07-11-2009, 09:34 PM
ORGANIZACIONO STRUKTUIRANJE PREDUZEĆA USLOVLJENO NJEGOVOM RAZVOJNOM STRATEGIJOM I POSLOVNOM POLITIKOM
SADRŽAJ
UVOD ..........8
1. PREDMET I CILJ ISTRAŽIVANJA.......9
2. OSNOVNE HIPOTEZE ISTRAŽIVANJA.....12
3. METODE ISTRAŽIVANJA ........13
PRVI DIO
NASTANAK PREDUZEĆA KAO OSNOVNOG SUBJEKTA TRŽIŠNE PRIVREDE
1. POJAM ORGANIZACIJE I ORGANIZOVANJA ......17
1.1. Definisanje organizacije i organizovanja ....17
1.2. Organizovanje kao funkcija menadžmenta ......18
1.3. Istorijski osvrt na razvoj organizacije ....20
1.4. Pojam, vrste i karakteristike organizacionih sistema....21
1.5. Entropija organizacionog sistema .....22
2. KREIRANJE ORGANIZACIONE STRUKTURE......22
2.1. Podjela rada i raščlanjivanje ukupnog zadatka ...22
2.2. Grupisanje poslova, metode i principi .....23
2.3. Koordinacija, delegiranje autoriteta i raspon kontrole .....24
3. PREDUZEĆE KAO OSNOVNI SUBJEKT TRŽIŠNE PRIVREDE ..26
3.1. Istorijski razvoj organizacionih oblika privrednih subjekata...26
3.2. Kapitalistički način proizvodnje.......27
3.3. Nastanak preduzeća kao osnovnog subjekta tržišne privrede....28
3.4. Istorijat organizovanja privrednih subjekata u domaćoj privredi ....29
3.5. Karakteristike primjenjivanih organizacionih oblika ...31
3.5.1. Osnovni kriterijumi za izbor organizacionih rješenja ...34
4. MODELIRANJE ORGANIZACIONE STRUKTURE PREDUZEĆA U FUNKCIJI PRILAGOĐAVANJA TRŽIŠNOM I UKUPNOM DRUŠTVENOM OKRUŽENJU .36
4.1. Organizaciona struktura u funkciji ekonomske uspješnosti ..36
4.2. Potreba uključivanja naše privrede u međunarodnu podjelu rada ....38
4.3. Evropske integracije ........39
4.4. Restruktuiranje ekonomskog i društvenog sistema...41
4.5. Menadžment u uslovima transformacije privrednih subjekata ....44
4.6. Privatizacija da ili ne? ......46
4.7. Odnos menadžmenta i vlasničke svojine ......48
4.8. Tranzicija preduzeća .......49
4.9. Privatizacija kao neophodan uslov procesa tranzicije.....52
4.10. Misija preduzeća u savremenim uslovima poslovanja .....54
4.11. SWOT analiza u funkciji restruktuiranja organizacije ....56
DRUGI DIO
VRSTE I KARAKTERISTIKE ORGANIZACIONIH STRUKTURA PRIMJERENI
TRŽIŠNOJ PRIVREDI
1. ORGANIZACIONA STRUKTURA PREDUZEĆA KAO DINAMIČNAN ELEMENT
ORIJENTACIJE .......59
2. MODELIRANJE ORGANIZACIONE STRUKTURE PREDUZEĆA....61
3. ORGANIZACIONA KULTURA I KLIMA U PREDUZEĆU ...65
3.1. Organizaciona kultura......65
3.1.1. Vrste organizacionih kultura .......67
3.1.2. Oblici manifestacije kulture preduzeća .....68
3.1.3. Organizaciona kultura i njen uticaj na poslovni uspjeh preduzeća ..69
3.1.4. Menadžment i organizaciona kultura preduzeća .....71
3.2. Organizaciona klima ........71
4. ORGANIZACIONI DIZAJN ........72
4.1. Birokratski dizajn organizacije .....72
4.2. Adaptivni dizajn.......73
4.3. Kontigentni pristup i novije tendencije u organizacionom dizajnu..73
5. DECENTRALIZACIJA ODLUČIVANJA.......74
5.1. Profitni centri ........75
5.2. Strategijske poslovne jedinice .....75
5.3. Troškovni centri i centri prihoda......76
5.4. Investicioni centri .......76
6. PRAVNI OBLICI ORGANIZOVANJA PREDUZEĆA .....
U TRŽIŠNIM PRIVREDAMA ........77
6.1. Uvodna razmatranja ........77
6.2. Inokosno preduzeće ........78
6.3. Društvo lica .......78
6.3.1. Ortačko društvo ........78
6.3.2. Komanditno društvo .......79
6.4. Društvo kapitala ......79
6.4.1. Akcionarsko društvo .......80
6.4.2. Društvo sa ograničenom odgovornošću ...81
6.5. Javno preduzeće .......82
6.6. Povezana preduzeća .......82
6.7. Organizovanje velikih poslovnih sistema....83
6.7.1. Holding .........83
