Organizacija

Maturski, seminarski i diplomski radovi iz menadzmenta proizvodnje.

Naziv organizacija potice od grckih rijeci ergon (rad, djelo, cin) i iz nje izvedene organon (oruđa, alata, dijela tijela). Od toga je nastala novolatinska rijec organisatio, u francuskom organiser i organisation, a prema njima u njemackom organisieren i Organisation. U engleskom jeziku: organize i organization sa znacenjem koordiniranja dijelova u sistematsku cjelinu.

Pojam organizacije se upotrebljava u dva osnovna znacenja: kao postupak (povezivanje dijelova u jednu cjelinu) i kao njegov rezultat (jedinstvo, struktura sistema). Hoffman je ustanovio cetiri temeljne kategorije pojma organizacije:
1. Univerzalni pojam: Organizacija je jedinstvo sređenih međusobno povezanih dijelova;
2. Institucionalni : Organizacija ja vrsta socijalnih sistema unutar društva (socijalni sistem);
3. Strukturni: Organizacija kao sistem formalnih pravila za upravljanje aktivnostima poduzeca;
4. Instrumentalni: Organizacija kao postupak strukturiranja u smislu radnog diferenciranja dijelova i njihovo ciljno integriranje.

Prema savremenom empirijskom shvacanju pojma organizacije organizacija se moze definisati kao diferencijacija i koordinacija zadataka za postizanje ciljeva koja zavisi o situaciji, a utice na ponašanje clanova.
ORGANIZACIJA KAO NAUKA

Nauka je racionalno utemeljena cjelina znanja o nekom predmetu koja se koristi definiranim pojmovnim okvirima i razrađenim metodama istrazivanja. Da bi se konstituirala neka nauka nuzno je da definira svoj predmet istrazivanja i razvije svoje metode kojima ce to istrazivanje provoditi.
Cinjenice su osjetilni dozivljaji o predmetu istrazivanja. Pomocu njih se određuje realno, objektivno postojanje izvjesnih stvari, pojava ili procesa. Pojam je zamisao biti pojava i procesa do kojeg smo došli mišljenjem na osnovu iskustvenog dozivljavanja tih pojava i procesa. Hipoteza je misaono objašnjenje objektivne stvarnosti koje još nije provjereno cinjenicama te stvarnosti. Zakon oznacava trajnu, nuznu i bitnu vezu među pojavama i procesima. Teorija je viši zakon koji objašnjava veci broj trajnih, nuznih i bitnih veza među pojavama i procesima.
Organizacija se pocela konstituirati kao nauka tek pocetkom 20. stoljeca cemu su znacajan doprinos dali F.W.Taylor i H.Fayol dokazavši svojim istrazivanjima da se organizacija poduzeca treba oblikovati na osnovu principa i zakona koji se otkrivaju naucnim metodama.
Engleski organizacijski teoreticar L.Urwick nauku o organizaciji definira kao presjek dijagonala nakvadratu ciji uglovi predstavljaju: tehnicke nauke, ekonomske nauke, politicke i socijalne nauke, te psihologija. Znacajni kompleksi organizacijskih disciplina: Industrial Engineering (organizacija proizvodnje), Business Administration (organizacija poslovanja) i Management (organizacija upravljanja).
Organizacija preduzeca predstavlja predmet istrazivanja nauke o organizaciji. U tom smislu nauka o organizaciji preduzeca tretira organizaciju preduzeca s dva aspekta:
Sa strukturnog aspekta nauka o organizaciji preduzeca ne izucava promjene u faktorima procesa proizvodnje vec izucava promjene i dinamiku promjena koje su inducirane promjenama u faktorima proizvodnje.
Sa funkcijskog aspekta nauka o org. preduzeca proucava proces oblikovanja organizacije preduzeca.
Nauka o organizaciji metodicki gledano razvila je tri razlicita pristupa predmetu svog istrazivanja:
• Prvi pristup postavlja sistemsko-teorijske temelje nauke stvarajuci naucnu terminologiju i fundamentalne principe organizacije, bez empirijske verifikacije.
• Drugi se ogranicava na deskripciju realnih organizacijskih odnosa zatecenih u preduzecima.
• Treci pristup je induktivno istrazivanje zasnovano na empirijskoj podlozi.
Ciljevi nauke o organizaciji preduzeca:
1. da otkrije zakonitosti koje vladaju pojavama koje su predmet organiziranja kao i zakonitosti koje vladaju procesima u kojima se pojava organizira,
2. da na osnovu njih postavi zakone po kojima se određuje optimalna organizacija u konkretnim uvjetima i sa gledišta konkretnog cilja,
3. da na osnovu tih zakona omoguci predviđanja promjene efekta u zavisnosti od promjene pojave koja se organizira,
4. da omoguci mjerenje efekta svake primijenjene organizacijske mjere.

