Ekologija

Maturski, seminarski i diplomski radovi iz biologije i ekologije.

Čovjek je na stazi napretka, koristeći naučna dostignuća i primijenjenu tehnologiju, značajno devastirao prirodu. Razmjeri te devastacije su toliki, da se nad čovječanstvo nadvilo pitanje opstanka čovjeka i života na Zemlji uopšte. Uvid u nerazumno iscrpljivanje neobnovljivih prirodnih resursa, te intervenisanje na mikrorazini u molekularne temelje prirode, tempom koji diktira tržišni profit, tjera nas da korigujemo naš odnos prema prirodi, a samim tim i naše međusobne odnose. To se posebno odnosi na tehnološki najmoćnije sredine, dakle SAD i zemlje zapadne Evrope. Kraj 20. vijeka je uza sve izume i tehnička pomagala koje svakodnevno koristimo donio i tamnu stranu tehničkog napretka - poremećaj odnosa čovjeka s prirodom i narušavanje nečega što se zove ekosistem planeta Zemlja. Pretjerano iskorištavanje, zagađivanje i bahat odnos prema prirodi donijeli su svoje posljedice: kisele kiše, povećanje hlora i CO2 u atmosferi, efekat staklene bašte, širenje pustinja, uništavanje ozona, povećano štetno zračenje, klimatske promjene i druge štetne pojave. Nauka pokušava da pronađe odgovor i riješenje brojnim problemima okoline koji nas sve više okružuju.

Ugrožavanje činilaca životne sredine

Prirodna dešavanja u odnosima činilaca životne sredine (vodavazduh, sunčeva svijetlost i dr.) u dužem vremenskom periodu ostavljaju vidnog traga na samu životnu sredinu. Ona se manifestuju promjenama klimatskih karakteristika, promjenama konfiguracije i strukture tla, vodenim tokovima i vodenim površinama, izmjenama u karakteristikama i sastavu biljnog životinjskog svijeta i dr. Međutim u kraćem vremenskom intervalu (vijeku čovjeka) one su doskora bile neznatno vidljive. Danas čovjek i u intervalu od samo desetak godina uočava vidne, čak i drastične klimatske promjene, izmjene režima vode, čistoće zraka, demografske promjene...

Ono što skreće pažnju na promjene u uslovima životne sredine jesu direktne ili indirektne, posljedice ljudskih aktivnosti u prirodi.

Zagađivanje vode

Direktno zagađivanje vode vrši se izbacivanjem štetnih otpadaka u njih, bilo tvorničkih otpadnih voda i materijala koji obiluju velikim koncentracijama kiselina, baznih jedinjenja i drugih za život otrovnih materija, ili priključivanjem kanalizacijskih odvoda direktno na vodenu površinu (more, rijeke, jezera). Posljedice su pomori riba u rijekama, cvjetanje mora (Jadran 1990.) i dr.)

Indirektno zagađivanje vode vrši se putem padavina obogaćenih štetnim materijama apsorbovanim u kapljicama kiše, snježnim pahuljicama i dr. (kisele kiše, radioaktivne kiše, crveni snijeg i dr.) Druga mogućnost indirektnog zagađivanja vode jeste na prostoru slivišta. Voda prolazeći kroz površinski sloj zemlje i njenu poroznu unutrašnjost kao i tekući po samoj površini nosi sa sobom i štetne materije tu otaložene ili odbačene.

Sprečavanje zagađivanja vode podrazumjeva smanjenje ili potpuno onemogućavanje zagađivanja i vodenih tokova i vodenih površina ali i vazduha i litosfere, odnosno zemljišnog sloja.

Zagađenje vazduha

Iskustvo izgradnje dimnjaka, kao puta za odvod neželjenih i štetnih gasova u domaćinstvu, čovjek je iskoristio i za oslobađanje od neželjenih gasova u industriji, s tim što su njegove dimenzije daleko veće ali i štetan uticaj gasova na sredinu vidljiviji. Štetni gasovi se u visinu podižu zahvaljujući fizičkom zakonu podizanja toplog vazduha u više slojeve kao i zakonu strujanja u samom dimnjaku. Pored ova dva zakona, kojim se čovjek rješava neželjenih gasova kao trenutnih problema, u drugom "činu" dva nova zakona se direktno okreću protiv njega. Prvi je činjenica zemljine teže, koja čestice štetnih materija ponovo privlači zemlji (teže u neposrednoj blizini dimnjaka, lakše nešto dalje) i drugi, u krajnje ograničen prostor atmosfere i zakonitost njenog fizičko-hemiskog sastava i funkcije koju je taj sastav imao i ima u formiranju života na Zemlji i njegovom daljnjem održavanju.

Direktno zagađivanje vazduha vrši se i snažnom motorizacijom. Automobili omogućavaju veću pokretljivost ali za uzvrat traže izuzetno mnogo kiseonika (za sagorijevanje u motoru) a vraćaju ugljen-dioksid i ugljenmonoksid. Čovjek kao konzument duvana, takođe zagađuje vazduh svog stanovanja.

Indirektno zagađenje vazduha vrši se isparavanjem štetnih materija izbačenih u vodu ili odloženih na zemlju.