6.7.2. Korporacija ......84
7. VRSTE ORGANIZACIONIH STRUKTURA....86
7.1. Tradicionalni oblici organizacione strukture .....88
7.2. Funkcionalna organizaciona struktura.....90
7.3. Divizionalna organizaciona struktura....92
7.3.1. Predmetna divizionalna struktura .....93
7.3.2. Teritorijalna divizionalna organizaciona struktura ....94
7.4. Matrična organizaciona struktura ......96
7.5. Projektna i produktno - menadžerska organizaciona struktura ...97
7.6. Procesna, tržišna i numerička organizaciona struktura...99
7.7. Novi oblici organizacionih struktura ......99
7.7.1. Model strukture po strategijskim poslovnim jedinicama..100
7.7.2. Struktura po profitnim i drugim centrima ....101
7.7.3. Inovativna organizaciona struktura ......102
7.7.4. Dejzi (Daisy) timska organizaciona struktura ...103
8. RAZLIKE IZMEĐU KLASIČNE I INOVATIVNE ORGANIZACIJE....105
9. SAVREMENI KONCEPT PROMJENA ORGANIZACIONIH STRUKTURA.106
9.1. Horizontalna korporacija......106
9.2. Reinženjering........107
9.3. Dinamička organizaciona mreža .....109
10. ORGANIZACIONI NIVOI I RASPON UPRAVLJANJA....110
10.1. Definisanje nivoa menadžmenta i tipova menadžmenta ...113
11. POTREBNA ZNANJA I VJEŠTINE MENADŽMENTA ....115
12. POTREBA ORGANIZACIONIH PROMJENA .....118
12.1. Vrste organizacionih promjena .......121
12.2. Uzroci organizacionih promjena .....123
12.2.1. Spoljašni izvori promjena ......125
12.2.2. Unutrašnji izvori promjena.....126
12.3. Odbojnost prema promjenama .......128
12.4. Stvaranje uslova za realizaciju promjena ......129
12.5. Upravljanje organizacionim promjenama ......130
12.6. Radikalne organizacione promjene ......132
12.6.1. TQM – upravljanje totalnim kvalitetom ....134
12.6.2. Daunsajzing (downsizing) kao radikalna strategija promjene organizacione strukture .......135
12.7. Uticaj novih tehnologija na organizacionu strukturu.....136
12.8. Potreba organizacionih promjena kao element prilagođavanja preduzeća tržišnom i ukupnom društvenom okruženju .....140
12.9. Modeli strateških promjena organizacione strukture....143
12.10. Poteba promjene organizacione kulture i klime ...144
12.10.1. Organizaciona klima.......148
12.11. Upravljanje organizacionom kulturom ......149
12.11.1. Proces promjena organizacione stukture.....150
13. ORGANSKA I BIROKRATSKA ORGANIZACIONA STRUKTURA ..154
14. SAVREMENI TRENDOVI U DIZAJNIRANJU
ORGANIZACIONE STRUKTURE .....157
14.1. T – oblik organizacije .......159
14.2. Virtualna organizacija ......161
14.3. Mrežna organizacija ........163
14.4. Izvrnuta organizacija........165
14.5. Organizacija paukove mreže .......166
14.6. Timska organizacija ......167
15. MENADŽMENT KAO SPOSOBNOST OBLIKOVANJA PONAŠANJA I MOTIVACIJE LJUDI U ORGANIZACIJI.…………………………………………...168
16. EKONOMSKI KVALITET POSLOVANJA IZRAŽEN KAO ODNOS
REZULTATA I ULAGANJA……………………………………………………….169
16.1. Produktivnost .......170
16.2. Ekonomičnost ......172
16.3. Rentabilnost ......175
16.4. Finansijski pokazatelji kao mjerilo efikasnosti preduzeća ..176
17. UTICAJ OBJEKTIVNIH I SUBJEKTIVNIH FAKTORA NA KVALITET EKONOMIJE………………………………………………………………………….181
18. UPRAVLJAČKE MJERE U PRAVCU POBOLJŠANJA KVALITETA
EKONOMIJE………………………………………………………………………….184
18.1. Mjere za povećanje produktivnosti ......185
18.2. Mjere za povećanje ekonomičnosti .....186
18.3. Mjere za povećanje rentabilnosti ......187
18.4. Formulisanje strategije rasta i razvoja preduzeća....187
18.5. Hardverska komponenta uspješnosti .....191
18.6. Softverska komponenta uspješnosti....193
18.7. Upravljačke mjere u pravcu otklanjanja organizaciono
