Plazmodije

Maturski, seminarski i diplomski radovi iz biologije i ekologije.

Plazmodija je parazazitski organizam. Infekcija ovim organizmom se naziva malarija. Ona je otkrivena 1885. godine, a otrili su je Marchiafava i Celli. Do sada je otkriveno oko 200 vrsta, ali kako istraživanja pokazuju, biće ih otkriveno još u narednom periodu. Od tih 200 poznatih vrsta, 10 može da zarazi čoveka. Takođe, mogu zaraziti i ostale vrste, kao što su majmuni, glodari, ptice i gmizavci. Ovaj parazit uvek ima dva domaćina u svom razvojnom ciklusu, komarac kao vektor i kičmenjaci kao domaćini. Od 2006. istraživanja su pokazala da je potrebna reorganizacija , jer rodovi kao što su Haemoproteus i Hepatocistis takođe priadaju pripadaju plazmodijumima, pa će tako Haemproteus meleagridis biti uključen ivaj sistem kada bude revidiran.

Malarija je zarazna bolest kojoj ime dolazi od italijanske reči za "loš zrak". U svetu se svake godine malarijom zarazi 300-350 miliona ljudi, od čega 1,3 miliona umiru. Većina slučajeva se događa u tropskim krajevima, a većina smrti u subsaharskoj Africi. Uzročnik malarije je plazmodij, parazitska protozoa kojeg u krvotok zaraženih ugrizom prenose ženke komaraca.

Plasmodium falciparum je vrsta koja se geografski prostire u tropskim i subtropskim područjima, dakle oko Ekvatora. Infekcija ovim parazitom može ugroziti život obolelog u toku par dana od ulaska parazita u organizam, a kod parazita postoji rezistencija na većinu dostupnih medikamenata, tako da terapija mora biti kombinovana.

Plasmodium vivax, P. malariae i P. ovale su preostale vrste, koje nisu tako opasne po čoveka. Postoje primjeri uspešnog oporavka nakon mesec dana, čak i bez lečenja priznatim medikamentima. Nalaze se u svim tropskim krajevima sveta, izuzev Plasmodium ovale koji je nađen samo u zapadnoj Africi. Plasmodium vivax i P malariae se mogu nastaniti u jetri čoveka, što može izazvati dodatne komplikacije i zahtevati dodatni medicinski tretman.

Prenosnik ovog parazita, a i same bolesti, je jedna vrsta tropskog roda komaraca Anopheles, koji ubodom unosi istog u čoveka. Pošto se larve komarca sve do izlaska iz ljušture nalaze pod vodom, uglavnom u močvarnom područjima malarija je najrasprostranjenija u močvarnim područjima.

Prijenos ovog jako malog parazita je jedino moguć preko Anopheles, jer se jedan dio životnog ciklusa odvija unutar komarca, a kako se nalaze najčešće u pljuvačnim žlijezdama komarca, paraziti se ubodom prenose direktno u krv, tačnije u crvena krvna zrnca. Njihov put je najčešće prema jetri gdje se generiše veliki broj parazita koji zaposjedaju sve veći broj eritrocita, koje svojom reprodukcijom uništavaju u velikom broju.

ISTORIJA OTKRIĆA

Malarija je bolest uzrokovana infekcijom praživotinja iz kolena Plasmodium. Ime malarija dolazi od italijanskih reči male aria, što u slobodnom prevodu znači loš zrak, dolazeći od povezanosti malarije s otrovnim plinovima močvara koju je pretpostavio Lancisi (1717). Sam organizam prvi je puta viđen od strane Laverana, 6. studenog 1880. u vojnoj bolnici u Alžiru, kada je otkrio mikrogametocite. Manson (1894) pretpostavlja kako malariju prenose komarci – asocijacija koja je otkrivena ranije u Indiji, vjerojatno pre 2000 godina p.n.e. Pretpostavka je eksperimentalno potvrđena nezavisno od strane Giovannija Batiste Grassija i Ronalda Rossa, 1898. godine. Grassi (1900) predlaže hipotezu o fazi životnog ciklusa parazita izvan eritrocita, što je kasnije potvrđeno od strane Shorta, Garnhama, Covella i Shutea (1948) koji je otkrio kako Plasmodium vivax živi u ljudskoj jetri.

Malarija je bila velika nesreća kroz istoriju, ubivši više ljudi od sveukupnih ratova i kuga. Globalno ostaje jedna od najvažnijih parazitskih bolesti čovečanstva, i gasi dečje živote diljem sveta više od svih ostalih infektivnih bolesti. Od 1900. godine, područje izloženo malariji prepolovljeno je, no u današnje je vreme više od dve milijarde ljudi izloženo malariji. Preboljevanje, kao i smrtnost, zamašno je. Razina infekcije kod dece u endemskim zemljama je 50%. Smanjenje slučajeva malarije podudara se s povećanjem ekonomskog dobitka.

Kako ne postoji nijedno učinkovito cepivo za ijednu od šest ili više vrsta koje uzrokuju malariju u ljudi, koriste se razni lekovi tokom prošlosti. 1640., Huan del Vego prvi je upotrebio tinkturu kore kinina za lečenje malarije: starosedelački Indijanci Perua i Ekvadora koristili su tu tinkturu čak i ranije za lečenje temperatue. Thompson (1650) uveo je "Isusovačku koru" u Englesku: njena prva upotreba zabiležena je od strane doktora Johna Metforda, 1656. u Northamptonu. Morton (1696) predstavio je prvi detaljni opis i kliničku sliku malarije i njenog lečenja kininom. Gize (1816) proučavao je izlučivanje kristaliziranog kinina iz kore kinina, i Pelletier i Caventou (1820) u Francuskoj izlučili su čiste kininove alkaloide.

ROD PLASMODIUM – UZROČNIK MALARIJE

Pripadnici roda Plasmodium nametnici su crvenih krvnih telešaca, u kojima se u toku svog razvoja hrane hemoglobinom, razaraju ih i uzrokuju teška oštećenja u organizmu domaćina. Oni spadaju u truskovce odnosno u praživotinje. Uzrokuju malariju, jednu od danas najraširenijih bolesti čoveka u tropskim i suptropskim krajevima. Pojedine vrste roda Plasmodium se razlikuju, i nametnici su različitih životinja, kao i čoveka. No toliko su specifični u odnosu prema domaćin da se uzročnici životinjske malarije ne razvijaju u čovjeku, ali ni obrnuto, pa se zbog toga malarija i deli prema domaćinu u kojem obavlja svoj