Maturski, seminarski i diplomski radovi iz informatike.

Računari povezani radi ostvarenja računarske komunikacije obrazuju računarsku mrežu koju čine sledeće komponente:
-Računari
-Komunikacioni hardver
-Komunikacione linije
-Komunikacioni softver

Računarske mreže se razvijaju poslednjih tridesetak godina. U početku je bilo ograničenja prilikom povezivanja računara u mrežu. Prednost savremenih računarskih mreža je mogućnost povezivanja hardverski različitih računara sa različitim operativnim sistemima.
Za povezivanje računara u mrežu potrebna je mrežna kartica ili modem. Mrežna kartica služi za povezivanje računara u mrežu na manjim udaljenostima (LAN mreže). To su tzv. lokalne mreže. Pored ove, u mreži se koriste i druge hardverske komponente kao što su repetitori, mrežni mostovi i ruteri. To su uređaji kojima se riješavaju specifični problemi u mreži i nemaju neku značajnu ulogu.
Komunikacione linije povezuju računare i predstavljaju važnu fizičku komponentu mreže. Ove veze mogu biti različite, npr. telefonske linije, koaksijalni kabl, radio veza, optički kabl i satelitske veze. Od prirode ovih veza zavisi najvažnija karakteristika veze, a to je brzina prenosa. Ona se izražava brojem bita u sekundi. Optički kablovi postižu najveću brzinu.
Programi koji omogućuju rad računara u mreži nazivaju se komunikacioni softver. Sve funkcije značajne za korisnike mreže ostvaruju se posredstvom odgovarajućih programa, te je raspolaganje dobrim komunikacionim softverom presudno za rad korinika u mreži. Komunikacioni softver, u zavisnosti od namjene, može biti u obliku vlasničkog, javnog ili dijeljenog softvera.

Komunikacioni softver obezbjeđuje sledeće funkcije:
-Postavljanje parametara u mreži (broj serijskog porta, brzina prenosa, kontrola pariteta i sl.)
-Uključivanje računara u mrežu(prijava i identifikacija korisnika, lozinka i sl.)
-Sigurnosne mjere (kompresija podataka radi bržeg i bezbjednijeg prenosa, izdavanje različitih izvještaja o mogućim greškama itd.)
-Rad korisnika u mreži (neposredna komunikacija, prenos podataka, pretraživanje baza podataka, korišćenje udaljenih resursa i sl.)
-Administrativni poslovi (evidencija lica sa kojima korisnik želi da komunicira, trajanje pojedinih uspostavljenih veza, obračun i fakturisanje izvršenih usluga i dr.)
-Pomoć korisniku

MREŽNI PROTOKOLI

U mrži može biti povezan veliki broj računara. Da bi se omogućila komunikacija potrebno je da svi računari prepoznaju podatke koje primaju od drugih računara. Zbog toga se uvode standardi kojima se definišu pravila kako se formatiraju i prepoznaju podaci tokom komunikacije. Ovi stndardi se zovu protokoli. Najvažnije organizacije koje se bave donošenjem ovakvih standarda su:
-IEEE (Institute of Electrical and Electronic Engineers)
-EIA (Electronic Industries Association)
-CCITT (International Consultive Committee on Telephone and Telegraph)
-ISO (International Standards Organization)

Standardi koje donose ove organizacije imaju oznake koje počinju oznakom organizacije, npr. IEEE 802.5.

KLIJENT – SERVER

U mrežama se komunicira tako što jedan računar traži uslugu od drugog računara. Računar koji traži uslugu zove se klijent, a onaj koji pruža uslugu naziva se server. Svaki računar u mreži može biti samo klijent, samo server ili klijent i server.
U računarima koji su povezani u mrežu, kada korisnik saopšti komandu računaru, onda se mora izvršiti analiza koja će pokazati da li se komanda odnosi na server ili na klijenta. Program koji ovo analizira zove se preusmeravač. Ako se komanda odnosi na server prosleđuje se u mrežu, a ako se odnosi na klijenta, izvtšava se na klijent računaru. Srever može pružati različite usluge klijentima: korišćenje fizičkih uređaja kao što su diskovi, štampači, i dr. kao i korišćenje foldera sa podacima ili programima.

