29-06-2010, 10:16 PM
Maturski, seminarski i diplomski radovi iz medjunarodnih odnosa.
Period razvoja međunarodnih odnosa posle Drugog svetskog rata koji je označio krajnju zaoštrenost u odnosima između velikih sila, naziva se hladni rat. U njegovoj osnovi stajali su suprotstavljeni odnosi između SAD i SSSR, kao i uspostavljanje socijalističkog poretka u Istočnoj Evropi. Stalno je postojala opasnost od izbijanja novog rata svetskih razmera.
Zapravo, hladni rat je sprovođenje politike sa "pozicije sile" od strane velikih država, radi ostvarivanja političkih ciljeva, a da ipak ne dođe do opšteg ratnog sukoba. Hladni rat su obeležili obostrano nepoverenje, sumnjičavost i nesporazumi. SAD je optuživao SSSR zbog širenja komunizma širom sveta, a SSSR optuživao SAD zbog imperijalizma i kontrarevolucije. Korejski rat, Vijetnamski rat i rat SSSR-a protiv Avganistana predstavljali su neke od oružanih sukoba dve ideologije, mada se SAD i SSSR nisu u njima lično sukobile već kroz naoružanje drugih zemalja. Hladni rat je bio na svom vrhuncu tokom 1948-1953. godine kada je došlo do Berlinske blokade, formiranja NATO-a, pobede komunista u Kineskom građanskom ratu i Korejskog rata. Druga situacija neprijateljstva osetila se tokom 1958-1962. godine zbog Kubanske krize. Mada, hladni rat je imao i svoje dobre strane. Kroz trku u naoružanju i trku za svemir došlo je do neslućenog i ogromnog tehnološkog napretka za veoma kratak period. Čovek je po prvi put poslat u vasionu i prvi put čovek je kročio na Mesec.
Termin hladni rat prvi put je upotrebio Bernard Baruh, savetnik američkog predsednika, tokom jedne debate u američkom Kongresu 1947. godine. Pojam hladni rat vezuje se za britanskog premijera Vinstona Čerčila koji je skovao krilaticu o 'gvozdenoj zavesi koju su komunisti spustili između svog i slobodnog sveta. On je marta 1946. godine u Fultonu (SAD) pozvao na krstaški rat' protiv komunizma, podsećajući na obavezu odbrane atlantske zajednice i vojnog zbližavanja ugroženih država. Ta istupanja bila su znak da svet ulazi u tzv. hladni rat.
2. Kraj rata i početak hladnog rata
Do pogoršanja međunarodnih odnosa i pojave hladnog rata došlo je posle raspada Antihitlerovske koalicije i sukoba između bivših saveznika – velikih sila, a pre svega između dve supersile posle rata – SAD i SSSR. Nada čovečanstva da će rat prestati da bude sredstvo politike i da će se svi politički i međunarodni problemi rešavati mirnim putem – počela je da se gubi. Organizacija Ujedinjenih nacija je mnogo puta rešila krupne međunarodne sporove i krize, ali nije uspela da obezbedi stalan i čvrst mir i uvek onemogući upotrebu sile i rata. SAD su prihvatile da brane Grčku i Tursku od spoljne agresije, kako ih ne bi predali komunizmu, i da im pruže vojnu i ekonomsku pomoć, a posebno je politika američkog predsednika Harija Trumana (Trumanova doktrina) formalno ocrtala podelu sveta na dva suprotna bloka ili lagera. Trumanova doktrina je predstavljala odgovor na sovjetsku agresiju u Evropi i Bliskom istoku (Iranu, Turskoj i Grčkoj) i odražavala se u američkoj spremnosti da pruži pomoć svim narodima i zemljama koje su bile pod pretnjom komunističke vlade. Takozvani Maršalov plan bio je još jedan plan SAD, koji se sastojao u, prvenstveno, novčanoj pomoći zemljama Evrope posle Drugog svetskog rata, kako bi se oporavile od posledica nemačke agresije.