uslovljenih slabosti u poslovanju preduzeća……………………………….195
18.8. Investiciona ulaganja u cilju racionalnijeg cirkulisanja kapitala198
u ciklusu reprodukcije…………………………………………………………198
19. MEĐUSOBNA USLOVLJENOST ORGANIZACIONE STRUKTURE
ISTRATEGIJE ...…………………………………………………………………….202
20. ULOGA MENADŽMENTA U IZBORU RAZVOJNE STRATEGIJE I
NJENE IMPLEMENTACIJE………………………………………………………...205
20.1. Definisanje politike preduzeća kao element planskog odlučivanja
o ciljevima poslovanja………………………………………………………...208
20.2. Uloga generalnog menadžera u uspješnosti tržišnog preduzeća .210
TREĆI DIO
ORGANIZACIONO STRUKTUIRANJE PREDUZEĆA USLOVLJENO NJEGOVOM
RAZVOJNOM STRATEGIJOM
1. STRATEGIJA KAO NAČIN OSTVARIVANJA CILJEVA ...212
1.1. Strategija razvoja ........214
2. FORMULISANJE RAZVOJNE STRATEGIJE U FUNKCIJI
KORIŠĆENJA KONKURENTSKIH PREDNOSTI PREDUZEĆA………………...216
3. ORGANIZACIONA STRUKTURA PREDUZEĆA PRILAGOĐENA
UKLJUČIVANJU U STRATEŠKE ALIJANSE ………………………………………218
4. REINŽENJERING KAO KONCEPT ZASNOVAN NA KRITERIJUMU
REZULTATA A NE AKTIVNOSTI…………………………………………………….220
4.1. Definisanje reinženjeringa poslovnih procesa kao novog koncepta poslovanja.........220
4.2. Karakteristike i glavna obilježja reinženjeringa ....222
4.3. Organizacione implikacije reinženjeringa ....223
4.4. Nosioci reinženjeringa poslovnih procesa ......224
5. PROCES GLOBALIZACIJE TRŽIŠTA I NJEN UTICAJ NA
POSLOVANJE PREDUZEĆA………………………………………………………...225
5.1. Uticaj globalizacije na menadžment ......227
5.2. Globalizacija kao faktor organizacionog struktuiranja ...229
5.3. Korporativna organizacija kao baza organizacione strukture
preduzeća primjerena kapital odnosima………………………………………..232
5.3.1. Definisanje multinacionalnih korporacija ....234
5.3.2. Razvoj i efekti multinacionalnih korporacija .....236
6. PREDUZETNIŠTVO KAO ŠANSA RAZVOJA BiH PRIVREDE ...237
7. OSNOVNA OBILJEŽJA MULTINACIONALNIH KOMAPNIJA...239
8. MENADŽMENT I BUDUĆNOST ......240
8.1. Kvalitet kroz upravljanje ljudskim resursima......243
8.2. Strategija za ulazak na internacionalna tržišta .....244
8.2.1. Izvoz ........246
8.2.2. Licencni aranžmani ......247
8.2.3. Franšizing ......247
8.2.4. Zajednička ulaganja .....248
8.2.5. Zajednička ulaganja .....249
9. ODNOS MENADŽMENTA PREMA OKRUŽENJU .....249
9.2. Makro okruženje ......250
9.2.1. Političko okruženje .......251
9.2.2. Pravno okruženje ......251
9.2.3. Ekonomsko okruženje .....252
9.2.4. Demografsko okruženje .....252
9.2.5. Poslovno i tehničko okruženje.....253
9.2.6. Socijalno - kulturno okruženje .....254
ZAKLJUČAK........256
LITERATURA .........261
PREDGOVOR
eophodnost ubrzanog razvoja naše zemlje, koji treba da omogući odgovarajuće uključivanje u međunarodno tržište, podrazumijeva, pored ostalog, dobro organizovana
preduzeća, čije se funkcionisanje zasniva na efikasnom radu i efektivnom privređivanju. S obzirom da je organizaciona struktura preduzeća bitna okosnica efikasnosti i efektivnosti preduzeća, ovaj istraživački rad je posvetio pažnju upravo modelovanju organizacionih struktura preduzeća u uslovima privredne tranzicije, odnosno izboru modela organizacione strukture koji bi bili primjereni potrebama tekućeg procesa tranzicije na tržišne kriterijume poslovanja domaćih preduzeća. Istraživanje, odnosno izbor modela organizacione strukture, započeto je temeljitom kritičkom analizom postojećih organizacionih struktura domaćih preduzeća te je izvršena komparacija sa teorijskim saznanjima u oblasti organizacije i menadžmenta, kao i sa uspješnim rješenjima u praksi kompanija u privredno razvijenim zemljama.
