Urbana ekologija - Verzija za štampu

Reč ekologija potiče iz grčkog jezika, gde oikos znači kuća, a logos se ustalio za označavanje nauke. Ekologija danas nije nauka o kućama, iako zahvata i štetne uticaje u kućama i oko kuća – bez razmatranja arhitekture. Stoga, ako želimo govoriti o uticaju izgradnje i arhitekture na okolinu valja upotrebiti dodatnu oznaku za to područje.
Ekologija je nastala sredinom 19. veka u okviru biologije, tačnije kao potdisciplina zoologije. Predmet ekologije u procesu njenog oformljenja kao nauke menjao se i proširivao - od proučavanja životne sredine pojedinih vrsta, preko izučavanja ekosistema, međusobnog uticaja među ekosistemima i biosfere do proučavanja položaja čoveka u biosferi. Saznanje da je budućnost čovečanstva ozbiljno ugrožena pokrenula je pravu lavinu formiranja nauka i naučnih disciplina koje su za predmet svo¬jih proučavanja imale i imaju odnos društva prema životnoj sredini. Počeci ustanovljavanja naučne osnove u procesu proučavanja ovog odnosa dosežu do 1866. godine, kada je nemački biolog Ernest Hekel prvi upotrebio pojam ekologija u svojoj knjizi Prirodna istorija stvaranja kako bi objasnio sveobu¬hvatnost odnosa između životinjskih vrsta i njihove organske i neorganske okoline.
Ekologija kao nauka i specifična, složena disciplina trpela je različite promene. Kao nauka, širila je svoj predmet proučavanja, da bi u savremenim istraživanjima poprimila međudisciplinarno obeležje zahvaljujući novim saznanjima o uzrocima i posledicama ekološke krize i putevima njenog rešavanja. Od discipline biologije, kako je neki poimaju, prerasta u meganauku.
Kao meganauka, sublimiše učenja hemije, fizike, inženjerskih i nekih znanja društvenih i trebalo bi da izučava delovanje prirodnih faktora i mnogobrojnih procesa u njoj, izazvanih ljudskom delatnošću na živi svet. Osnovni cilj ovako shvaćene ekologije, jeste sprečavanje negativnih posledica antropogenog delovanja na prirodu i zdravlje ljudi. Pojam ekologije je evoluirao od pojma „životinja“ ka pojmu „živa bića“, tako da se (opšta) ekologija može odrediti kao: nauka čiji je predmet proučavanja odnos živih bića prema njihovoj sredini, njihov međusobni odnos u sredini i uticaj sredine na živa bića.
Time su ujedno određene i četiri bitne kategorije, odnosa, koje postoje u ovoj defi¬niciji i koje se mogu uzeti kao osnova za dalja tumačenja i definisanja drugih „ekoloških nauka“. To su: živa bića, sredina (okolina), međusobni uticaj živih bića u sredini (okolini), i odnos živih bića i sredine
Krajem prošlog veka aktualizovana su teorijsko-metodološka stanovišta po kojima ekologija treba da se bavi svojim prvobitnim, biozoološkim predmetom.
Novonastale probleme u funkcionisanju društva i prirode, izučavala bi jedna nova, multidisciplinarna i generalistička nauka Environmental Science – Nauka o životnoj sredini. Ona bi objedinjavala prirodne nauke (biologiju, medicinu, fiziku, hemiju, šumarstvo, geografiju, matematiku, statistiku i druge) i društvene nauke (pravo, ekonomiju, sociologiju, etiku, demografiju, političke nauke, organizaciju i upravljanje poslovanjem i druge).
Ekologija je opisana kao nauka o odnosima organizama i njihove okoline. Da podsetimo, ona studira odnose ljudskih grupa prema fizičkoj i društvenoj okolini i štetne uticaje moderne civilizacije na okolinu. Ovo potonje uključuje zaštitu, održavanje i čuvanje okoline. Ekologija se tretira kao jedna od najinteresantnijih grana biologije, a isto tako kao zanimljiva i korisna nauka za tumačenje pojava u naučnim istraživanjima drugih oblasti.