Blokovi SAD i SSSR su pristupile podeli sveta na blokove i stvaranju vojnopolitičkih saveza (Atlantski, Varšavski i drugi). Istovremeno je počela trka u naoružanju, u kome su opet prednjačile sile, pogotovo SAD i SSSR. Blokovi su vojnopolitički savezi država međusobno povezanih ideološkim, političkim i ekonomskim interesima.
Severnoatlantski pakt (blok) NATO osnovali su 1949. godine ministri spoljnih poslova SAD, Velike Britanije, Francuske, Holandije, Belgije, Luksemburga, Norveške, Islanda, Kanade, Italije, Portugala i Danske. Njegovo sedište bilo je u Briselu, i osnovni zadatak bio je da spreči prodor Sovjetskog Saveza u zapadnu Evropu. Države na zapadu i članice NATO pakta su bile kapitalističke i verovale su u privatnu svojinu nad posedima i poslovima.
Iste godine Sovjetski Savez je saopštio da poseduje atomsku bombu, a u Kini su na vlast došli komunisti. Posle Staljinove smrti (1953) malo je popustila napetost u međunarodnim odnosima, ali su ipak 1955. godine SSSR i zemlje istočne Evrope stvorili Varšavski pakt. SSSR i njegovi saveznici hteli su da stvore besklasno društvo u kome se sve delilo podjednako. Njegove članice bile su SSSR, Bugarska, Čehoslovačka, Istočna Nemačka, Mađarska, Poljska i Rumunija (do 1968. i Albanija). Imao je svoje organe i jedinstven generalštab i svoje sedište u Moskvi.
3. Podela Nemačke
Do podele Nemačke, a i drugih teritorija, na interesne sfere između velikih sila došlo je na nekoliko konferencija, kao što su Jaltska ili Potsdamska, gde se razmatralo o završetku Drugog svetskog rata, kao i uređenju sveta posle njega. Na kraju Drugog svetskog rata saveznici su podelili poraženu Nemačku na četiri zone, pod kontrolom SAD, SSSR-a, Britanije i Francuske. Rusi su kontrolisali istočne oblasti – Saksoniju, Tiringiju, Brandenburg i Meklenburg; Britanci su preuzeli Rajnsku oblast, Rur, Donju Saksoniju i severnu Nemačku; američka i francuska zona bile su u južnoj Nemačkoj.
Godine 1949. tri dela Nemačke su se udružila i stvorila Zapadnu Nemačku, dok je sovjetska zona postala Istočna Nemačka, pod vlašću komunista. Iako ceo u ruskoj zoni i glavni grad Berlin je bio podeljen na četiri zone. Komunisti su u noći između 12. i 13. avgusta 1961. godine započeli izgradnju zida dugog 45km, posred Berlina kako bi sprečili ljude da prelaze sa Istoka na Zapad. Bio je visok 3,6 m i širok 1,2 m. Zid je podignut zato što je u periodu 1949-61. prebeglo oko 2,5 miliona Istočnih Nemaca u Zapadnu Nemačku. Takođe, privreda Istočne Nemačke je bila na ivici propasti, jer su mnogi građani zapadnog Berlina dnevno prelazili u istočni deo grada da bi obavili svoju kupovinu, zato što su cene proizvoda u istočnom Berlinu bile jako niske. Pretvoren je u sistem betonskih zidova na čijem je vrhu bila bodljikava žica i koji je čuvan, sa osmatračnice, topovima i minama. Čitav zapadni Berlin bio je okružen zidom i fizički potpuno odvojen od istočnog dela grada. Mnoge porodice su bile rastavljene, i mnogi ljudi odvojeni od svojih kuća ili poslova. Mnogi su organizovali demonstracije protiv izgradnje, ali su one bile neuspešne. Zapadni Berlin je sad predstavljao izolovanu enklavu u neprijateljskoj zemlji. Zid je od tada postao i ostao simbol hladnog rata i hladnoratovske podele.
