08-05-2010, 11:36 AM
Maturski. seminarski i diplomski radovi iz ekonomije: menadzment, marketing, finansija, elektronskog poslovanja, internet tehnologija, biznis planovi, makroekonomija, mikroekonomija, preduzetnistvo, upravljanje ljudskim resursima.
Tema koju ćemo predstaviti u ovom seminarskom radu je “Regionalni razvoj”, njegovo izučavanje, značaj i primjeri.
Teorija regionalnog razvoja se pojavila kasnije u odnosu na druge teorijske discipline. Osnova izučavanja regionalnog razvoja su regionalne razlike, vezane za mnogobrojne teritorijalne deformacije.
Ključnu ulogu u razvoju ove discipline imala je Velika ekonomska kriza (1929-1933) koja je dodatno izrazila regionalne razlike, te uvjetovala uplitanje države u društvena i ekonomska pitanja.
Osnovni cilj izučavanja regionalnog razvoja je obezbjeđenje efikasnog razvoja, odnosno eliminaranje svega onoga što ga ugrožava. Posebnu pažnju privlače ekonomski nerazvijena područja sa karakterističnim problemima kao što su: velika nezaposlenost, politički i socijalni konflikti. Da bi riješili problem nerazvijenih područja potrebno je pored razmatranja pojedinačne problematike, razmatrati i problematiku nacionalne privrede.
Regionalizacija je jedan od osnovnih pojmova regionalnog razvoja. Međutim ključni problem kod regionalizacije jeste što načela i kriteriji nisu odjednom dati, nisu nepromjenjivi, te se ne mogu primjenjivati kod svih zemalja, tj. nisu općeprihvaćeni.
Prvi korak kod regionalnog razvoja svake zemlje bi trebao biti određivanje zasebnih regija, te politika razvoja za svaku od tih regija.
REGIONALNI RAZVOJ I REGIONALNA POLITIKA – TEORETSKE OSNOVE
Uticaj novog pristupa regionalnom razvoju na regionalnu politiku
Regionalne politike variraju od onih koje stavljaju težište na redistribuciju ili realokaciju aktivnosti i resursa, do politika poticanja regionalnih potencijala ili generičkih resursa, kao što su znanje, stimuliranje poduzetništva, poticanje tehnološkog razvoja i inovativnosti i slično.
Iz ovih načina za ostvarivanje ciljeva regionalne politike proizilaze i dva različita modela rasta: model “konkurentskog rasta” i model “generativnog rasta”.
Model “konkurentskog rasta” uzima stopu nacionalnog rasta kao egzogeno zadanu i promatra kako će se ostvareni rast raspodjeliti među regijama.
Model “generativnog rasta” posmatra nacionalnu stopu rasta kao zbir svih pojedinih regionalnih stopa. U tom slučaju svaka regija može rasti autonomno o bilo kojoj drugoj regiji, te na taj način povećati nacionalnu stopu rasta.
U odnosu na navedene modele privrednog razvoja, razvojne aktivnosti se mogu podijeliti u dvije skupine:
1. Aktivnosti u sferi politike egzogenog razvoja, čije je težište na realokaciji resursa putem politike centralne vlade prema manje razvijenim regijama;
2. Aktivnosti u sferi politike endogenog razvoja regija koje se temelje na poboljšanju efikasnosti regionalne privrede. To se nastoji postići stručnim obrazovanjem, razvojem lokalnog znanja i slično.
Moguće je razlikovati tri vrste pristupa koji se odnose na mjere regionalne razvojne politike:
1.centralno inicirani pristup (pristup “odozgo”)
2.pristup lokalnom razvoju sa stajališta privatnog preduzeća (temeljen uglavnom na djelovanju tržišnih mehanizama)
3.u širem smislu lokalno i regionalno iniciran process razvoja (pristup “odozdo”)
Centralno iniciran pristup se najviše koristio u razdoblju nakon II svjetskog rata. Osnovna obilježja ovakvog pristupa su centralna distribucija investicija u javnu infrastrukturu, prostore diferencijacije olakšica za privatne aktivnosti, te prostorne alokacjie nacionaliziranih aktivnosti (centralno-planske zemlje)
Pristup mjerama lokalne razvojne politike sa stajališta privatnog preduzeća temelji se na “mikro” argumentima (privatni poduzetnik je u najboljoj poziciji da identificira nove tržišne mogućnosti, izabere nove proizvode i tehnološke inovacije, te investira resurse) kao i na “makro” argumentima (čim se dovoljno poveća mobilnost roba, usluga i proizvodnih faktora, dispariteti u prostornom razvoju će nestati).
