferdinand Braun 1897. godine, ali je ona upotrebljena u prvim televizorima tek kasnih 1940-ih godina. Mada su katodne cevi koje se danas nalaze u savremenim monitorima pretrpele modifikacije da bi se poboljšao kvalitet slike, one se još uvek zasnivaju na istim osnovnim principima. Ova vrsta monitora, koja je danas najzastupljenija, je bazirana na TV tehnologiji.

Površina ekrana (prednji deo katodne cevi) je pokrivena osnovnim elementima, tj. fosfornim tačkama ili trakama. Na zadnjem kraju katodne cevi se nalazi elektronski top (tačnije tri topa za crvenu, plavu i zelenu boju) koji šalje snop elektrona u pravcu pojedinih tačaka i, u zavisnosti od intenziteta zraka, dobija se svetlija ili tamnija tačka date boje na ekranu. Kombinovanjem intenziteta crvene, plave i zelene boje se dobija bilo koja željena boja. Snop elektrona se usmerava elektromagnetima promenljive jačine koji se nalaze sa strana katodne cevi (zbog toga dolazi do poremećaja boje slike kada se magnet približi televizoru).

Većina monitora za računare koristi okrugle čestice fosfora i raspoređuje ih u trougaonoj formaciji. Ove grupe se zovu "trijade" (ili "trojke"), a raspored je konstrukcija poznata kao trio tačaka. Kompanija Sony je razvila svoju tehnologiju prikaza, kombinacijom tri elektronska topa u jednom uređaju. Umesto klasične perforirane maske koriste rešetku otvora, što rezultuje jasnijim prikazom. Noviji monitori sa ravnim četvrtastim cevima imaju površinu ekrana veoma blago zakrivljenu, i veću površinu za prikaz.