Privatnopravni odnosi sa elementom inostranosti - Verzija za štampu +- Gotovi Seminarski Diplomski Maturalni Master ili Magistarski (https://www.maturskiradovi.net/forum) +-- Forum: Obrazovanje (/Forum-obrazovanje) +--- Forum: Društvene nauke (/Forum-dru%C5%A1tvene-nauke) +--- Tema: Privatnopravni odnosi sa elementom inostranosti (/Thread-privatnopravni-odnosi-sa-elementom-inostranosti)

Privatnopravni odnosi sa elementom inostranosti - Autor1 - 18-04-2010 12:35 PM Sadrzaj Uvod...............................................................................................................3 Privatnopravni odnosi sa elementom inostranosti....................................4 Pravni odnos.................................................................................................5 Termin privatnopravnih odnosa................................................................6 Elementi inostranosti u privatnopravnim odnosima................................7 Pojavni oblici stranog elementa..................................................................9 Znacaj pojave stranog elementa u privatnopravnim odnosima.............11 Zakljucak......................................................................................................12 Literatura......................................................................................................13 Uvod Pre nego sto bismo pokusali da pronadjemo odgovore na postavljena pitanja, potrebno je da ih bolje upoznamo, sagledamo, da pronadjemo one osobene crte koje povezuju nezgodu kod motela Nais sa pricom koja ceka epilog u nekom gradu u Vojvodini, i koje povezuju oba ova dogadjaja s mnogobrojnim dogadjajima i pitanjima koja se svakodnevno javljaju u praksi i u cijim, spontano stvorenim, strukturama cesto ima znatno vise maste nego u glavama autora ove knjige. Osnovna dva pravna obelezja koja povezuju ove slucajeve, i koja opredeljuju odredjena pitanja i probleme , jesu da su to privatnopravni odnosi i da oni sadrze element inostranosti u cinjenicnom sklopu. Privatnopravni odnosi sa elementom inostranosti Najkarakteristicniji od postavljenih problema je problem odredjivanja merodavnog prava. Po nekim shvatanjima jedino on predstavlja predmet medjunarodnog privatnog prava. Uprkos prevazidjenosti ovakvih shvatanja, nesumnjivo je da su pravila o odredjivanju merodavnog prava najznacajniji i najsvojstveniji deo medjunarodnog privatnog prava. Problem odredjivanja merodavnog prava se ne javlja u vezi sa svim kategorijama pravnih odnosa. U prekrsajnom postupku koji bi se vodio protiv turskog gastarbajtera ili bugarskog trgovca ne dolazi u obzir primena drugog prava do srpskog, ukoliko sude srpski sudovi. Isto vazi ukoliko bi se protiv nekog od njih pokrenuo krivicni postupak. Nezamislivo bi bilo i to da nasi organi primenjuju strane ili upravne norme. Sasvim je moguce i dogadja se veoma cesto da sudovi i nasi organi primenjuju pravila nekog stranog prava prilikom raspravljanja nekog ugovornog odnosa prilikom odlucivanja o naknadi stete , podeli zaostavstine, sklapanju ili razvodu braka i u brojnim drugim slucajevima . Problematika odredjivanja merodavnog prava javlja se samo u domenu privatnopravnih odnosa. Elementi inostranosti se odredjuju prema: subjektu, objektu, i prava i obaveze. Medjunaodno privatno pravo obuhvata tri osnovne grupe pravnih normi: norme o sukobu zakona,norme o sukobu jurisdikcija i norme koje uredjuju pravni polozaj stranaca. -Norme o sukobu zakona su pravna pravila pomocu kojih se odredjuje merodavno pravo. -Norme o sukobu jurisdikcija su pravna pravila pomocu kojih se odredjuje medjunarodna sudska nadleznost.,uredjuju specificnosti postupka sa stranim elementom i utvrdjuju uslovi i postupak priznanja i izvrsenja stranih sudskih i arbitraznih odluka. -Norme o gradjanskim pravima stranaca su pravna pravila koja uredjuju