Poticaj usvajanju novih mjera razvojne politike, tj. Lokalno i regionalno iniciranom procesu razvoja nalazi se upravo u mjerama privredne politike koje su se primjenjivale s centralne državne razine, a koje nisu pridonijele eliminiranju regionalnih dispariteta, rješavanju kriza u većim gradovima i smanjenju sve izraženije nezaposlenosti.
Osnovna načela novog pristupa regionalnom razvoju
Osnovna načela pristupa regionalnom razvoju “odozdo” su:
1. Regija nije samo privredni, nego i socijalno-kulturni, te politički pojam.
Naglasak je na interdisciplinarnosti i kvalitativnoj dimenziji razvojnog procesa. Ovaj pristup naglasio je važnost lokaliteta.
2. Ljudski resursi su osnovni factor regionalnog razvoja.
S obzirom na ovu činjenicu, većina razvojnih inicijativa i lokalnih aktera usmjereni sun a podizanje nivoa znanja, vještina i umijeća lokalnog stanovništva.
3. Decentralizacija je bitan preduslov regionalnog razvoja.
Drugim riječima, odlučivanje o razvoju, poticanje razvojnih programa, njihovo koordiniranje i vrednovanje mora biti prepušteno nižim nivoima.
Razlozi za decentralizaciju su:
-pospješuje dinamičnost na lokalnim nivoima;
-omogućava veću spremnost na promjene, stimulira konkurentnost i takmičenje između javnih institucija;
-omogućava bolje korištenje lokalnih resursa, lokalnih incijativa i lokalnog znanja;
-lakše mobilizira lokalne finansijske izvore i radni potencijal;
-jeftinija je kada su u pitanju lokalne aktivnosti;
-čini lakšim utvrđivanje ciljeva i mjera politike putem lokalnih mreža;
-smanjuje troškove koordinacije i omogućava izbjegavanje sukoba između različitih funkcija ili područja politike;
-razvojne institucije na nižim nivoima mogu se poistovjetiti sa lokalnom kulturom, opštim interesom na regionalnom nivou.
Tema koju ćemo predstaviti u ovom seminarskom radu je “Regionalni razvoj”, njegovo izučavanje, značaj i primjeri.
Teorija regionalnog razvoja se pojavila kasnije u odnosu na druge teorijske discipline. Osnova izučavanja regionalnog razvoja su regionalne razlike, vezane za mnogobrojne teritorijalne deformacije.
Ključnu ulogu u razvoju ove discipline imala je Velika ekonomska kriza (1929-1933) koja je dodatno izrazila regionalne razlike, te uvjetovala uplitanje države u društvena i ekonomska pitanja.
Osnovni cilj izučavanja regionalnog razvoja je obezbjeđenje efikasnog razvoja, odnosno eliminaranje svega onoga što ga ugrožava. Posebnu pažnju privlače ekonomski nerazvijena područja sa karakterističnim problemima kao što su: velika nezaposlenost, politički i socijalni konflikti. Da bi riješili problem nerazvijenih područja potrebno je pored razmatranja pojedinačne problematike, razmatrati i problematiku nacionalne privrede.
Regionalizacija je jedan od osnovnih pojmova regionalnog razvoja. Međutim ključni problem kod regionalizacije jeste što načela i kriteriji nisu odjednom dati, nisu nepromjenjivi, te se ne mogu primjenjivati kod svih zemalja, tj. nisu općeprihvaćeni.
Prvi korak kod regionalnog razvoja svake zemlje bi trebao biti određivanje zasebnih regija, te politika razvoja za svaku od tih regija.
REGIONALNI RAZVOJ I REGIONALNA POLITIKA – TEORETSKE OSNOVE
Uticaj novog pristupa regionalnom razvoju na regionalnu politiku
Regionalne politike variraju od onih koje stavljaju težište na redistribuciju ili realokaciju aktivnosti i resursa, do politika poticanja regionalnih potencijala ili generičkih resursa, kao što su znanje, stimuliranje poduzetništva, poticanje tehnološkog razvoja i inovativnosti i slično.