PRIJAVA I ODJAVA KORISNIKA

Da bi neko lice steklo pravo rada u mreži mpoa se registrovati kao korisnik mreže.
Registrovanje se vrši tako što administrator mreže odobri i evidentira u nekom serveru mreže ime korisnika tj. USER NAME i lozinku tj. PASSWORD. Ime ne smije imati više od 16 znakova. Nije dobro birati niske velike dužine jer to povećava vjerovatnoću pogrešnog unošenja imena od strane korisnika.
Lozinka je niska znakova koje korisnik bira za šifrovano predstavljanje sistema. Lozinku ne treba davati drugim licima da ne bi došlo da zloupotrebe. Korisnik može povremenopromjeniti lozinku da bi obezbjedi njenu tajnost.

Kada korisnik raspollaže imenom i lozinkom može prijaviti za rad u mreži. Prijava podrazumijeva povezivanje računara u mrežu. To se vrši saopštavanjem adrese serveru. Kada se uspostavi veza sa serverom, server će treažiti od korisnika ime i lozinku. Obično se to radi komandama LOGIN i PASWORD. Ako su unijeti podaci tačni, veza se ostvaruje.
Kada je izvršeno povezivanje korisnik može tražiti različite usluge u mreži.
Kada želi da završi rad u mreži, korisnik se odjavljuje i veza računara sa mrežom se prekida. Za ovo se često koristi komanda LOGOUT.

Podjela uloga u mreži

Svi korisnici mreže moraju svojim računarimadati znake prepoznavanja.Da bi ovo uradili aktivira se Control Panel i ikona Network. U okviru za dijalog otvori se kartica Identification, zatim se upisuje :
- ime računara: posebno ime računara. Može da se sastoji od najviše 15 znakova, ali bez /\*? i razmak.
- ime radne grupe: svi računari u mreži treba da nose isto ime.
Za davanje ovog imena važe ista pravila kao i za ime računara.
- opis računara: bilo kakav opisni komentar.

LAN mreža (Local Area Network)-lokalna računarska mreža

Postoje dva osnovna modela lokalnih mreža: mreža zasnovana na serveru (engl. Server Based) i mreže jednakih nadležnosti (engl. Peer-To-Peer). U prvom slučaju jedan od računara igra ulogu poslužioca i organizatora tj. servera, a u drugom svi računari jednako odgovaraju za rad mreže i na jedan nje posebno istaknut.

Mreže zasnovane na serveru (Server Based)

Najuobičajenija LAN mreža je ona u kojoj je svaki personalni računar samo klijent u mreži, a mnoge operacije centralizovane su u serveru datoteka – glavnom računaru. Za razliku od prvih dana računarstva kada je korisnik mogao da pristupi terminalu bez ikakve mogućnosti direktne obrade podataka, danas je u mreži klijent ili „čvor“ često moćan kao i server za koji je povezan. Svi personalni računari u mrežama zasnovani na serveru povezani su sa serverom datoteka i svi mogu imati pristup istim resursima. U ovakvim mrežema postoji osoba koja je zadužena da obavlja sav posao,počev od instaliranja hardvera i ožičenja do upravljanja korisničkim pravima.
Sve što korisnik treba da zna su registarski podaci – lični broj (ID) i lozinka.
Najčešće su serveri datoteka namjenski serveri. Međutim, neke LAN mreže koriste i ne namjenske servere.
Ako se server koriste za svakodnevni posao, vrlo je vjerovatno da će se ponekad zagušiti. Kad se to desi, server morate ponovo podići, a za to vrijeme se cijela mreža zaustavlja.

Mreže jednakh nadležnosti (Peer-To-Peer)

To je mreža koja radi bez namjenskog servera. Svi računari su međusobno povezani, a svaki moze da koristi resurse drugog. Ako se vlasnici računara slože,