Sadržaj
1. Uvod 1
2. Kraj rata i početak hladnog rata 2
3. Podela Nemačke 3
4. Iz krize u krizu 4
5. Ostali segmenti hladnog rata 6
6. Kraj hladnog rata 8
7. Zaključak 11
Literatura 12
Period razvoja međunarodnih odnosa posle Drugog svetskog rata koji je označio krajnju zaoštrenost u odnosima između velikih sila, naziva se hladni rat. U njegovoj osnovi stajali su suprotstavljeni odnosi između SAD i SSSR, kao i uspostavljanje socijalističkog poretka u Istočnoj Evropi. Stalno je postojala opasnost od izbijanja novog rata svetskih razmera.
Zapravo, hladni rat je sprovođenje politike sa "pozicije sile" od strane velikih država, radi ostvarivanja političkih ciljeva, a da ipak ne dođe do opšteg ratnog sukoba. Hladni rat su obeležili obostrano nepoverenje, sumnjičavost i nesporazumi. SAD je optuživao SSSR zbog širenja komunizma širom sveta, a SSSR optuživao SAD zbog imperijalizma i kontrarevolucije. Korejski rat, Vijetnamski rat i rat SSSR-a protiv Avganistana predstavljali su neke od oružanih sukoba dve ideologije, mada se SAD i SSSR nisu u njima lično sukobile već kroz naoružanje drugih zemalja. Hladni rat je bio na svom vrhuncu tokom 1948-1953. godine kada je došlo do Berlinske blokade, formiranja NATO-a, pobede komunista u Kineskom građanskom ratu i Korejskog rata. Druga situacija neprijateljstva osetila se tokom 1958-1962. godine zbog Kubanske krize. Mada, hladni rat je imao i svoje dobre strane. Kroz trku u naoružanju i trku za svemir došlo je do neslućenog i ogromnog tehnološkog napretka za veoma kratak period. Čovek je po prvi put poslat u vasionu i prvi put čovek je kročio na Mesec.
Termin hladni rat prvi put je upotrebio Bernard Baruh, savetnik američkog predsednika, tokom jedne debate u američkom Kongresu 1947. godine. Pojam hladni rat vezuje se za britanskog premijera Vinstona Čerčila koji je skovao krilaticu o 'gvozdenoj zavesi koju su komunisti spustili između svog i slobodnog sveta. On je marta 1946. godine u Fultonu (SAD) pozvao na krstaški rat' protiv komunizma, podsećajući na obavezu odbrane atlantske zajednice i vojnog zbližavanja ugroženih država. Ta istupanja bila su znak da svet ulazi u tzv. hladni rat.
2. Kraj rata i početak hladnog rata
Do pogoršanja međunarodnih odnosa i pojave hladnog rata došlo je posle raspada Antihitlerovske koalicije i sukoba između bivših saveznika – velikih sila, a pre svega između dve supersile posle rata – SAD i SSSR. Nada čovečanstva da će rat prestati da bude sredstvo politike i da će se svi politički i međunarodni problemi rešavati mirnim putem – počela je da se gubi. Organizacija Ujedinjenih nacija je mnogo puta rešila krupne međunarodne sporove i krize, ali nije uspela da obezbedi stalan i čvrst mir i uvek onemogući upotrebu sile i rata. SAD su prihvatile da brane Grčku i Tursku od spoljne agresije, kako ih ne bi predali komunizmu, i da im pruže vojnu i ekonomsku pomoć, a posebno je politika američkog predsednika Harija Trumana (Trumanova doktrina) formalno ocrtala podelu sveta na dva suprotna bloka ili lagera. Trumanova doktrina je predstavljala odgovor na sovjetsku agresiju u Evropi i Bliskom istoku (Iranu, Turskoj i Grčkoj) i odražavala se u američkoj spremnosti da pruži pomoć svim narodima i zemljama koje su bile pod pretnjom komunističke vlade. Takozvani Maršalov plan bio je još jedan plan SAD, koji se sastojao u, prvenstveno, novčanoj pomoći zemljama Evrope posle Drugog svetskog rata, kako bi se oporavile od posledica nemačke agresije.
