Gotovi Seminarski Diplomski Maturalni Master ili Magistarski

Puna verzija: Operacija Barbarosa / Napad Nemačke na SSSR
Trenutno pregledate Lite verziju foruma. Pogledajte punu verziju sa odgovarajućim oblikovanjima.
UVOD 3
1.1 Direktiva br. 21: Operacija “Barbarosa” 5
1.2 Nemačke snage na početku operacije "Barbarosa" 7
1.3 Snaga sovjetskih snaga na početku "Barbarose" 9
1.4 Pripreme za operaciju Barbarosa 10
1.5 Pakt o nenapadanju 11
1.6 Otvaranje istočnog fronta 14
1.7 Kijev, Smolensk, Lenjingrad 21
1.8 Smolensk 22
1.9 Kijev 24
1.10 Odesa 25
1.11 Ratni događaji tokom jeseni i propast plana Barbarosa 25
ZAKLJUČAK 28
LITERATURA 29





UVOD


U jesen 1940. Adolf Hitler je izdao direktivu da otpočnu pripreme za Operaciju Barbarosa - invaziju na SSSR koja je trebala početi u leto 1941. godine. Razlozi za Hitlerovu odluku bili su uglavnom ideološke i političke prirode. Osvajanje prostora na istoku bilo je deo nacističkog programa, a i smatralo se da će pohod protiv komunističke države dovesti do promena u britanskoj vladi. Plan je uživao i veliku popularnost u nemačkim vojnim krugovima koji su ga dočekali s daleko više entuzijazma i daleko manje skepse nego odluku o ulasku u rat, odnosno ofanzivi na Zapadu.

Staljin je ipak, smatrao da čak ni Hitler sebi neće dozvoliti luksuz ratovanja na dva fronta, odnosno ponoviti istu onu grešku koju je kritizirao u Majn Kampfu. Zato je smatrao da je gomilanje trupa na istočnim granicama isključivo sredstvo političkog pritiska, a dojave o nemačkim pripremama za napad, podmetanje britanskih službi kojima je bilo u interesu da što pre uvuku SSSR u rat. Sam Staljin je nastojao da izbegne rat sve do trenutka kada se dovrši reorganizacija Crvene armije, odnosno kada se sagrade nova utvrđenja na novim zapadnim granicama. Tamo su, u svrhu odvraćanja, koncentrisane velike vojne snage, ali im je i zapoveđeno da ne odgovaraju ni na kakve provokacije.

Sve je to savršeno odgovaralo nemačkom planu koji je predviđao opkoljavanje i uništenje glavnine sovjetskih snaga na samoj granici i osvajanje Moskve i Lenjingrada i isto tako izbijanje na liniju Astrahan - Murmansk u roku od šest nedelja do tri meseca. Kada je 22. juna napad otpočeo, sovjetske snage su bile potpuno iznenađene. Većina sovjetskih aviona je uništena na zemlji, stotine hiljada vojnika zarobljeno, a u mnogim krajevima Vermahtovi vojnici su dočekani kao oslobodioci. Ispočetka se činilo da ništa neće Nemcima stajati na putu da ostvare još jedan trijumf u duhu blickriga.

Iako su se nemačko napredovanje nastavljeno, vrlo brzo se pokazalo kako su Hitlerovi planeri ipak potcenili poteškoće koje ih čekaju na pohodu na jednu od najprostranijih zemalja sveta. Čim se linija front počeo odmicati u dubinu sovjetske teritorije, počeli su se pojavljivati ozbiljni logistički problemi, te Nemci više nisu bili u stanju da, kao na početku, održavaju isti tempo napredovanja celom dužinom fronta. To je sovjetskim snagama omogućavalo predah, odnosno povremene kontranapade i sve bolju organizaciju odbrane. Isto tako se ispostavilo da nemačka pešadija - opskrbljena konjskim zapregama - nije u stanju pratiti oklopne jedinice, zbog čega su mnoge opkoljene sovjetske jedinice bile u stanju da se probiju iz obruča.

U kasnu jesen, nastojeći da postignu odlučnu pobedu pre dolaska zime, Nemci su odlučili da bace sve na jednu kartu - Operaciju Tajfun čiji je cilj bilo zauzimanje Moskve. Uz ogromne gubitke su se približili sovjetskoj prestonici, ali je ofanziva na kraju zaustavljena usled krajnje iscrpljenosti ljudstva. U međuvremenu se ispostavilo da Britanci, suprotno Hitlerovim očekivanjima, ipak nemaju ideoloških predrasuda te su sa Sovjetima odmah počeli sarađivati kao pravi saveznici. Započeli su konvoji pomoći za Murmansk, a dve vojske su zajedno okupirale Iran, nastojeći da preduhitre eventualnu pronacističku pobunu.