Za organizacijsku teoriju se mogu izvuci slijedece karakteristike u odnosu na druge naucne teorije:
• Prema stepenu opcosti organizacijska teorija tezi sve vecem poopcavanju;
• Spoznajna moc org.teorije nije tako velika kao kod drugih empirijskih teorija;
• Nizak stupanj formalizacije org.teorije;
• Moc predviđanja nije velika zbog nerazvijene adekvatne metrike;
• Plodnost org.teorije je na nivou drugih empirijskih nauka - postoje odrzive hipoteze i hipoteze koje se ruše;
Empirijska teorija organizacije ima zadatak da utvrdi kakva je organizacija, a normativna utvrđuje kakva bi ta organizacija trebala biti.

OSNOVE NAUCNOG ISTRAZIVANJA ORGANIZACIJE

Naucno istrazivanje se moze definirati kao djelatnost otkrivanja i dokazivanja naucne istine pomocu određenih metoda. Naucno istrazivanje organizacije je ona djelatnost koja je primjenom naucnih metoda usmjerena na otkrivanje zakonitosti u organizaciji kako bi se omogucilo oblikovanje optimalne organizacije uz predviđanje i mjerenje efekata primjene svake organizacijske mjere.
Istrazivanje organizacije je planski proces koji se vodi kao projekt, i moze biti:
a) Idejni projekt istrazivanja (strateški dokument)
b) Izvedbeni projekt istrazivanja (detaljna razrada istrazivackog zadatka).

Osnovne faze procesa istrazivanja organizacije:
1. Izbor i definiranje problema istrazivanja
Obuhvata uocavanje problema, definiranje ciljeva istrazivanja i određivanje predmeta istrazivanja. Ciljevi istrazivanja mogu biti: operacioni ili pragmaticki i spoznajni ili naucni.
2. Formuliranje hipoteze
Hipoteza predstavlja misaonu konstrukciju hipotetickog rješenja koje treba empirijski verificirati. Postavlja se radna hipoteza koja sluzi kao orjentacija u istrazivanju. U odnosu na ciljeve istrazivanja hipoteze mogu bit deskriptivne, klasifikacijske, eksplanacijske i prognosticke.
3. Prikupljanje podataka
Podaci se prikupljaju na terenu primjenom razlicitih metoda i tehnika. Obiljezja istrazivanog organizacijskog fenomena imaju varijabilni karakter, te se nazivaju varijable. Varijable mogu biti zavisne, nezavisne, eksplanatorne, interpretativne i specifikatorne.
4. Obrada prikupljenih podataka
Obrada obuhvata logicku kontrolu prikupljenih podataka, klasifikaciju obiljezja, te njihovu obradu i iskazivanje.
5. Analiza prikupljenih podataka
Da bi se stvorili zakljucci u odnosu na hipotezu podaci se analiziraju pomocu kvalitativne, kvantitativne ili kauzualne analize.
6. Izrada naucnog izvještaja
Cilj naucnog izvještaja jeste da pruzi informaciju o tome šta se istrazivalo, na koji nacin, do kojih rezultata se došlo, kako su oni obrađivani i interpretirani.
Razvoj nauke o organizaciji
Dva perioda u razvoju teorije organizacije:
• Klasična teorija
• Savremena teorija

Cilj teoretskih pristupa jeste pronaći metode efikasne organizacije.

Klasične teorije

Karakteristike:
• pojednostavljeno tretiranje potreba i mogućnosti radnika,
• zanemarivanje okruženja,
• fokus na unutarnju organizaciju,
• dala osnovne smjernice rukovodiocima,
• formalni aspekt.