Privredna struktura ruralnih područja u Srbiji

Za razmatranje privredne strukture ruralnih podrucja neophodno je poznavanje njihovih osnovnih karakteristika.Ruralna područja Srbije odlikuju se visokim stepenom izdiferenciranosti u pogledu prirodnih, infrastrukturnih i drugih uslova za poljoprivrednu proizvodnju i razvoj drugih privrednih aktivnosti, blizine tržišta i uslova za tržišni plasman proizvoda, kao i u pogledu veličine i morfologije naselja. Ova izdiferenciranost pokazuje se i na planu socijalnog razvoja, demografskih karakteristika, kulturoloških osobenosti itd. Svi navedeni faktori snažno se odražavaju na efikasnost privređivanja i kvalitet života u pojedinim ruralnim oblastima Srbije.
Ruralna područja zahvataju 85% teritorije Srbije, u njima živi 55% stanovništva i ostavruju više od 40% BDP Srbije. Gustina naseljenosti u ruralnim oblastima je 63 stanovnika/km2 i za 1/3 je manja od nacionalnog proseka. Broj stanovnika u ruralnim područjima je relativno stabilan, i u periodu 1991-2002 smanjen je za 2.5% više u odnosu na nacionalni prosek. Tokom 1990-tih došlo je do značajnih promena u odnosu na ranije trendove ruralnog stanovništva i radne snage u Srbiji:

• Zaustavljeni su ili značajno usporeni migracioni tokovi na relaciji selo-grad koji su tokom druge polovine XX veka doveli do smanjenja ruralnog stanovništva i demografskog pražnjenja sela u pojedijim regionima;

• Povratne migracije, grad-selo, karakteristične za tranzicione zemlje, zabeležene su i u Srbiji. Ovi procesi u Srbiji se prvenstveno tumače dubokom ekonomskom krizom i zatvaranjem velikih industrijskih kompleksa, usled čega je porast ruralne populacije posebno zabeležen u suburbanim i ruralnim područjima u okolini većih privrednih centara. Porastu ruralne populacije doprinela je i činjenica da je veliki broj izbeglih i interno raseljenih lica sa prostora bivše Jugoslavije naseljen tokom 1990-tih upravo u ruralnim područjima. Eksterne migracije, van zemlje, u Srbiji su bile karakteristične za visoko i najviše obrazovanu radnu snagu i nisu posebno pogodile ruralna područja kao u nekim susednim zemljama.