U nedelju 22. juna 1941. rano ujutro je definitivno poništen nemačko-sovjetski sporazum o nenapadanju iz 1939. godine. Na dan kad su 1812. Napoleonove trupe u pohodu na Moskvu prešle reku NJemen, na dan kad je 1940. Francuska potpisala kapitulaciju, Hitlerova armija i avijacija prekinule su mir na zapadnoj granici Sovjetskog Saveza. Otpočelo je izvođenje operacije po ratnom planu “Barbarosa”.



1.1 Direktiva br. 21: Operacija “Barbarosa ”

Iako je u svojoj knjizi Mein Kampf Hitler jasno opisao svoj stav o nužnosti osvajanja teritorija Sovjetskog Saveza radi stvaranja novog nemačkog životnog prostora tokom prvog perioda Drugog svetskog rata između ovih država je postojao potpuni sklad. Bez obzira na tu činjenicu nedugo nakon sloma Francuske 1940 godine i jasnih naznaka da potencijalna invazija Velike Britanije neće bit uspešna Adolf Hitler tokom jeseni te godine donosi odluku o invaziji Sovjetskog Saveza. Kratkoročni strateški (dugoročni je osvajanje životnog prostora) cilj ovog rata je bio osvajanje svih područja koja se nalaze zapadno od linije Astrahan-Arhangelsk pošto su ona bogata plodnom zemljom (Ukrajina), ugljem (Ukrajina), naftom (Kavkaz) i drugim raznim sirovinama. Takođe u slučaju uspeha Nemačka bi došla do granica Britanske Indije pošto su Irak i Iran u to doba imale profašističke vlade.

Poslednji Hitlerov razlog za pokretanje operacije Barbarosa je bilo razmišljanje da ovo neće biti napadački nego odbrambeni, preventivni rat pošto će i tako SSSR pre ili kasnije napasti Nemačku, a trenutne snage ove "neprijateljske" države su u rasulu što se najbolje moglo uvideti tokom Sovjetsko- Finskog rata 1939-1940. Zbog svega navedenog Hitler, tj. njegov vrhovni štab je izdao direktivu 21. 18. decembar 1940. Odrednice te direktive bile su sledeće:

Nemačke oružane snage moraju biti spremne da jednim brzim pohodom smrve Sovjetsku Rusiju još pre okončanja rata protiv Engleske. U tu svrhu će kopnena vojska upotrbiti sve raspoložive jedinice, uz osnov da okupirane teritorije moraju biti obezbeđene protiv neočekivanih napada. Zadatak Vazduhoplovstva će biti da kao podršku kopnenoj vojsci u istočnom pohodu stavi na raspolaganje onako jake snage koliko je potrebno da se može očekivati brzo okončanje kopnenih operacija i da šteta nanesena istočnonemačkoj teritoriji neprijateljskim vazdušnim napadima bude što manja. To koncentrisanje glavnog napora u pravcu Istoka ograničeno je potrebom da čitavo područje borbe i naoružanja kojim vladamo mora i dalje biti efikasno zaštićeno od neprijateljskih vazdušnih napada, i da se ne sme dozvoliti da omanu ofanzivne operacije protiv Engleske, naročito protiv njenih linija za snabdevanje. Glavni napor ratne mornarice će i dalje nepokolebljivo biti usmeren protiv Engleske, čak i za vreme Istočnog pohoda. Narediću koncentraciju protiv Sovjetske Rusije po mogućstvu osam nedelja pre nameravanog početka operacija. Pripreme za koje je potrebno više vremena treba sad da otpočnu – ako to već nije učinjeno – i moraju biti završene do 15. maja 1941. Međutim, mora se smatrati od presudnog značaja da namera za napad ne bude otkrivena. Pripreme vrhovnih komandi treba da budu izvršene na sledećoj bazi:

Opšti cilj operacije Barbarosa:
Masa ruske kopnene vojske u zapadnoj Rusuji mora biti uništena smelim operacijama, zabijanjem dubokih oklopnih klinova, a povlačenje za borbu sposobnih jednica u prostranstva ruske teritorije mora se sprečiti. Brzim nadiranjem se zatim mora stići do jedne linije sa koje Rusko ratno vazduhoplovstvo više neće biti u stanju da napada nemačku teritoriju. Krajnji cilj operacije jeste da se uspostavi odbranbena linija prema azijskoj Rusiji od linije koja približno ide od reke Volge do Arhangelska. Posle toga, u slučaju potrebe, Nemačko ratno vazduhoplovstvo može eliminisati poslednju industrijsku oblast koja preostaje Rusiji na Uralu. U toku tih operacija ruska baltičk flota će ubrzo izgubiti svoje baze i tako više neće biti sposobna da se bori. Efikasna intervencija Ruskog ratnog vazduhoplovstva mora biti sprečena silovitim udarcima na samom početku operacije.