da li i pod kojim uslovima lica strane nacionalnosti mogu stupati u privatnopravne odnose sa domacim licima i na domacoj teritoriji. Norme koje uredjuju prava stranaca da stupaju u privatnopravne odnose sa elementom inostranosti su: Zakon o kratanju i boravku stranaca, Zakon o osnovama svojinskopravnih odnosa,Zakon o autorskim i srodnim pravima, Zakon o zigovima, Zakon o patentima. Medjunarodni izvori prava cine ratifikovani multilateralni I bilateralni ugovori.Pod okriljem Haske konvencije za medjunarodno privatno pravo zakljucen je veliki br konvencija,to su:Konvencija o gradjanskom sudskom postupku iz 1905 god., Konvencija o zakonu koji se primenjuje na drumske saobracajne nezgode iz 1971 god., Konvencija o zakonu koja se primenjuje na odgovornost za proizvode iz 1973 god. Pravni odnos  Subjekti pravnog odnosa  Sadržaj pravnog odnosa  Tumačenje pravne norme Subjekti pravnog odnosa  Osobe koje nastupaju u pravnim odnosima – nositelji prava i obveza su subjekti.  Fizičke osobe – svaki čovjek koji može biti nositelj prava i obveza. Za sklapanje pravnih poslova – pravna i poslovna sposobnost  Pravna sposobnost fizičke osobe – rođenjem  Poslovna sposobnost – punoljetnošću  Pravna sposobnost je svojstvo imanja prava i obveza  Poslovna sposobnost je svojstvo vlastitim očitovanjima volje stjecati prava i obveze, tj. sposobnost sklapanja pravnih poslova.  Pravna osoba – državna tvorevina kojoj je pravni poredak priznao svojstvo pravne osobe.  Pravnu i poslovnu sposobnost pravna osoba stječe istodobno, upisom u sudski registar Sadržaj pravnog odnosa  Subjekt pravnog odnosa – ovlasti i dužnosti  Ovlast za jednoga i dužnost (obveza) za drugoga čini sadržaj pravnog odnosa.  Pravna ovlast – subjekt ima pravo zahtijevati određeno ponašanje drugog subjekta  Pravna obveza – treba se izvršiti upravo ono ponašanje koje prema njemu ima ovlaštenik pravnog odnosa  Ovlaštenik = vjerovnik  Osoba dužna izvršiti obvezu =dužnik Tumačenje pravne norme  Kad je tekst zakona ili pojedina norma nerazumljiva potrebno utvrditi točan sadržaj pravne norme – to se zove tumačenje ili interpretacija  Izvorno ili autentično tumačenje – tumačenje tijela koje je donijelo normu – obavezno za sve  Druga sredstva tumačenja –kad nema izvornog  Gramatičko (jezično)  Pravila logike  Utvrđivanje okolnosti koje su dovele do stvaranja pravne norme  Takva tumačenja nisu obvezna, korisna samo u konkretnom slučaju Termin privatnopravnih odnosa Izraz privatnopravni odnos vodi poreklo iz jedne pojmovne aparature koja je prezivela. Podela prava na javno i privatno pravo nastaje u doba liberalnog kapitalizma , u okvirima leseferske filozofije, u doba striktnog odvajanja i nemesanja javne i privatne sfere. Ali pored liberalnog kapitalizma je davno za nama , doslo je do prozimanja sfera javnog i privatnog do pomeranja sistema . Jedino opravdanje za koriscenje termina privatnopravni odnosi nalazi se danas na prakticnom nivou- izraz se upotrebljava jer nema adekvatnijeg skupnog termina za oznacavanje gradjaskog , porodicnog, radnog i privrednog prava. U toj ogranicenoj funkciji , kao zamenu za nabrajanje, koristicemo izraz podrazumevajuci da on oznacava skupni naziv za danasnje gradjansko , porodicno, privredno i radno pravo. Iz istih obzira i na isti nacin je zadrzana rec ,,privatno,, i u nazivu naseg predmeta. Problemi medjunarodnog privatnog prava javlja se u domenu privatnopravnih odnosa. Medjunarodna trgovina nije, danas nikakva uzgredna, pomocna ili dodatna delatnost, privremena pojava, vec zamajac razvoju nacionalnih ekonomija. Ova pojava za sebe vuce za sobom i druge pojave pre svega ljudske kontakte svih vrsta, pa i izvoz zivota van drzavnih granica. U takvoj situaciji i u ovim oblastima princip suverene jednakosti drzava ne ostvaruje se kroz princip izolovane suverenosti drzavnih pravnih poredaka. Pravni poreci ostaju