Iz ovih načina za ostvarivanje ciljeva regionalne politike proizilaze i dva različita modela rasta: model “konkurentskog rasta” i model “generativnog rasta”.
Model “konkurentskog rasta” uzima stopu nacionalnog rasta kao egzogeno zadanu i promatra kako će se ostvareni rast raspodjeliti među regijama.
Model “generativnog rasta” posmatra nacionalnu stopu rasta kao zbir svih pojedinih regionalnih stopa. U tom slučaju svaka regija može rasti autonomno o bilo kojoj drugoj regiji, te na taj način povećati nacionalnu stopu rasta.
U odnosu na navedene modele privrednog razvoja, razvojne aktivnosti se mogu podijeliti u dvije skupine:
1. Aktivnosti u sferi politike egzogenog razvoja, čije je težište na realokaciji resursa putem politike centralne vlade prema manje razvijenim regijama;
2. Aktivnosti u sferi politike endogenog razvoja regija koje se temelje na poboljšanju efikasnosti regionalne privrede. To se nastoji postići stručnim obrazovanjem, razvojem lokalnog znanja i slično.
Moguće je razlikovati tri vrste pristupa koji se odnose na mjere regionalne razvojne politike:
1.centralno inicirani pristup (pristup “odozgo”)
2.pristup lokalnom razvoju sa stajališta privatnog preduzeća (temeljen uglavnom na djelovanju tržišnih mehanizama)
3.u širem smislu lokalno i regionalno iniciran process razvoja (pristup “odozdo”)
Centralno iniciran pristup se najviše koristio u razdoblju nakon II svjetskog rata. Osnovna obilježja ovakvog pristupa su centralna distribucija investicija u javnu infrastrukturu, prostore diferencijacije olakšica za privatne aktivnosti, te prostorne alokacjie nacionaliziranih aktivnosti (centralno-planske zemlje)
Pristup mjerama lokalne razvojne politike sa stajališta privatnog preduzeća temelji se na “mikro” argumentima (privatni poduzetnik je u najboljoj poziciji da identificira nove tržišne mogućnosti, izabere nove proizvode i tehnološke inovacije, te investira resurse) kao i na “makro” argumentima (čim se dovoljno poveća mobilnost roba, usluga i proizvodnih faktora, dispariteti u prostornom razvoju će nestati).
Poticaj usvajanju novih mjera razvojne politike, tj. Lokalno i regionalno iniciranom procesu razvoja nalazi se upravo u mjerama privredne politike koje su se primjenjivale s centralne državne razine, a koje nisu pridonijele eliminiranju regionalnih dispariteta, rješavanju kriza u većim gradovima i smanjenju sve izraženije nezaposlenosti.
Osnovna načela novog pristupa regionalnom razvoju
Osnovna načela pristupa regionalnom razvoju “odozdo” su:
1. Regija nije samo privredni, nego i socijalno-kulturni, te politički pojam.
Naglasak je na interdisciplinarnosti i kvalitativnoj dimenziji razvojnog procesa. Ovaj pristup naglasio je važnost lokaliteta.
2. Ljudski resursi su osnovni factor regionalnog razvoja.
S obzirom na ovu činjenicu, većina razvojnih inicijativa i lokalnih aktera usmjereni sun a podizanje nivoa znanja, vještina i umijeća lokalnog stanovništva.
3. Decentralizacija je bitan preduslov regionalnog razvoja.
Drugim riječima, odlučivanje o razvoju, poticanje razvojnih programa, njihovo koordiniranje i vrednovanje mora biti prepušteno nižim nivoima.
Razlozi za decentralizaciju su:
-pospješuje dinamičnost na lokalnim nivoima;
-omogućava veću spremnost na promjene, stimulira konkurentnost i takmičenje između javnih institucija;
-omogućava bolje korištenje lokalnih resursa, lokalnih incijativa i lokalnog znanja;
-lakše mobilizira lokalne finansijske izvore i radni potencijal;
-jeftinija je kada su u pitanju lokalne aktivnosti;
-čini lakšim utvrđivanje ciljeva i mjera politike putem lokalnih mreža;
-smanjuje troškove koordinacije i omogućava izbjegavanje sukoba između različitih funkcija ili područja politike;
-razvojne institucije na nižim nivoima mogu se poistovjetiti sa lokalnom kulturom, opštim interesom na regionalnom nivou.