Opredjeljenje za obradu ove teme u doktorskoj tezi uslovljeno je višegodišnjim bavljenjem problematikom vezanom za razvoj i unapređenje preduzetništva te funkcionisanjem preduzeća kao osnovne preduzetničke jedinice. Međutim, to je istovremeno bio i svojevrsni izazov, jer proces tranzicije domaće privrede na tržišne kriterijume poslovanja preduzeća, pa prema tome i privatizacija državnog kapitala, još uvijek traje i ne daje očekivane rezultate. To je zbog toga što se u proces tranzicije ušlo nespremno, pa čak i nestručno, jer tranzicija nije samo privatizovanje državnog kapitala. Ona je mnogo širi pojam i podrazumijeva restruktuiranje domaćih preduzeća kako u vlasničkom tako i u upravljačkom, organizacionom, programskom, finansijskom i tržišnom smislu.
S obzirom da je domaća privreda, upravo zbog nedostataka rješenja u vođenju preduzeća, kao i zbog zbivanja u proteklih desetak godina na ovim prostorima, znatno zaostala za konkurentima u svom okruženju, neophodno je proces tranzicije izvesti do kraja što efikasnije. Cilj istraživanja u ovom radu jeste upravo taj, da se pomogne u uspješnijem završetku započete tranzicije u smislu nuđenja organizacionih rješenja u konstituisanju i vođenju domaćih preduzeća, iako smo svjesni činjenice, da je tranzicija u nekim segmentima kontinuiran proces, a to znači, da će
domaća preduzeća i nakon završetka vlasničkog, organizacionog,
upravljačkog, programskog, finansijskog i tržišnog restruktuiranja, morati kontinuirano se prilagođavati svom okruženju koje je sve više globalno i turbulentno. U tom smislu, ona će permanentno prilagođavati svoju organizacionu strukturu potrebama ostvarivanja njihove misije u okruženju, a to znači, kontinuirano organizaciono, programsko i tržišno restruktuiranje, što čine i preduzeća razvijenih privrednih zemalja.
Nadam se da je ovaj rad bar u izvjesnoj mjeri bacio određeno svjetlo i da će proširiti vidike menadžmentu domaćih preduzeća u efikasnom sprovođenju tranzicije na tržišne kriterijume poslovanja. Ako sam u tome uspio, želim da se i ovom prilikom zahvalim mentoru prof. dr. Željku Barošu, koji mi je, kroz intenzivnu saradnju, a na osnovu svog ogromnog teoretskog i praktičnog iskustva, davao korisne sugestije i podršku.