Blokovi SAD i SSSR su pristupile podeli sveta na blokove i stvaranju vojnopolitičkih saveza (Atlantski, Varšavski i drugi). Istovremeno je počela trka u naoružanju, u kome su opet prednjačile sile, pogotovo SAD i SSSR. Blokovi su vojnopolitički savezi država međusobno povezanih ideološkim, političkim i ekonomskim interesima.
Severnoatlantski pakt (blok) NATO osnovali su 1949. godine ministri spoljnih poslova SAD, Velike Britanije, Francuske, Holandije, Belgije, Luksemburga, Norveške, Islanda, Kanade, Italije, Portugala i Danske. Njegovo sedište bilo je u Briselu, i osnovni zadatak bio je da spreči prodor Sovjetskog Saveza u zapadnu Evropu. Države na zapadu i članice NATO pakta su bile kapitalističke i verovale su u privatnu svojinu nad posedima i poslovima.
Iste godine Sovjetski Savez je saopštio da poseduje atomsku bombu, a u Kini su na vlast došli komunisti. Posle Staljinove smrti (1953) malo je popustila napetost u međunarodnim odnosima, ali su ipak 1955. godine SSSR i zemlje istočne Evrope stvorili Varšavski pakt. SSSR i njegovi saveznici hteli su da stvore besklasno društvo u kome se sve delilo podjednako. Njegove članice bile su SSSR, Bugarska, Čehoslovačka, Istočna Nemačka, Mađarska, Poljska i Rumunija (do 1968. i Albanija). Imao je svoje organe i jedinstven generalštab i svoje sedište u Moskvi.
3. Podela Nemačke
Do podele Nemačke, a i drugih teritorija, na interesne sfere između velikih sila došlo je na nekoliko konferencija, kao što su Jaltska ili Potsdamska, gde se razmatralo o završetku Drugog svetskog rata, kao i uređenju sveta posle njega. Na kraju Drugog svetskog rata saveznici su podelili poraženu Nemačku na četiri zone, pod kontrolom SAD, SSSR-a, Britanije i Francuske. Rusi su kontrolisali istočne oblasti – Saksoniju, Tiringiju, Brandenburg i Meklenburg; Britanci su preuzeli Rajnsku oblast, Rur, Donju Saksoniju i severnu Nemačku; američka i francuska zona bile su u južnoj Nemačkoj.
Godine 1949. tri dela Nemačke su se udružila i stvorila Zapadnu Nemačku, dok je sovjetska zona postala Istočna Nemačka, pod vlašću komunista. Iako ceo u ruskoj zoni i glavni grad Berlin je bio podeljen na četiri zone. Komunisti su u noći između 12. i 13. avgusta 1961. godine započeli izgradnju zida dugog 45km, posred Berlina kako bi sprečili ljude da prelaze sa Istoka na Zapad. Bio je visok 3,6 m i širok 1,2 m. Zid je podignut zato što je u periodu 1949-61. prebeglo oko 2,5 miliona Istočnih Nemaca u Zapadnu Nemačku. Takođe, privreda Istočne Nemačke je bila na ivici propasti, jer su mnogi građani zapadnog Berlina dnevno prelazili u istočni deo grada da bi obavili svoju kupovinu, zato što su cene proizvoda u istočnom Berlinu bile jako niske. Pretvoren je u sistem betonskih zidova na čijem je vrhu bila bodljikava žica i koji je čuvan, sa osmatračnice, topovima i minama. Čitav zapadni Berlin bio je okružen zidom i fizički potpuno odvojen od istočnog dela grada. Mnoge porodice su bile rastavljene, i mnogi ljudi odvojeni od svojih kuća ili poslova. Mnogi su organizovali demonstracije protiv izgradnje, ali su one bile neuspešne. Zapadni Berlin je sad predstavljao izolovanu enklavu u neprijateljskoj zemlji. Zid je od tada postao i ostao simbol hladnog rata i hladnoratovske podele.
Sadržaj
1. Uvod 1
2. Kraj rata i početak hladnog rata 2
3. Podela Nemačke 3
4. Iz krize u krizu 4
5. Ostali segmenti hladnog rata 6
6. Kraj hladnog rata 8
7. Zaključak 11
Literatura 12