OBRTNA SREDSTVA

Uvod:

Da bi se osnovalo jedno preduzeće mora se definisati svrha njegovog postojanja, odnosno delatnosti. Da bi ono funkcionisalo mora da raspolaže odgovarajućim sredstvima.
Ta se sredstva mogu obezbediti u naturalnom i vrednosnom obliku, mada se najčešće ta sredstva obezbeđuju u novčanom obliku.
Da bi preduzeće moglo da funkcioniše i ostvaruje svoje ciljeve mora obezbediti sredstva koja se dele na materijalna sredstva koja obuhvataju: zemljište, građevinski objekti, šume, osnovno stado, oprema i td. i nematerijalna sredstva koja obuhvataju; osnivačka ulaganja, ulaganja istraživanja, razvoj, licence, patenti, koncesije i goodfill.
Prema vremenu reprodukcije sredstva mogu biti osnovna ili stalna čiji je koeficijent obrta manji od jedan ( traju duže od godinu dana ) i tu spadaju materijalna i nematerijalna ulaganja.
Obrtna sredstva čiji je koeficijent obrta veći od jedan u određenom poslovnom periodu tu spadaju: potraživanja i novčana sredstva.




Obrtna sredstva

Pri procesu reprodukcije bitno je adekvatno upravljanje zalihama čiji su najčešći pojavni oblici:
~ sirovina i materijal,
~ nedovršena proizvodnja i
~ gotovi proizvodi.


Sirovina i materijal

Pod ovim pojmom sirovine i materijala spadaju različiti realiteti u vidu sirovina i osnovnog materijala, pomoćnog i pogonskog materijala, sitnog inventara, ambalaže i td.
Zalihe sirovine i materijala su neophodne radi kontinuiteta procesa proizvodnje jer preduzeću daju fleksibilnost kod nabavke. Količina zaliha zavisi od više faktora:
~ vreme izvršenja porudžbine,
odnosi se na vreme ispostavljanja porudžbine dobavljaču da momenta prijema u magacin
~ nabavna cena sirovine i materijala,
su bitan faktor efikasnosti upravljanja. Jeftinije sirovine i materijal se mogu nabaviti u većim količinama svremena na vreme, kod skupih sirovina i materijala bitno je računanje sa vremenom izvršenja porudžbine i učestalosti njihovih potreba
~ bitne karakteristike sirovine materijala,
sirovine i materijal podložni kvaru, lomu, isparenju ili zastarevanju nemogu se nabavljati u većim količinama u odnosu na poslovne potrebe.


Nedovršena proizvodnja

Pod pojmom nedovršena proizvodnja podrazumevaju se proizvodi nadf kojima je započet proces proizvodnje a nije završen ( delimično završeni proizvodi ).
Nivo nedovršene proizvodnje zavisi od sledećih faktora:
~ dužina i složenost proizvodnog procesa,
sa većim brojem proizvodnih operacija i njihovim dužim trajanjem proizvodi će duže ostati u fazi nedovršene proizvodnje
~ upravne odluke,
proizvodnja u većim serijama omogućava izvesno sniženje troškova proizvodnje ali povećava zalihe nedovršene proizvodnje i obrnuto, na nivo zaliha mogu uticati i odluke o proizvodnji ili nabavci delova i sklopova finalnog proizvoda, umesto sopstvene proizvodnje preduzeće može određene delove da kupi od svojih kooperanata, takvom odlukom se smanjuje zaliha veće količine tih delova.