lektira studentski poslovna megatrend diplomski radovi magistarski radovi maturalni radovi diplomski rad eseji maturski radovi seminarski radovi diplomski radovi master radovi magistarski radovi domaci radovi domaci zadaci projekti maturalni maturalne radnje seminarski maturski diplomski ekonomija ekonomski pravo prava menadzment marketing instalacija tutorijal tutorijali tutorial baze baza sistemi informatika ekonomika preduzeca analiza racunovodstvo bankarstvo osiguranje spoljnotrgovinsko poslovanje poreski sistem politika inteligencija psihologija sociologija geografija etika kultura fizika seminarski rad maturski rad Diplomski radovi Seminarski rad Maturski Maturalni Master Magistarski Doktorski Eseji Essays Seminarski Radovi Diplomski
SADRŽAJ
UVOD ..........8
1. PREDMET I CILJ ISTRAŽIVANJA.......9
2. OSNOVNE HIPOTEZE ISTRAŽIVANJA.....12
3. METODE ISTRAŽIVANJA ........13
PRVI DIO
NASTANAK PREDUZEĆA KAO OSNOVNOG SUBJEKTA TRŽIŠNE PRIVREDE
1. POJAM ORGANIZACIJE I ORGANIZOVANJA ......17
1.1. Definisanje organizacije i organizovanja ....17
1.2. Organizovanje kao funkcija menadžmenta ......18
1.3. Istorijski osvrt na razvoj organizacije ....20
1.4. Pojam, vrste i karakteristike organizacionih sistema....21
1.5. Entropija organizacionog sistema .....22
2. KREIRANJE ORGANIZACIONE STRUKTURE......22
2.1. Podjela rada i raščlanjivanje ukupnog zadatka ...22
2.2. Grupisanje poslova, metode i principi .....23
2.3. Koordinacija, delegiranje autoriteta i raspon kontrole .....24
3. PREDUZEĆE KAO OSNOVNI SUBJEKT TRŽIŠNE PRIVREDE ..26
3.1. Istorijski razvoj organizacionih oblika privrednih subjekata...26
3.2. Kapitalistički način proizvodnje.......27
3.3. Nastanak preduzeća kao osnovnog subjekta tržišne privrede....28
3.4. Istorijat organizovanja privrednih subjekata u domaćoj privredi ....29
3.5. Karakteristike primjenjivanih organizacionih oblika ...31
3.5.1. Osnovni kriterijumi za izbor organizacionih rješenja ...34
4. MODELIRANJE ORGANIZACIONE STRUKTURE PREDUZEĆA U FUNKCIJI PRILAGOĐAVANJA TRŽIŠNOM I UKUPNOM DRUŠTVENOM OKRUŽENJU .36
4.1. Organizaciona struktura u funkciji ekonomske uspješnosti ..36
4.2. Potreba uključivanja naše privrede u međunarodnu podjelu rada ....38
4.3. Evropske integracije ........39
4.4. Restruktuiranje ekonomskog i društvenog sistema...41
4.5. Menadžment u uslovima transformacije privrednih subjekata ....44
4.6. Privatizacija da ili ne? ......46
4.7. Odnos menadžmenta i vlasničke svojine ......48
4.8. Tranzicija preduzeća .......49
4.9. Privatizacija kao neophodan uslov procesa tranzicije.....52
4.10. Misija preduzeća u savremenim uslovima poslovanja .....54
4.11. SWOT analiza u funkciji restruktuiranja organizacije ....56
DRUGI DIO
VRSTE I KARAKTERISTIKE ORGANIZACIONIH STRUKTURA PRIMJERENI
TRŽIŠNOJ PRIVREDI
1. ORGANIZACIONA STRUKTURA PREDUZEĆA KAO DINAMIČNAN ELEMENT
ORIJENTACIJE .......59
2. MODELIRANJE ORGANIZACIONE STRUKTURE PREDUZEĆA....61
3. ORGANIZACIONA KULTURA I KLIMA U PREDUZEĆU ...65
3.1. Organizaciona kultura......65
3.1.1. Vrste organizacionih kultura .......67
3.1.2. Oblici manifestacije kulture preduzeća .....68
3.1.3. Organizaciona kultura i njen uticaj na poslovni uspjeh preduzeća ..69
3.1.4. Menadžment i organizaciona kultura preduzeća .....71
3.2. Organizaciona klima ........71
4. ORGANIZACIONI DIZAJN ........72
4.1. Birokratski dizajn organizacije .....72
4.2. Adaptivni dizajn.......73
4.3. Kontigentni pristup i novije tendencije u organizacionom dizajnu..73
5. DECENTRALIZACIJA ODLUČIVANJA.......74
5.1. Profitni centri ........75
5.2. Strategijske poslovne jedinice .....75
5.3. Troškovni centri i centri prihoda......76
5.4. Investicioni centri .......76
6. PRAVNI OBLICI ORGANIZOVANJA PREDUZEĆA .....
U TRŽIŠNIM PRIVREDAMA ........77
