Nacija - sociologija

Pojam i nastanak

Nacija je specifična društveno-ekonomska, kulturna i politička zajednica koja se javlja na prekretnici društvenog razvitka izmedju feudalizma i kapitalizma,(na osnovu društvene podele rada epohe kapitalizma, na povezanoj teritoriji i u okviru zajedničkog jezika i bliske etničke i kulturne srodnosti). Prva ideja nacije javlja se u Italiji u 8. veku, a na širem evropskom podrucju ovaj termin se sve češće javlja u 15. veku. U savremenom značenju gospodja De Stal ga je upotrebila tek 1810. godine.
Sam termin nacija ušao je 1893. godine u Rečnik Francuske akademije kad su ideje nacije i nacionalno-oslobodilačkih pokreta bile prodrle u naučno-filozofsku i političko-socijalnu literaturu. Devetnaesti vek je poznat kao era stvaranja i ujedinjavanja nacija i njihovog političkog konstituisanja u samostalne nacionalne države. U tadašnjoj Evropi uglavnom se završavao proces formiranja nacija, a u mnogonacionalnim državama (s porobljenim i razjedinjenim narodima) počelo je oštro ispoljavanje težnje za nacionalnom suverenošću i nezavisnošću. Taj istorijski tok nastavio se u XX veku, zahvatio sve kontinente (naročito Aziju, Afriku i Južnu Ameriku), a antikolonijalna revolucija, nacionalno-oslobodilački pokreti i ukupna borba za slobodan razvoj nacija postali su sastavni deo revolucionarnog preobražaja sveta. U istorijskom smislu, nacija je omogućila jedan viši stupanj kolektivne identifikacije, materijalne i kulturne civilizacije čovečanstva, ali je istovremeno razvila ranije šire političko-kulturne a ne samo religiozne celine prošlosti.

Odlučujući i odredjujući faktori u nastanku nacije

Razvijenija društvena podela rada i nove proizvodne, ekonomske i društvene snage, koje su stvarane na osnovu kapitalističkog načina proizvodnje, nisu mogle da podnose feudalni ekonomski, politički i kulturni partikularizam. Razvitak robne proizvodnje, industrije, trgovine, novčanog prometa i saobraćaja zahtevao je osvajanje, ujedinjavanje i proširivanje unutrašnjeg tržišta, slobodu trgovine i industrije. Dolazi do unutrašnjeg ekonomskog i kulturnog povezivanja naroda, do potrebe ujedinjavanja, feudalnim medjama rascepkanih, naroda istog jezika i srodnih etničkih karakteristika u šire nacionalne zajednice. Nastaje doba budjenja nacionalne svesti, burnog razmaha nacionalno-oslobodilačkih pokreta, nacionalnog ujedinjavanja i stvaranja samostalnih nacionalnih država sa stanovništvom koje pripada istoj nacionalnoj zajednici. (Buržoazija sve više i više savladjuje raštrkanost sredstava za proizvodnju, poseda i stanovništva... Nezavisne, gotovo samo savezom povezane provincije s različitim interesima, zakonima, vladama i carinama sabijene su u jednu naciju, jednu vladu, jedan zakon, jedan nacionalni klasni interes, jednu carinsku granicu) .