Civilno društvo, shvaćeno u svojoj kompleksnosti, i u obe svoje komponente, privatnoj i javnoj sferi, predstavlja locus demokratije i liberalnih principa, ali i legitimnosti moderne države. To naročito važi za društva u tranziciji, u kojima je teorija i praktično realizovanje koncepta civilnog društva svojevrsni teren socijalnog učenja. Još više to važi za multietnička i multikultuma društva u kojima se kroz civilno društvo uči i potvrđuje vrednost razlikovanja i tolerancije, i kroz stalni konflikt, ali i kompromis interesa, postiže nova percepcija sopstvenog. Pored mira kao opšteg uslova za nastanak i opstanak civilnog društva, osnovne preduslove koncepta civilnog društva čine privatna svojina i vladavina prava. Po Vojislavu Stanovčiću, suštinski elemenat civilnog društva je vladavina prava. To što je važilo u klasično vreme nastajanja i ranog civilnoga društva važi i danas.

Prema Konu, na modernom Zapadu nacionalizam koji je nastao u XVIII veku, u doba Prosvetiteljstva, pretežno je bio politički pokret za ograničenje moći vlade i osiguranje građanskih prava. Njegov cilj je upravo bilo stvaranje liberalnog i racionalnog civilnog društva koje reprezentuje srednju klasu i filozofiju Džona Loka. Nasuprot tome, kolektivistički „istočni nacionalizam“ vodi i završava u glorifikaciji države, te on, kao što je Kon pokazivao analizom ruskog mesijanstva (Dostojevskog i Danilevskog), „manje brine o individualnoj slobodi, nego o nacionalnoj moći i sudbini“.

UVOD 3
1 Pojam civilnog društva 4
1.1 Modeli odnosa civilnog društva i države 6
1.2 Demokratski potencijali civilnog društva 7
2 Civilno društvo i nacionalizam 10
2.1 Ideologije nacionalizma 10
2.2 Mogućnost kohabitacije nacionalne i liberalne ideologije 12
ZAKLJUČAK 15
LITERATURA 16