09-05-2010, 04:45 PM
Maturski. seminarski i diplomski radovi iz ekonomije: menadzment, marketing, finansija, elektronskog poslovanja, internet tehnologija, biznis planovi, makroekonomija, mikroekonomija, preduzetnistvo, upravljanje ljudskim resursima.
Mali akcionari su vlasnici akcija (delova kapitala) akcionarskih društava. Njihov pojedinačni udeo u vlasništvu kapitala ovih privrednih subjekata najčešće ne prelazi 1%, pa stoga samostalno gotovo da ne mogu da utiču na vođenje poslovne politike društva. Zbog ovoga se često dešava da se mali akcionari udružuju u interesne grupe, radi zajedničkog nastupa na skupštinama društava, te lakšeg ostvarivanja svojih interesa.
Treba praviti razliku između malih i manjinskih akcionara. Manjinski akcionari, iako ne poseduju kontrolni paket akcija, mogu imati vlasništvo nad značajnim delom akcija nekog preduzeća, te biti vrlo uticajni u odlučivanju, dok za male akcionare važi napred iznesen procenat vlasništva.
Mali akcionari, poput svih ostalih, imaju pravo na raspodelu dobiti i učešće u odlučivanju na Skupštini akcionara srazmerno svom (malom) udelu, kao i, zavisno od zakonodavstva pod kojim je društvo inkorporirano, na slanje predloga za skupštinu akcionara. Mali akcionari mogu koristiti svoj udeo o vlasništvu radi deoničarskog aktivizma.
Zaštita manjinskih akcionara kroz kontrolu poslovanja društva
Važan segment neimovinskih prava akcionara čini skup prava koja omogućavaju manjinskim akcionarima kontrolu poslovanja društva.
Generalno, ova prava se odnose na neposredno obavještavanje akcionara o rezultatima finansijskog poslovanja društva, mogućnost ispitivanja poslovanja društva od strane predstavnika koje su oni neposredno imenovali, kao i mogućnost predlaganja kandidata za revizora društva.
Neka od ovih prava se ostvaruju individualno od strane akcionara, dok su druga uslovljena ispunjenjem određenog cenzusa u pogledu visine kapitala. U modernom korporativnom pravu danas je uobičajeno da se ova prava garantuju svim akcionarima. Tako i Zakon o privrednim društvima, razrađujući princip zaštite manjinsih akcionara u odnosu na upravu, kao i većinske akcionare, svojim brojnim odredbama, putem različitih prava i ovlašćenja, u suštini omogućava institucionalizovanu kontrolu poslovanja društva kojom se preventivno štite njihovi interesi.
Pravo na dostupnost finansijskih i drugih izvještaja
Zakon o privrednim društvima propisuje da „kopije finansijskih izvještaja, uključujući izvještaj revizora, moraju biti dostupne na uvid akcionarima u sjedištu uprave društva u toku radnog vremena i to najmanje 30 dana prije održavanja skupštine, kao i na samoj skupštini akcionara“. Ostvarivanje ovog prava vezano je za redovnu godišnju skupštinu akcionara, s obzirom da ova skupština po ustaljenom dnevnom redu razmatra i usvaja finansijske izvještaje o poslovanju društva i izvještaj revizora. Zato je i propisano da ovi izvještaji moraju biti dostupni na uvid akcionarima najmanje 30 dana prije održavanja skupštine, kao i na samoj skupštini. Onemogućavanje ostvarivanja ovog prava predstavlja osnov za odgovornost uprave društva za prekršaj. Ovo pravo pripada svakom akcionaru individualno, bez posrednog uslovljavanja, dok sam način ostvarivanja ovog prava može biti uređen statutom društva.
Pravo na dostupnost kopija finansijskih i drugih izvještaja
U cilju potpunijeg obavještavanja akcionara o poslovanju društva i radu organa društva, Zakon o privrednim društvima utvrđuje pravo svakog akcionara „da zahtijeva da mu se, bez nadoknade, dostavi kopija posljednjeg bilansa stanja i bilansa uspjeha društva, kopije izvještaja odbora direktora ili izvještaja revizora.“ Ovaj aspekt ostvarivanja prava akcionara na in formisanje o poslovanju društva od naročitog je značaja kod akcionarskih društava sa velikim brojem akcionara. Ovo pravo je individualno I nije uslovljeno nikakvim cenzusom u pogledu broja akcija ili vrijednosti kapitala koje akcije predstavljaju – ono pripada svakom akcionaru, bez obzira na vrste i klasu akcija. Ovo pravo se može ostvariti individualnom tužbom po osnovu uskraćivanja ili nedovoljnog obavještavanja, a sprečavanje akcionara da koriste ovo pravo tretira se i kao prekršaj.
