Zakoni u prvom srpskom ustanku - Verzija za štampu

Srpski ustanak protiv turske vlasti 1804. godine doveo je do stvaranja nezavisne Srbije, značajne istorijske etape koja je trajala do 1813. godine. U velikim ratnim naporima izvojevala se i branila nezavisnost Srbije, a time i onoga novog poretka koji se u njoj izgrađivao. Upravo tu, u samostalnoj izgradnji društvenog i političkog uređenja, počinju da se ocrtavaju nove društvene suprotnosti. One su dovele do borbi oko vlasti, a zatim i do pokušaja njenog ustavnog rešavanja.

Kada su janičari 1801. godine prevratom zbacili, a zatim ubili beogradskog vezira Mustafa-pašu i učvrstili svoju odmetničku vladavinu nad beogradskim pašalukom, ukinute ou sve samoupravne povlastice srpskog naroda i zaveden režim neograničenog nasilja. Porta nije priznavala dahijsku vladavinu, te su ustanici mogli računati da se bar u prvo vreme Porta neće protiv njih okrenuti. Perspektive borbi protiv dahijske vladavine pružala je činjenica da je Porta u poslednjoj deceniji XVIII veka morala dati srpskom narodu samoupravne povlastice i, ako ništa drugo, narod je mogao svojom borbom bar njih da povrati.

Oslanjajući se na ta najznačajnija iskustva, srpski narod je 1804. godine poveo samostalnu oružanu borbu protiv dahija da bi, zbacivši njihovu vlast, zbacio i tursku vlast uopšte. Ukoliko taj krajnji oslobodilački cilj ne bi postigao, bio je u mogućnosti da pred Portu istupi s odlučnijim zahtevima i vrati se pod njenu vlast samo pod određenim uslovima, - uz garanciju njegove unutrašnje samouprave. To su bile perspektive koje su pred sobom imali ustanici kad su 1804. godine krenuli u oružanu borbu.
Pitanje vlasti u ustanku praktično se postavljalo u dvostrukom vidu - kao pitanje odnosa prema turskoj vlasti, u kojoj će meri ona biti otklonjena ili sužena, i kao pitanje izgrađivanja ustaničke vlasti, odnosno daljeg proširenja samoupravne organizacije. Ove alternative su bile povezane za ishod ustanka, da li će se njime ostvariti samouprava ili nezavisnost. Međutim, postoje i drugi, takođe dvostruki aspekti pitanja vlasti. Naime, nije reč samo o tome, u kojoj će meri biti sužena turska vlast, da li će biti zbačena, već i o tome, kome će pripasti vlast u oslobođenoj Srbiji.