6.1. Uvodna razmatranja ........77
6.2. Inokosno preduzeće ........78
6.3. Društvo lica .......78
6.3.1. Ortačko društvo ........78
6.3.2. Komanditno društvo .......79
6.4. Društvo kapitala ......79
6.4.1. Akcionarsko društvo .......80
6.4.2. Društvo sa ograničenom odgovornošću ...81
6.5. Javno preduzeće .......82
6.6. Povezana preduzeća .......82
6.7. Organizovanje velikih poslovnih sistema....83
6.7.1. Holding .........83
6.7.2. Korporacija ......84
7. VRSTE ORGANIZACIONIH STRUKTURA....86
7.1. Tradicionalni oblici organizacione strukture .....88
7.2. Funkcionalna organizaciona struktura.....90
7.3. Divizionalna organizaciona struktura....92
7.3.1. Predmetna divizionalna struktura .....93
7.3.2. Teritorijalna divizionalna organizaciona struktura ....94
7.4. Matrična organizaciona struktura ......96
7.5. Projektna i produktno - menadžerska organizaciona struktura ...97
7.6. Procesna, tržišna i numerička organizaciona struktura...99
7.7. Novi oblici organizacionih struktura ......99
7.7.1. Model strukture po strategijskim poslovnim jedinicama..100
7.7.2. Struktura po profitnim i drugim centrima ....101
7.7.3. Inovativna organizaciona struktura ......102
7.7.4. Dejzi (Daisy) timska organizaciona struktura ...103
8. RAZLIKE IZMEĐU KLASIČNE I INOVATIVNE ORGANIZACIJE....105
9. SAVREMENI KONCEPT PROMJENA ORGANIZACIONIH STRUKTURA.106
9.1. Horizontalna korporacija......106
9.2. Reinženjering........107
9.3. Dinamička organizaciona mreža .....109
10. ORGANIZACIONI NIVOI I RASPON UPRAVLJANJA....110
10.1. Definisanje nivoa menadžmenta i tipova menadžmenta ...113
11. POTREBNA ZNANJA I VJEŠTINE MENADŽMENTA ....115
12. POTREBA ORGANIZACIONIH PROMJENA .....118
12.1. Vrste organizacionih promjena .......121
12.2. Uzroci organizacionih promjena .....123
12.2.1. Spoljašni izvori promjena ......125
12.2.2. Unutrašnji izvori promjena.....126
12.3. Odbojnost prema promjenama .......128
12.4. Stvaranje uslova za realizaciju promjena ......129
12.5. Upravljanje organizacionim promjenama ......130
12.6. Radikalne organizacione promjene ......132
12.6.1. TQM – upravljanje totalnim kvalitetom ....134
12.6.2. Daunsajzing (downsizing) kao radikalna strategija promjene organizacione strukture .......135
12.7. Uticaj novih tehnologija na organizacionu strukturu.....136
12.8. Potreba organizacionih promjena kao element prilagođavanja preduzeća tržišnom i ukupnom društvenom okruženju .....140
12.9. Modeli strateških promjena organizacione strukture....143
12.10. Poteba promjene organizacione kulture i klime ...144
12.10.1. Organizaciona klima.......148
12.11. Upravljanje organizacionom kulturom ......149
12.11.1. Proces promjena organizacione stukture.....150
13. ORGANSKA I BIROKRATSKA ORGANIZACIONA STRUKTURA ..154
14. SAVREMENI TRENDOVI U DIZAJNIRANJU
ORGANIZACIONE STRUKTURE .....157
14.1. T – oblik organizacije .......159
14.2. Virtualna organizacija ......161
14.3. Mrežna organizacija ........163
14.4. Izvrnuta organizacija........165
14.5. Organizacija paukove mreže .......166
14.6. Timska organizacija ......167
15. MENADŽMENT KAO SPOSOBNOST OBLIKOVANJA PONAŠANJA I MOTIVACIJE LJUDI U ORGANIZACIJI.…………………………………………...168
16. EKONOMSKI KVALITET POSLOVANJA IZRAŽEN KAO ODNOS
REZULTATA I ULAGANJA……………………………………………………….169
16.1. Produktivnost .......170
16.2. Ekonomičnost ......172
16.3. Rentabilnost ......175
16.4. Finansijski pokazatelji kao mjerilo efikasnosti preduzeća ..176
17. UTICAJ OBJEKTIVNIH I SUBJEKTIVNIH FAKTORA NA KVALITET EKONOMIJE………………………………………………………………………….181
18. UPRAVLJAČKE MJERE U PRAVCU POBOLJŠANJA KVALITETA
EKONOMIJE………………………………………………………………………….184
18.1. Mjere za povećanje produktivnosti ......185
18.2. Mjere za povećanje ekonomičnosti .....186
18.3. Mjere za povećanje rentabilnosti ......187
