Institucije EU

Sadržaj :

UVOD 3
1.1 Načela na kojima se zasniva EU 5
1.2 Evropska komisija 6
1.2.1 Razvoj Evropske komsije 7
1.2.2 Delor i Santer 7
1.2.3 Ovlašćenja i funkcije Evropske komisije 8
1.2.4 Zakonodavna inicijativa Evropske komisije 9
1.2.5 Sastav Evropske komisije 10
1.2.6 Legitimitet Evropske komisije 11
1.3 Evropski savjet 13
1.4 Savjetodavna tijela Evropske unije 16
1.4.1 Komitet regiona Evropske unije 16
1.4.2 Evropski ekonomski i socijalni komitet 17
1.5 Pravo EU i međusobna povezanost institucija EU 19
ZAKLJUČAK 23
LITERATURA 24



UVOD


"Mi moramo da stvorimo nešto kao Ujedinjenje države Evrope ... Prvi korak u formiranju evropske porodice mora biti partnerstvo izmedju Francuske i Njemačke. Samo na taj način bi Francuskoj ponovo uspjelo moralno predvođenje Evrope. Nema ponovnog oživljavanja Evrope bez duhovno velike Francuske i duhovno velike Njemačke ... "

Evropska unija je rezultat procesa saradnje i integracije koji je započeo 1951. godine između šest zapadnoevropskih zemalja, a nakon više od 50 godina istorije i sedam procesa proširenja članstva, Evropska unija danas broji 27 zemalja s gotovo 500 milijuna stanovnika i priprema se za dalja širenja. To je jedina istinska integracija s obzirom na stepen i način saradnje među državama članicama i mehanizama i nivoa odlučivanja u Uniji. Može se reći kako je EU «sui generis» integracija zbog specifičnih mehanizama i struktura.

Iako ideja o ujedinjenoj Evropi seže daleko u prošlost, tek pedesete godine XX vijeka bilježe prve korake ka današnjoj Evropskoj Uniji. Velika razaranja koja su se odigrala na tlu Evrope tokom Prvog i Drugog svjetskog rata, otvorila su prostor za razmišljanje o tome kako prevladati postojeće antagonizme među euvropskim državama i učiniti da se rat ne ponovi. Trebalo je naći zajednički naziv oko kojega bi mogle da se ujedine sve, ili većina država Evrope, među kojima i, u Drugom svjetskom ratu pobijeđena Njemačka i Italija. Pored ovih, "unutrašnjih razloga", snažan podsticaj ujedinjenju stigao je izvan Evrope, od strane Sjedinjenih Američkih Država. Uvidjevši da razrušena Evropa ne može biti dostojan ekonomski partner, niti saveznik u borbi protiv nadolazećeg komunizma iz SSSR, SAD su odlučile da finansijski pomognu posleratnu konsolidaciju Evrope. Marshallov plan finansijske pomoći Evropi (1947), nazvan po tadašnjem američkom državnom sekretaru, kao jedan od uslova za dodjelu sredstava podrazumijevao je udruživanje evropskih država i njihovu međusobnu koordinaciju.

Prvi koraci koji su vodili ka tom cilju napravljeni su 1951 godine, kada su Francuska, Njemačka, Italija, Belgija, Luksenburg i Holandija potpisali ugovor o osnivanju Europske zajednice za ugljen i čelik, prve nadnacionalne organizacije u Europi. Sljedeći korak u integraciji Europe bilo je osnivanje Europske ekonomske zajednice i Europske zajednice za atomsku energiju (Euratom) potpisivanjem Rimskih ugovora25. ožujka 1957 godine. 1959 godine već su napravljeni prvi koraci u liberalizaciji tržišta, 1962. počela se ostvaruje zajednička politika u oblasti poljoprivrede, a 1968. je okončan proces formiranja carinske unije. Prvo proširenje Zajednice desilo se 1973. godine prijemom u člansto Velike Britanije, Danske i Irske a kao uvjet za prijem novih članica navedeno je jedino prihvaćanje Acquis communautaire-a, što i danas predstavlja jedan od glanih uvjeta za prijem novih članica.

1974. ustanovljen je Evropski savjet, a 1979. uspostavljen je Evropski monetarni sistem (EMS), koji je podrazumijevao ništa više od kontrole kolebanja deviznih kurseva država članica zajednice.

Ono što razlikuje Evropsku uniju od drugih tradicionalnih međunarodnih organizacija je njezina jedinstvena institucionalna struktura. Zemlje koje su prihvatile evropske ugovore potvrdile su svoju spremnost da dio svojih suverenih prava ustupe nezavisnim institucijama koje istodobno predstavljaju nacionalne interese, kao i interese Unije. Te institucije međusobno su povezane odnosima komplementarnosti temeljem kojim se donose odluke.

Evropska unija je takav oblik integracije koji zahtijeva koordinaciju i harmonizaciju nacionalnih politika u različitim područjima, kao što su: socijalne, političke, poljoprivredne, monetarne, porezne i druge politike. Da bi to ostvarila, neophodno je postojanje zajedničkih organa koji bi bili odgovorni za donošenje odluka na nivou cijele Unije. Tijela Evropske unije vrše različite funkcije: izvršne, zakonodavne, nadzorne i savjetodavne. Institucionalna infrastruktura definiše načine operacionalizacije ciljeva i zadataka Evropske Unije.

