Maturski, seminarski i diplomski radovi iz berzanskog poslovanja.

Da bi se upoznali što bolje sa berzom, umesto klasičnog uvoda u temu, u ovom delu će biti pojašnjeni najvažniji pojmovi i izrazi iz oblasti berze:
• Berza predstavlja fizički i poslovno organizovan prostor, na kome se po strogo utvrđenim pravilima trguje hartijama od vrednosti, novcem i stranim sredstvima plaćanja
• Izraz član Berze znači pravno lice ovlašćeno za poslovanje sa hartijama od vrijednosti koje je zaključilo sa Berzom ugovor o članstvu.
• Izraz broker člana Berze znači fizičko lice koje je ovlašteno za zaključivanje berzanskih poslova od strane člana Berze i ispunjava uslove koje propisuju Zakon o hartijama od vrijednosti i podzakonska akta.
• Izraz lot označava najmanju količinu hartija od vrijednosti kojom se mogu zaključivati berzanski poslovi.
• Hartija od vrijednosti je prenosiva isprava u nematerijalizovanom obliku, emitovana u seriji, koja vlasnicima daje prava u odnosu na emitenta u skladu sa zakonom i uslovima emisije.
• Dužnička hartija od vrijednosti znači obveznica ili druga hartija od vrijednosti koja daje pravo imaocu na naplatu glavnice i kamate od emitenta.
• Izraz tržišne hartije od vrijednosti znači hartije od vrijednosti kojima se trguje na organizovanom tržištu.
• Izraz organizovano tržište znači tržište hartija od vrijednosti koje je uređeno, dostupno javnosti, na kome se trgovanje odvija redovno i prema tačno utvrđenim pravilima i pod kontrolom je nadležnih organa. Organizovana tržišta hartija od vrijednosti su berzanska kotacija i slobodno berzansko tržište.
• Izraz berzanska kotacija znači tržište hartija od vrijednosti na kojem se trguje svim javno emitovanim hartijama od vrijednosti u skladu sa Zakonom o hartijama od vrijednosti i koje su primljene u berzansku kotaciju.
• Izraz slobodno berzansko tržište znači organizovano tržište hartija od vrijednosti na kojem se trguje hartijama od vrijednosti iz prethodne tačke koje nisu primljene u berzansku kotaciju.

1. POJAM I VRSTE BERZI

Berze su privredna društva koja u unapred određeno vreme i po određenim pravilima organizuje sastanke na kojima se okupljaju posrednici radi prodaje i kupovine robe, novca ili hartija od vrednosti. To je organizovano tržište na kojem se obavlja trgovina na veliko. Berza pruža svojim članovima niz usluga koje obično pružaju posrednici: okuplja zainteresovana lica, obezbeđuje pogodne prostorije za obavljane poslova, neophodne tehničke i komunikacijske uslove, objavljuje berzanske izveštaje sa cenama postignutim na sastanku određenog dana, pruža informacije o stanju na tržištu i sl

1.2. Vrste berzi

Na berzama se može trgovati žiralnim novcem, menicama, čekovima, akcijama i drugim hartijama od vrednosti, devizama, kapitalom, zlatom i drugim plemenitim metalima, robom i tzv. Finansiskim derivatima. Može se trgovati i pravima akcionara na preču kupovinu akcija naredne emisije. U zavisnosti od toga čime se trguje na berzi, vrši se podela na:
- finansijske (efektne) i
- na robne (produktne) berze.

Postoje produktne berze koje su specijalizovane samo za prodaju određene vrste robe , kao što je Produktna berza u Novom Sadu na kojoj se prometuje poljoprivrednim proizvodima.. U okviru finansijske berze obično postoji više tržišta:
- postoji tržište hartija od vrednosti koje su registrovane na berzi. To su hartije koje ispunjavaju sve uslove u pogledu sigurnosti njihovih imalaca. Takvim hartijama se trguje na zvaničnim sastancima berze.
- drugo, postoji tržište neregistrovanih hartija. To su hartije koje ispunjavaju blaže uslove u pogledu boniteta nego što su uslovi tržišta registrovanih hartija. Takvim hartijama se trguje na nezvaničnim sastancima.
- treće, postoji slobodno tržište pri efektnoj berzi. Na tom tržištu može se trgovati svim hartijama prema blažim pravilima od onih koja važe na prva dva tržišta.
I posrednici – brokeri i dileri, koji nisu članovi berze, imaju pravo da trguju na regulisanom vanberzanskom tržištu.

UVOD 3
1. POJAM I VRSTE BERZI 4
1.1. Pojam berze 4
1.2. Vrste berzi 4
2. BERZANSKO POSLOVANJE 6
2.1. Fjučersi 6
2.2. Forward ugovori 7
2.3. Opcijski ugovori 8
3. FINANSIJSKE BERZE 8
3.1. Pojam finansijske berze 8
3.2. Delatnost finansijske berze 9
3.3. Osnivanje finansijske berze 9
3.4. Članovi berze 10
3.4.1. Prava i obaveze članova berze 10
4. ZAKLJUČAK 12
5. LITERATURA 13