18.4. Formulisanje strategije rasta i razvoja preduzeća....187
18.5. Hardverska komponenta uspješnosti .....191
18.6. Softverska komponenta uspješnosti....193
18.7. Upravljačke mjere u pravcu otklanjanja organizaciono
uslovljenih slabosti u poslovanju preduzeća……………………………….195
18.8. Investiciona ulaganja u cilju racionalnijeg cirkulisanja kapitala198
u ciklusu reprodukcije…………………………………………………………198
19. MEĐUSOBNA USLOVLJENOST ORGANIZACIONE STRUKTURE
ISTRATEGIJE ...…………………………………………………………………….202
20. ULOGA MENADŽMENTA U IZBORU RAZVOJNE STRATEGIJE I
NJENE IMPLEMENTACIJE………………………………………………………...205
20.1. Definisanje politike preduzeća kao element planskog odlučivanja
o ciljevima poslovanja………………………………………………………...208
20.2. Uloga generalnog menadžera u uspješnosti tržišnog preduzeća .210
TREĆI DIO
ORGANIZACIONO STRUKTUIRANJE PREDUZEĆA USLOVLJENO NJEGOVOM
RAZVOJNOM STRATEGIJOM
1. STRATEGIJA KAO NAČIN OSTVARIVANJA CILJEVA ...212
1.1. Strategija razvoja ........214
2. FORMULISANJE RAZVOJNE STRATEGIJE U FUNKCIJI
KORIŠĆENJA KONKURENTSKIH PREDNOSTI PREDUZEĆA………………...216
3. ORGANIZACIONA STRUKTURA PREDUZEĆA PRILAGOĐENA
UKLJUČIVANJU U STRATEŠKE ALIJANSE ………………………………………218
4. REINŽENJERING KAO KONCEPT ZASNOVAN NA KRITERIJUMU
REZULTATA A NE AKTIVNOSTI…………………………………………………….220
4.1. Definisanje reinženjeringa poslovnih procesa kao novog koncepta poslovanja.........220
4.2. Karakteristike i glavna obilježja reinženjeringa ....222
4.3. Organizacione implikacije reinženjeringa ....223
4.4. Nosioci reinženjeringa poslovnih procesa ......224
5. PROCES GLOBALIZACIJE TRŽIŠTA I NJEN UTICAJ NA
POSLOVANJE PREDUZEĆA………………………………………………………...225
5.1. Uticaj globalizacije na menadžment ......227
5.2. Globalizacija kao faktor organizacionog struktuiranja ...229
5.3. Korporativna organizacija kao baza organizacione strukture
preduzeća primjerena kapital odnosima………………………………………..232
5.3.1. Definisanje multinacionalnih korporacija ....234
5.3.2. Razvoj i efekti multinacionalnih korporacija .....236
6. PREDUZETNIŠTVO KAO ŠANSA RAZVOJA BiH PRIVREDE ...237
7. OSNOVNA OBILJEŽJA MULTINACIONALNIH KOMAPNIJA...239
8. MENADŽMENT I BUDUĆNOST ......240
8.1. Kvalitet kroz upravljanje ljudskim resursima......243
8.2. Strategija za ulazak na internacionalna tržišta .....244
8.2.1. Izvoz ........246
8.2.2. Licencni aranžmani ......247
8.2.3. Franšizing ......247
8.2.4. Zajednička ulaganja .....248
8.2.5. Zajednička ulaganja .....249
9. ODNOS MENADŽMENTA PREMA OKRUŽENJU .....249
9.2. Makro okruženje ......250
9.2.1. Političko okruženje .......251
9.2.2. Pravno okruženje ......251
9.2.3. Ekonomsko okruženje .....252
9.2.4. Demografsko okruženje .....252
9.2.5. Poslovno i tehničko okruženje.....253
9.2.6. Socijalno - kulturno okruženje .....254
ZAKLJUČAK........256
LITERATURA .........261
PREDGOVOR
eophodnost ubrzanog razvoja naše zemlje, koji treba da omogući odgovarajuće uključivanje u međunarodno tržište, podrazumijeva, pored ostalog, dobro organizovana
preduzeća, čije se funkcionisanje zasniva na efikasnom radu i efektivnom privređivanju. S obzirom da je organizaciona struktura preduzeća bitna okosnica efikasnosti i efektivnosti preduzeća, ovaj istraživački rad je posvetio pažnju upravo modelovanju organizacionih struktura preduzeća u uslovima privredne tranzicije, odnosno izboru modela organizacione strukture koji bi bili primjereni potrebama tekućeg procesa tranzicije na tržišne kriterijume poslovanja domaćih preduzeća. Istraživanje, odnosno izbor modela organizacione strukture, započeto je temeljitom kritičkom analizom postojećih organizacionih struktura domaćih preduzeća te je izvršena komparacija sa teorijskim saznanjima u oblasti organizacije i menadžmenta, kao i sa uspješnim rješenjima u praksi kompanija u privredno razvijenim zemljama.