Verovatni saveznici i njihovi zadaci:
1. Na bokovima svoje operacije možemo računati na aktivno učešće Rumunije i Finske u ratu protiv Sovjetske Rusije. Vrhovna komanda će blagovremeno ugovoriti i odrediti u kojoj formi će oružane snage tih dveju zemalja biti stavljene pod nemačku komandu u vreme njihove intervencije.
2. Zadatak Rumunije će biti da podržava napad nemačkog južnog krila na polaznim tačkama, sa svojim najboljim trupama; da zadrži neprijatelja gde nemačke trupe nisu angažovane; i da obavlja pomoćne službe u pozadini.
3. Finska će štiti koncentraciju nanovo raspoređene nemačke Severne grupe (delovi XXI grupe) koja će doći iz Norveške i operisaće zajedno sa nama. Pored toga, Finskoj će biti stavljeno u zadatak da eliminiše Hange.
4. Može se očekivati da će švedske železnice i drumovi stajati na raspolaganju za koncentrisanje nemačke Severne grupe, najkasnije do početka operacija.

Pravac operacija:
A. Kopnena vojska (ovim se odobravaju planovi koji su mi podneseni): U zoni operacija podeljenoj Pripjetskim močvarama na severni i južni sektor glavni udar će biti usmeren severno od te oblasti. Tu će se nalaziti dve grupe armija. Južna grupa tih dveju armija – centar čitavog fronta – imaće zadatak da uništi neprijateljske snage u Belorusiji, nastupajući naročito jakim oklopnim i motorizovanim jedinicama iz oblasti oko i severno od Varšave. Ovo će omogućiti jakim pokretnim snagama da napreduju ka severu i, u sadejstvu sa Grupom armija Sever da iz Istočne Prusije napreduju glavnim pravcem ka Lenjingradu kako bi uništile neprijateljske snage koje se nalaze u regionu Baltika. Samo nakon potpunog izvršenja ovih gore navedenih zadataka, koji moraju uključivati okupaciju Lenjingrada i Kronštata, napad će biti nastavljen s ciljem zauzimanja Moskve, važnom centru saobraćaja i industrije naoružanja. Samo neočekivano brz slom ruskog otpora mogao bi pravdati nastojanje da se oba cilja postignu istovremeno. Najvažniji zadatak XXI grupe, čak i za vreme ove istočne operacije ostaće zaštita Norveške. Sve raspoložive jedinice nakon izvršenja ovog zadatka biće prebačene na Sever (Brdski korpus), prvo da zaštite regiona Petsamo i njegove rudnike gvožđa i Arktički auto-put, zatim da napreduju sa Finskim snagama protiv murmanske železnice i tako spreče doturanje snabdevanja u Murmansk kopnom. Pitanje je da li je bi operacija ovakve vrste mogla biti izvedena sa jačim nemačkim snagama (dve ili tri divizije) koje bi delovale iz područja Rovaniemia i da li bi južno do njih Švedska bila voljna da nam omogući korišćenje svojih železnica za transport trupa. Dužnost glavnine Finske armije biće, u vezi sa napredovanjem nemačkog severnog krila, da najjače moguće zadržava ruske snage od napada ka zapadu, ili na obe strane jezera Ladoga i zauzimanjem Hangoa. Grupa armija uporebljena južno od Pripjetskih močvara će nastojati, da operacijama okruživanja jakim snagama na oba krila, uništi sve ruske snage zapadno do Dnjepra u Ukrajini . Glavni napad će biti usmeren izvan Lubinske oblasti, u opštem pravcu ka Kijevu dok će snage u Rumuniji izvsti širok pokret okruživanja preko donjeg Pruta. Zadatak rumunske armije će biti da zadrži ruske snage u području ovih operacija. Kada budu okončane bitke severno i i južno od Pripjetskih močvara gonjenje neprijatelja imaće sledeće ciljeve: ~ na jugu brzo zauzimanje Donjeckog basena, važnog za ratnu industriju; ~ na severu brzo napredovanje ka Moskvi. Zauzimanje ovog grada znači će presudan politički i ekonomski uspeh i pored toga zauzimanje najznačajnijeg železničkog čvora.
Referentni URL