i dalje suvereni i jednaki , ali na visem nivou , na bazi ustupaka u cilju saradnje. Mejdunarodna saradnja dobara bila bi uzdrmana do temelja ukoliko bi svaka drzava priznavala samo one ugovore koji su sklopljeni po njenom trgovackom ili gradjanskom pravu;ukoliko odluke kojima se resava odredjeni spor ne bi imale nikakvu vaznost van drzave u kojoj se nalazi organ koji je tu odluku doneo itd. Međunarodna trgovina predstavlja razmenu dobara i usluga koja tom prilikom prelaze međunarodno priznate granice ili teritorije. U većini zemalja ona stvara značajan deo BDPa. Iako se međunarodna trgovina obavljala tokom dobrog dela istorije čovečanstva (vidi put svile), ona je tokom poslednjih nekoliko vekova dobila na ekonomskom, društvenom i političkom značaju. Industrijalizacija je unapredila prevoz, globalizacija, multinacionalne korporacije, i autsorsing takođe imaju značajan uticaj. Rast obima međunarodne trgovine je osnov procesa globalizacije. Međunarodna trgovina je takođe i grana ekonomije, i, zajedno sa međunarodnim finansijama, čini širu disciplinu poznatu kao međunarodni ekonomski odnosi. Elementi inostranosti u privatnopravnim odnosima Za pojavu medunarodno-privatnopravnih problema nije dakle , dovoljno da je rec o pritnopravnim odnosima, ve cje neophodno da se u tim odnosima pojavi i jedno specificno , kljucno obelezje – a to je element insotranosti. Osnovni problemi kojima se bavimo u nasem predmetu javljaju se u onim gradjanskopravnim odnosima , porodicnopravnim odnosima, privrednopravnim odnosima itd koji se preko svojih suveriniteta, u kojima se dakle javlja element kojim se taj odnos vezuje za inostranstvo , takozvani strani element. U pravnoj knjizevnosti pored izraza strani element odnosno element insotranosti kosriste se i termini medjunarodni element medjunarodno obelezje. Zakon kojim se regulise materija medjunarodnog privatnog prava , Zakon o resavanju sukoba zakona sa propisima drugih zemalja koristi se izraz medjunarodni element. Ovi termini oznacavaju istu pojavu ali svedoce o razlicitim uglovima gledananja. Ako se na jedan zivotni dogadjaj, koji se vezuje za vise drzava, gleda se s aspekta organa jedne drzave, tada primecujemo da u tom odnosu , pored domace izrazenih obelezja , elemenata psotoje i strani elementi. Ako nasu tacku ne fiksiramo za jednu drzavu , vec fenomen posmatramo na opstem planu , tada dolazimo do zakljucka da odnos nema strano, vec medjunarodno obelezje , ne sadrzi medjunarodni element. Medjunarodno privatno pravo iako regulise odnose koji se vezuju za vise zemalja , nije istinski nadnacionalno , medjunarodno , vec je unutrasnje pravo svake pojedine drzave , kao sto su to i gradjansko pravo , krivicno pravo, ili administrativno pravo. Građansko pravo je skup pravnih normi kojima se uređuju društveni odnosi u koje osobe stupaju povodom stvari, i imovine, pa se takvi odnosi nazivaju građanskopravnim odnosima. Građansko ili (imovinsko pravo) je jedno od najstarijih grana prava. Regulise odnose građana u vezi imovine, te pravne poslove vezane za imovinu (ugovori). Zato je kroz povijest njime bio reguliran promet dobara. Razvojem međunarodne trgovine, te razvojem industrijalizacije, taj promet se pojačava i nastaju novi privredni subjekti, te iz građanskog prava nastaje nova pravna grana: privredno/trgovačko pravo. Subjekti građanskog prava su pravne i fizičke osobe, a objekti građanskog prava su stvari i imovina.U građansko pravo spadaju: opsti deo građanskog(nauka o pojmu i načelima građanskog prava, subjektima i objektima građanskog prava i o pravnim poslovima građanskog prava), stvarno pravo(vlasništvo, služnosti, založno pravo, pravo građenja i realni tereti) obvezno pravo(ugovorno pravo, odštetno pravo, sticanje bez osnove, poslovodstvo bez nasloga, pravo vrednosnih papira) i nasljedno pravo( zakonsko, oporučno i nužno nasljedno pravo).