Faze privrednog procesa

3 FAZE PRIVREDNOG PROCESA

Privredni proces protiče kroz četiri, medjusobno povezane faze. To su:

 Proizvodnja
 Podela
 Razmena
 Potrošnja

U njima se rešavaju osnovna ekonomska pitanja: šta, koliko, kako i za koga će se privredne ćelije proizvoditi.


3.1 Proizvodnja

Proizvodnja je osnovna faza privrednog procesa u kojoj se dobra ostvaruju dobrom kombinacijom rada, radnih sredstava i predmeta rada. Ako se proizvedena dobra potroše, proizvodnju je potrebno ponavljati. Proces ponavljanja proizvodnje nazivamo reprodukcija.

Poznajemo više vrsta reprodukcije:

 prostu: proizvodnja se ponavlja u jednakom obliku
 raširenu: proizvodnja se ponavlja u većem obimu sa dodatnim inputima
 složenu: proizvodnja se smanjuje

Koja dobra i u kojim količinama će preduzeća proizvoditi, zavisi od tržišta (potrebe, navike, kupovna moć). Proizvodnja utiče na nove potrebe i podstiče potrošnju (npr. ekonomskom propagandom).

Naturalna proizvodnja je namenjena pokriću vlastitih potreba proizvodjača. Ona je robna i proizvodi proizvode za tržište. Robna proizvodnja može teći na zanatski ili industrijski način. Razlike medju njima su sledeće:

 po obimu proizvodnje (na industrijski način proizvode se veće količine)
 po podeli rada (industrijski način temelji se na tehničkoj podeli rada - svaki zaposleni obavlja odredjene naloge)
 po tehničkoj opremljenosti rada (industrijski način zahteva više specijalizovanih mašina, a zanatski univerzalnije mašine)
 po kupcima (industrijski način podrazumeva nepoznate, a industrijski poznate kupce)

Proizvodnja je tehnički i društveni proces. U tehničkom smislu preoblikuje inpute u outpute, a u društvenom - podelu rada i odnose medju učesnicima.

3.2 Podela

Sve što je bilo ostvareno u fazi proizvodnje, potrebno je u ovoj fazi podeliti. U naturalnoj privredi, potekla je neposredna podela. Sve, što se ostvarivalo u plemenskoj zajednici, delilo se u prirodnom obliku. U robno-novčanoj privredi nastala je podela u obliku novčanih udela.

Vrednost svih proizvoda i usluga, koji su u fazi proizvodnje bili ostvareni u toku jedne godine, nazivamo bruto domaći proizvod (BDP). Njime pokrivamo sledeće potrebe:

 Potrebe proste reprodukcije (očuvanje proizvodnje)
 Potrebe proširene reprodukcije (investicije)
 Lične potrebe (plate)
 Društvene potrebe (dažbine i takse za državnu upravu, vojsku, policiju, zdravstvo, školstvo...)
Razmere za podelu se oblikuju već u fazi proizvodnje. Odredjuju ih vlasništvo preduzeća, država, vrsta proizvodnje, tehnologija...


3.3 Razmena

Razmena je značajna za odredjene robno-novčane privrede, jer se proizvedena dobra kupuju i prodaju za novac. Proizvodjači sa pridobijenim prihodom obezbedjuju reprodukciju, a kupci kupljenu robu troše.
Razmena se, u istoriji društvenog razvoja, pojavila kao posledica viškova proizvodnje (proizvodjači su napravili više nego što im je bilo potrebno) i društvene podele rada (specijalizacija proizvodjača). Prvo se menjala roba za robu (razmena u naturi), a kasnije, iz praktičnih razloga, uveden je opšti menjački posrednik, iz koga se razvio novac. Novac obavlja brojne funkcije - upotrebljava se kao platežno sredstvo, merilo vrednosti, menjačko sredstvo, sredstvo osiguranja i čuvanja.

3.4 Potrošnja

Potrošnja je konačna faza privrednog procesa u kome se proizvedena dobra koriste za zadovoljavanje potreba. Tada nastaje potreba za novom proizvodnjom.

Vrste potrošnje:

 Proizvodna (upotreba dobara u proizvodne namene)
 Neproizvodna (konačna potrošnja za zadovoljavanje ličnih i društvenih potreba)

Potrošnju odredjuju potrebe i kupovna moć stanovništva. Potrebe ljudi su praktično neograničene, a na tržištu realna tražnja nastaje onda kada je potkrepljena kupovnom moći.


lektira, studentski, poslovna, megatrend, diplomski rad, eseji, maturski radovi, seminarski radovi, diplomski radovi, master radovi, magistarski radovi, domaci radovi, domaci zadaci, projekti, maturalni, maturalne radnje, seminarski, maturski, diplomski, ekonomija, ekonomski, pravo, prava, menadzment, marketing, instalacija, tutorijal, tutorijali, tutorial, baze, baza, sistemi, informatika, ekonomika preduzeca, analiza, racunovodstvo, bankarstvo, osiguranje, spoljnotrgovinsko poslovanje, poreski sistem, politika, inteligencija, psihologija, sociologija, geografija, etika, kultura, fizika, seminarski rad, maturski rad