U ovom radu posebnu pažnju posvjetiću samo nekim institucijama Evropske unije kao što su:
• Evropska komisija,
• Evropski savjet,
• Komitet regija i
• Ekonomski i socijalni komitet.

Posljednje dve stavke spadaju u Savjetodavna tijela Evropske unije. Takođe u radu nastojaću što više da ukažem na sam mehanizam funkcionisanja institucija EU i da što više ukažem na međusobnu povezanost svih institucija EU, a ne da ih samo prikažem kao izolovane stavke u radu.




1.1 Načela na kojima se zasniva EU

"Unija se temelji na načelima slobode, demokractije, poštovanja ljudskih prava i temeljnih sloboda i vladavini prava, načelima koja su zajednička svim državama članicama."

(Čl. 6, tačka 1. Ugovora o Evropskoj uniji).

Sloboda, demokratija, poštovanje ljudskih prava i osnovnih sloboda, pravna država, poštovanje osnovnih prava kako su postavljena u Evropskoj konvenciji o zaštiti ljudskih prava i poštovanje nacionalnih identiteta država članica su najosnovnija načela na osnovu kojih se zasniva Evropska unija onakva kakvu mi danas poznajemo.

Princip podijele vlasti na izvršnu, zakonodavnu i sudsku, koji karakteriše moderne demokratske države, u Evropskoj uniji je zamijenjen principom institucionalnog balansa. Ovaj princip proistjekao je iz jedinstvenog karaktera institucionalne strukture EU koji se ne može poistovijetiti sa strukturom institucija vlasti u savremenim državama. Već kratak prijegled institucija EU ukazuje na činjenicu da je zakonodavna vlast podijeljena između Savjeta i Evropskog parlamenta, a izvršna između Savjeta i Komisije.

Ovakve nadležnosti institucije EU imaju samo u tzv. prvom stubu integracije kojeg čine Evropske zajednice (Evropska zajednica, Euroatom i Evropska zajednica za ugalj i čelik čiji je Ugovor o osnivanju inkorporiran u Ugovor o osnivanju EZ). U druga dva stuba, koji su stubovi saradnje država članica, Savjet ima odlučujuću ulogu, dok su nadležnosti drugih institucija dosta umanjene. U ova dva stuba (Zajednička spoljna i bezbednosna politika i Pravosudna i policijska saradnja u krivičnim stvarima) Evropska unija funkcioniše kao klasična međunarodna organizacija, odnosno u njima nema nadnacionalnosti kao u prvom stubu. Pomenuta tri stuba zajedno čine Evropsku uniju.

Institucionalni balans podrazumijeva da sve institucije EU funkcionišu isključivo u okviru nadliježnosti koje su im povjerene Ugovorom. Prilikom vršenja tih funkcija one ne smeju narušiti nadležnosti drugih institucija EU. O poštovanju ovog principa brine se Sud pravde.

Šta je to što čini nadnacionalnost organizacije? Da bi jedna organizacija bila nadnacionalna ona u sebi mora istovrijemeno sadržati sledeće elemente nadnacionalnosti:
1. postojanje organa u kojem službenici organizacije rade isključivo u interesu organizacije, a ne predstavljaju države članice iz kojih dolaze i od čijeg su uticaja u svom radu nezavisni;
2. obavezujući pravni akti koje donosi organizacija obavezuju kako države članice koje su glasale za, tako i one koje su glasale protiv njih;
3. odluke koje donosi organizacija direktno obavezuju fizička i pravna lica u državama članicama, čak i bez donošenja sprovodećih akata države članice;
4. postojanje sudskog organa čija je nadležnost obavezna (države članice ne mogu birati da li će svoje sporove rešavati pred ovim sudom), a odluke obavezujuće i konačne.

1.2 Evropska komisija

Evropska komisija je izvršni organ Evropske unije, svojevrsna Vlada Evropske unije.

Uz Evropski parlament i Savet Evropske unije predstavlja jedan od tri glavne institucije koje upravljaju Unijom. Prijedsednik i članovi Komisije se biraju od strane zemalja članica pošto su prethodno odobreni od strane Evropskog parlamenta.

Komisija je izvršni organ institucionalnog sistema Unije:
1. Ima pravo da daje nacrte zakona i potom ih predstavi Parlamentu i Savjetu;
2. Kao Unijino izvršno tijelo, odgovorno je za implementiranje Evropskog zakonodavstva (direktive, regulacije, odluke), budžet i programe usvojene od strane Parlamenta i Savjeta;
3. Ponaša se kao čuvar Postupaka i, zajedno sa Sudom pravde, uvjerava se da se zakon Zajednice pravilno primjenjuje;
4. Predstavlja Uniju na međunarodnoj sceni i pregovara oko međunarodnih dogovora, uglavnom na polju razmijene i saradnje.