Mali akcionari su vlasnici akcija (delova kapitala) akcionarskih društava. Njihov pojedinačni udeo u vlasništvu kapitala ovih privrednih subjekata najčešće ne prelazi 1%, pa stoga samostalno gotovo da ne mogu da utiču na vođenje poslovne politike društva. Zbog ovoga se često dešava da se mali akcionari udružuju u interesne grupe, radi zajedničkog nastupa na skupštinama društava, te lakšeg ostvarivanja svojih interesa.
Treba praviti razliku između malih i manjinskih akcionara. Manjinski akcionari, iako ne poseduju kontrolni paket akcija, mogu imati vlasništvo nad značajnim delom akcija nekog preduzeća, te biti vrlo uticajni u odlučivanju, dok za male akcionare važi napred iznesen procenat vlasništva.
Mali akcionari, poput svih ostalih, imaju pravo na raspodelu dobiti i učešće u odlučivanju na Skupštini akcionara srazmerno svom (malom) udelu, kao i, zavisno od zakonodavstva pod kojim je društvo inkorporirano, na slanje predloga za skupštinu akcionara. Mali akcionari mogu koristiti svoj udeo o vlasništvu radi deoničarskog aktivizma.
Zaštita manjinskih akcionara kroz kontrolu poslovanja društva
Važan segment neimovinskih prava akcionara čini skup prava koja omogućavaju manjinskim akcionarima kontrolu poslovanja društva.
Generalno, ova prava se odnose na neposredno obavještavanje akcionara o rezultatima finansijskog poslovanja društva, mogućnost ispitivanja poslovanja društva od strane predstavnika koje su oni neposredno imenovali, kao i mogućnost predlaganja kandidata za revizora društva.
Neka od ovih prava se ostvaruju individualno od strane akcionara, dok su druga uslovljena ispunjenjem određenog cenzusa u pogledu visine kapitala. U modernom korporativnom pravu danas je uobičajeno da se ova prava garantuju svim akcionarima. Tako i Zakon o privrednim društvima, razrađujući princip zaštite manjinsih akcionara u odnosu na upravu, kao i većinske akcionare, svojim brojnim odredbama, putem različitih prava i ovlašćenja, u suštini omogućava institucionalizovanu kontrolu poslovanja društva kojom se preventivno štite njihovi interesi.
Pravo na dostupnost finansijskih i drugih izvještaja
Zakon o privrednim društvima propisuje da „kopije finansijskih izvještaja, uključujući izvještaj revizora, moraju biti dostupne na uvid akcionarima u sjedištu uprave društva u toku radnog vremena i to najmanje 30 dana prije održavanja skupštine, kao i na samoj skupštini akcionara“. Ostvarivanje ovog prava vezano je za redovnu godišnju skupštinu akcionara, s obzirom da ova skupština po ustaljenom dnevnom redu razmatra i usvaja finansijske izvještaje o poslovanju društva i izvještaj revizora. Zato je i propisano da ovi izvještaji moraju biti dostupni na uvid akcionarima najmanje 30 dana prije održavanja skupštine, kao i na samoj skupštini. Onemogućavanje ostvarivanja ovog prava predstavlja osnov za odgovornost uprave društva za prekršaj. Ovo pravo pripada svakom akcionaru individualno, bez posrednog uslovljavanja, dok sam način ostvarivanja ovog prava može biti uređen statutom društva.
Pravo na dostupnost kopija finansijskih i drugih izvještaja
U cilju potpunijeg obavještavanja akcionara o poslovanju društva i radu organa društva, Zakon o privrednim društvima utvrđuje pravo svakog akcionara „da zahtijeva da mu se, bez nadoknade, dostavi kopija posljednjeg bilansa stanja i bilansa uspjeha društva, kopije izvještaja odbora direktora ili izvještaja revizora.“ Ovaj aspekt ostvarivanja prava akcionara na in formisanje o poslovanju društva od naročitog je značaja kod akcionarskih društava sa velikim brojem akcionara. Ovo pravo je individualno I nije uslovljeno nikakvim cenzusom u pogledu broja akcija ili vrijednosti kapitala koje akcije predstavljaju – ono pripada svakom akcionaru, bez obzira na vrste i klasu akcija. Ovo pravo se može ostvariti individualnom tužbom po osnovu uskraćivanja ili nedovoljnog obavještavanja, a sprečavanje akcionara da koriste ovo pravo tretira se i kao prekršaj.