Tumačenje prava - Pojam i vrste

Značajnu ulogu u procesu primene prava predstavlja njegovo tumačenje. Bez njega se ne može pravilno primeniti pravo. Prvo je potrebno protumačiti pravo, a potom ga primeniti. Ako smo dobro protumačili pravo ima puno izgleda da se dobro primeni, te na taj način ostvari pravni poredak. Međutim, pravilnim tumačenjem nismo još obezbedili i dobru primenu prava, jer subjekti iako su dobro protumačili pravo, ne moraju ga i dobro primeniti. Subjekti se mogu ponašati po pravnim normama drugačiije od tumačenja od onoga do čega su došli putem tumačenja. Dobro tumačenje daje polaznu osnovu za pravilnu primenu prava i ostvarenje pravnog poretka. Tumačenje prava je vrsta tumačenja uopšte. Putem tumačenja utvrđuje se značanje mnogih pojava. Ni jedna nauka ne može bez tumačenja. U tumačenju postoje dve strane. One mogu imati po jednog, a i više subjekata. Jedna strana saopštava sadržaj svoje psihe, a druga saznaje to saopštenje i tumači ga. Prva strana je tvorac sadržaja psihe, a druga tumači. Tvorac stvara pravo, odnosno pravne norme koje čine pravo, a tumač ih saznaje i utvrđuje njihov smisao, tumači ih. Ako se u procesu tumačenja došlo do jednog tumačenja nije bilo više, ne može se odmah znati da li je to značenje i pravno značenje pravne norme. U tumačenju je potrebno utvrditi, u stvari, pravo značanje, pravi smisao pravne norme.

Iz samog pojma tumačenja prava, da se videti i složenost i težina tumačenja. U tom procesu potrebno je raznim sredstvima protumačiti pravnu normu, doći do značenja i utvrditi u tome pravo značenje, značenje koje odgovara cilju pravne norme, u krajnjoj liniji interesu države. Sva složenost i težina procesa tumačenja sagledava se naročito pri činjenici da je pravo vrlo složeno, da reguliše mnogobrojne i raznovrsne društvene odnose, da su pravne norme povezane, te da se u tumačenju iako tumači određena norma, ne može norma odvojiti već naprotiv povezuje se sa drugim normama i u toj povezanosti u određenom smislu tumači. Da bi se pravna norma pravilno protumačila, potrebno je dobro poznavanje prava kao i drugih nauka sa kojima je pravo povezano, a naročito društvo čiji se odnosi regulišu pravom. Pored toga potrebna je izvesna praksa, tehnika, rutina.