Izvori imovinskog prava

Maturski. seminarski i diplomski radovi iz ekonomije: menadzment, marketing, finansija, elektronskog poslovanja, internet tehnologija, biznis planovi, makroekonomija, mikroekonomija, preduzetnistvo, upravljanje ljudskim resursima.

Izvori građanskog prava su opšte norme koje uređuju građansko-pravne odnose. Opšte norma odlikuje se timo što se odnosi na sve slučajeve iste vrste, npr. Na sve odnose koji nastaju iz činjenice prouzrokovanja štete. Prava i obiveze izviru iz opšte norme koja dati odnos uređuje, pa se otuda te opšte norme i nazivaju izvorima prava tj, izvorima prava u formalnom smislu , da bi se tako istakla razlika između njih i tzv. izvora prava u materjalnom smislu.
Skup ovih opštih građanskopravnih normi naziva se građanskim pravom u objektivnom smislu, za razliku od onih prava koja primenom opšte norme nastaju za subjekte pravnih odnosa, i koja se zato nazivaju subjektivnim građanskim pravima.
Objektivno građansko pravo je nepisano ili pisano, peciznije rečeno propisano od strane drževe i drugih od nje ovlašćenih subjekta. Običajno pravo, koje je i po načinu nastajanja i po stvaraocima narodno pravo, dugo je u istoriji dominiralo, a i danas je vladajuće u anglosaksonskom svetu. U ostalim zemljama ono je potisnuto pisanim pravom, pre svega u obliku zakona i podzakonskih opštih akata.
Prema jednom drugom shvatanju izvor prava u formalnom smislu su upravo ovi opšti pravni akti, što se po našem mišljenju ne može prihvatiti. Po svojoj prirodi, oni su akti stvaranja pravnih normi i kao takvi pojmovno razičiti od njih, što se lepo uočava kod običajnog prava gde, takođe imamo jedan proces stvaranja norme ali nije moguće ustanoviti i postojanje pravnog akta u smislu u kojem je on vidljiv kod pisanog prava. Kada de govori o zakonu kao o prava ne treba zaboraviti da su izvori prava ustvari norme sadržane u njemu

Zakon kao izvor građanskog prava

Pojam kodifikacije i unifikacije

Uopšte govoreći, kodifikacija je svako potpuno zakonsko uređivanje jedne pravne oblasti, bez obzira na to da li je to ostvareno putem jednog ili putem više zakonskih akata. U užem smislu, to je uređivanje oblasti prava jednimsveobuhvatnim zakonom koji se naziva zakonikom. Kada se jedno područje uređuje kroz više zakona (2), pravo je, načelno, manje usklađeno i manje sistematično, jer se sastav komisija obično menja a i različito je redigovanja pojedinih zakona, što otežava celovitost uvida u predmet regulisanja, a i u samo regulisanja.
Kodifikacija , upotrebljava se i da bi se označio sam zakonik kojim je u potpunosti označena jedna odlast. Kodifikacija je bila i u starom Hamurabijevom zakoniku, bilo ih je i u srednjem veku, a naročito su postale brojne na prelazu iz feudalizma u kapitalizam, stvaranjem nacionalnih tržišta i centralizovanih nacionalnih država. U toku XVII i XVIII veka u zemljama Zapadne Evrope doneto je više građanskih zakonika (3), od kojih je najpoznatiji Pruski Landreht od 1794. godine, dok je epoha buržoaskih kodifikacija otpočela 1804. godine Francuskim građanskim zakonikom. Posle Francuskog donet je Austrijski grašanski zakonik 1811. godine, Opšti imovinski zakonik za Crnu Goru 1888, Nemački građanski zakonik 1896, a kodifikacija koja je delimično obavljena u Švajcarskoju drugoj polovini prošlog veka krunisana je početkom ovog veka Švajcarskim građanskim zakonikom.
Savremeno objektivno građansko pravo se, tako, svojim najvećim delom nalazi u građanskim zakonicima, a jednim manjim delom i u obliku specijalnog zakonodavstva.
Od kodifikacije treba razlikovati unifikaciju, tj. donošenje jedinstvenih pravila sa važnošću na određenoj teritoriji na kojoj pravo dotle nije bilo jedinstveno. Posmatrano na nacionalnom planu, kodifikacija i unifikacija po pravilu idu zajedno, ali se ne moraju poklapati. Tako, moguće je da je pravo kodifikovano ali da nije unifikovano tj. da postoji više pravnih područja.

Unifikacija na nacionalnom planu ostvaruje se ili putem više zakona ili putem jednog sveobuhvatnog zakonika. Unifikacija prevazilazi nacionalne okvire i sve više se ostvaruje na regionalnom, pa i na univerzalnom planu, dakle u svetskim razmerama.

Važnije kodifikacije u Svetu

Pruski Landreht (1794)

Radovi na kodifikaciji prava u Pruskoj započeli su 1746. po nalogu kralja Fridriha Drugog Velikog i trajali skoro pola stoleća, a glavni redaktor bio je Karl Gotlib Švarc. Njegov zakonik sadrži sedamnaest hiljada paragrafa, kojima je uređeno skoro celokupno javno i privatno pravo (4).
Zakonik je pisan lako razumljivim jezikom, što je osobina koju ne poseduje nijedan zakonodavni akt na nemačkom tlu pre njega. Pruski Landreht je proizvod epohe koja iščezava i prožet je duhom feudalne policijske države na čijem je čelu apsolutni monarh.
Stanovništvo je podeljeno u tri staleža ( plemstvo, buržoazija, seljaštvo ) čiji je pravni položaj u mnogo čemu različit: plemkinja i pripadnica više buržoazije, npr., ima pravo da traži razvod braka zbog uvreda od strane supruga, za razliku od pripadnice sitne buržoazije i seljanke, kojoj to pravo nije priznato.
Za slučaj pravne praznine ili nejasnoće u zakonu sudiji je zabranjeno da reši spor i naloženo mu je da se za mišljenje obrati naročitoj ministarskoj komisiji. Pruski Landreht se uz pomoć sudova uspešno prilagođavao promenama u ekonomskom životu do kojih je došlo tokom XIX veka i ostao na snazi sve do 1900. godine, do dana stupanja na snagu Nemačkog građanskog zakonika. Zakonik se nije mogao koristiti ni u nauci ni u praksi.

Francuski građevinski zakonik

U razvoju francuskog građevinskog prava do njegove kodifikacije postoje dva razdoblja koja dobrim delom objašnjavaju sadržinu Zakonika 1804. godine: razdoblje strarog prava koje se vremenski poklapa sa bivšim režimom i to traje do francuske revolucije, i razdoblje prelaznog koje traje do usvajanja Građanskog zakonika 21.