Vizantija

Maturski, seminarski i diplomski radovi iz istorije.

Vizantijsko carstvo ili Vizantija je termin koji se koristi da opiše prostor grčkog govornog područja Rimskog carstva tokom srednjeg veka, sa sedištem u Konstantinopolju. U posebnom smislu, obično se odnosi na vekove koji su obeležili pad Zapadnog rimskog carstva, koristi se i termin Istočno rimsko carstvo. Ne postoji opšta saglasnost oko vremena kada počinje vizantijska epoha. Neki taj početak smeštaju u vreme vladavine Dioklecijana tokom koje je sproveo administrativne reforme, deleći carstvo na istočni deo i zapadni deo. Drugi ga smeštaju u period vladavine Teodosija I i trijumfa hrišćanstva nad rimskom paganskom religijom, ili, posle njegove smrti 395. godine, sa podelom imperije na zapadni i istočni deo. Opet, neki misle da početni Vizantijski period počinje 476. godine, kada je poslednji zapadni car, Romul Avgustul, bio primoran da abdicira, stoga ostavljajući vladaru Istočnog carstva jedinu carsku vlast. Krajem III veka centar ekonomskog i političkog života Rimskog carstva preselio se u bogatije provincije istočnog Sredozemlja. Car Konstantin Veliki preneo je svoje sedište iz Rima na obale Bosfora u Vizant, gde se ubrzo razvila nova prestonica Kostantinopolj (Carigrad). U svakom slučaju, promene su bile postepene i do 330. godine, kada je Konstantin I Veliki inaugurisao svoju novu rezidenciju (koja će sredinom 4. veka prerasti u prestonicu Carstva), proces helenizacije i hristijanizacije je već uveliko poodmakao.
Predmet ovog rada biće Vizantija i njena istorija. U nastavku biće obrađeni sledeći segmenti u istoriji Vizantije: osnovne crte razvitka ranovizantijskog carstva, borba za opstanak i preporod vizantijske države, vizantijsko pravo, doba Ikonoklastičke krize, doba cvetanja Vizantijskog carstva, vladavina civilnog plemstva, vladavina vojnog plemstva, latinska vladavina i restauracija Vizantijskog carstva i opadanje i propast Vizantijskog carstva.

Osnovne crte razvitka ranovizantijskog carstva

Hristijanizovana Rimska imperija

Isprva se istorija Vizantije smatrala samo nastavkom Rimske imperije. Naziv "Vizantija" potiče iz kasnijeg perioda. Smatrajući sebe za jedinu zakonitu imperiju sveta Vizantija je želela vladavinu nad svim zemljama nekadašnje Rimske imperije. Vremenom se Vizantija udaljila od prvobitnih rimskih osnova - carstvo je helenizovano i teokratizovano, a ekonomski, socijalni i politički razvoj doveli su do formiranja novog privrednog i društvenog poretka i novog državnog uređenja. Tako je na kraju vizantijske istorije jedina veza sa Rimskom imperijom ostalo ime i neke prezivele tradicije.
Prva tri veka vizantijske, odnosno poslednja tri veka Rimske imperije čine period koji se naziva ranovizantijski, odnosno kasnorimski. Zapadni deo carstva doživeo je ekonomski slom. Istok je bio takođe ugrožen, ali je opstao. Karakterističan je stalni porast latifundija, i to na račun sitnog poseda i carskog domena. Seljačake mase su sve više vezivane za rodnu grudu. U burnim vremenima principat je zamenjen Dioklecijanovim dominatom, koji je koren vizantijske autokratije. Stara municipalna organizacija rimskih gradova bila je u opadanju. Državna uprava je bila u rukama cara i činovničkog aparata. Carsko dostojanstvo nije više bila vrhovna magistratura već despotska vlast zasnovana na Božjoj volji.
U ranovizantijsko vreme carski apsolutizam ograničavali su senat, vojska i gradsko stanovništvo organizovano u demama. Njihov značaj vremenom opada, a sve više raste