Opredjeljenje za obradu ove teme u doktorskoj tezi uslovljeno je višegodišnjim bavljenjem problematikom vezanom za razvoj i unapređenje preduzetništva te funkcionisanjem preduzeća kao osnovne preduzetničke jedinice. Međutim, to je istovremeno bio i svojevrsni izazov, jer proces tranzicije domaće privrede na tržišne kriterijume poslovanja preduzeća, pa prema tome i privatizacija državnog kapitala, još uvijek traje i ne daje očekivane rezultate. To je zbog toga što se u proces tranzicije ušlo nespremno, pa čak i nestručno, jer tranzicija nije samo privatizovanje državnog kapitala. Ona je mnogo širi pojam i podrazumijeva restruktuiranje domaćih preduzeća kako u vlasničkom tako i u upravljačkom, organizacionom, programskom, finansijskom i tržišnom smislu.
S obzirom da je domaća privreda, upravo zbog nedostataka rješenja u vođenju preduzeća, kao i zbog zbivanja u proteklih desetak godina na ovim prostorima, znatno zaostala za konkurentima u svom okruženju, neophodno je proces tranzicije izvesti do kraja što efikasnije. Cilj istraživanja u ovom radu jeste upravo taj, da se pomogne u uspješnijem završetku započete tranzicije u smislu nuđenja organizacionih rješenja u konstituisanju i vođenju domaćih preduzeća, iako smo svjesni činjenice, da je tranzicija u nekim segmentima kontinuiran proces, a to znači, da će
domaća preduzeća i nakon završetka vlasničkog, organizacionog,
upravljačkog, programskog, finansijskog i tržišnog restruktuiranja, morati kontinuirano se prilagođavati svom okruženju koje je sve više globalno i turbulentno. U tom smislu, ona će permanentno prilagođavati svoju organizacionu strukturu potrebama ostvarivanja njihove misije u okruženju, a to znači, kontinuirano organizaciono, programsko i tržišno restruktuiranje, što čine i preduzeća razvijenih privrednih zemalja.
Nadam se da je ovaj rad bar u izvjesnoj mjeri bacio određeno svjetlo i da će proširiti vidike menadžmentu domaćih preduzeća u efikasnom sprovođenju tranzicije na tržišne kriterijume poslovanja. Ako sam u tome uspio, želim da se i ovom prilikom zahvalim mentoru prof. dr. Željku Barošu, koji mi je, kroz intenzivnu saradnju, a na osnovu svog ogromnog teoretskog i praktičnog iskustva, davao korisne sugestije i podršku.
lektira studentski poslovna megatrend diplomski radovi magistarski radovi maturalni radovi diplomski rad eseji maturski radovi seminarski radovi diplomski radovi master radovi magistarski radovi domaci radovi domaci zadaci projekti maturalni maturalne radnje seminarski maturski diplomski ekonomija ekonomski pravo prava menadzment marketing instalacija tutorijal tutorijali tutorial baze baza sistemi informatika ekonomika preduzeca analiza racunovodstvo bankarstvo osiguranje spoljnotrgovinsko poslovanje poreski sistem politika inteligencija psihologija sociologija geografija etika kultura fizika seminarski rad maturski rad Diplomski radovi Seminarski rad Maturski Maturalni Master Magistarski Doktorski Eseji Essays Seminarski Radovi Diplomski