26-01-2010, 01:25 AM
Proces i metodi donošenja odluka u EU su veoma složeni. Različite su kategorije pitanja o kojima se raspravlja. U skladu sa tim, različiti su i metodi donošenja odluka. Pitanja uređenja tržišta, korektivnih mera u njemu, poljoprivrede i zaštite životne sredine se rešavaju komunitarnim metodom.
Ukoliko se rešavaju pitanja učešća država članica u procesima donošenja odluka koje imaju za njih veliki značaj, a nužno je, zbog opštih interesa, koordinirati nacionalne politike sa politikom EU, koristi se koordinirajući metod.
Treći metod je međuvladin ili intergovermentalistički.
Svaki od navedenih metoda donosi ponešto specifično, rukovodeći se različitim pravilima i svaki od njih je proizvod različitih ovlašćenja njihovih aktera. Proces donošenja odluka veoma zavisi od toga koja je oblast odlučivanja u pitanju. U tom pravcu, prisutna je neobična šarolikost zahvata, što je glavna odlika organa EU. Ovi organi takođe komuniciraju uporedo i sa organima u nacionalnim državama i međunarodnim organizacijama.
Usled toga se afirmisalo opredeljenje za multi nivo odlučivanja, koji ima svoj nacionalni, supranacionalni i međunarodni aspekt.
Komunitarni metod
Komunitarni metod odlučivanja karakterističan je za rane faze rada Evropske zajednice. Njegov doprinos je najveći u razvoju zajedničke politike. Produkt je supranacionalnog modela u kome se ovlašćenja prenose sa nacionalnog na nivo EU. U tom smislu, evropske institucije su glavni faktori odlučivanja, odnosno glavni organi.
Njegove najvažnije odlike su:
1. nezaobilazna uloga Komisije koja pokreće brojna pitanja za rešavanje
2. važna uloga Saveta EU, pogotovo tokom angažmana u strateškom pregovaranju
3. veoma važna uloga Evropskog parlamenta u mnogim legislativnim pitanjima i pitanjima budžeta
4. nazaobilazna uloga Evropskog suda pravde u podizanju autoriteta legislative EU
Veliki broj odluka u EU su administrativnog karaktera. U tome učestvuju birokrate, prisutni u Komitetima, kao i mnogi zvaničnici država članica u brojnim potkomitetima. Poseban značaj imaju eksperti koji igraju nezamenljivu ulogu u evropskoj politici i prilikom donošenja odluka
Promene u carinskoj tarifi
Dok sloboda kretanja robe oslikava unutrašnju dimenziju carinske unije, carinska tarifa simbolizuje njezin vanjski aspekt. Zajedničkom carinskom tarifoma (Common External Tariff - CET, Common Customs Tariff - CCT) propisane su carinske dažbine koje se naplaćuju na uvoz robe u Uniju i predstavljaju prihod budžeta EU. Naime, od 1968. godine države članice nemaju pravo samostalno voditi carinsku politiku. O njoj se odlučuje zajednički na nivou Unije, a imajući u vidu obaveze preuzete međunarodnim sporazumima.
Carine na uvoz industrijskih proizvoda u EU u prosjeku iznose 4%, ali se uveliko primjenjuju povlaštene stope i često slobodan uvoz za robu iz susjednih država, iz zemalja sa ekonomijom u razvoju i u tranziciji, te iz država kandidatkinja za članstvo u EU. Osim toga, Ugovorom o Evropskom ekonomskom prostoru (EEA) Norveškoj, Islandu i Lihtenštajnu zagarantovan je neograničen pristup Evropskoj carinskoj uniji i uživanje osnovnih sloboda unutrašnjeg tržišta. Znači puna primjena Zajedničke carinske tarife ograničena je na trgovinu s razvijenim državama poput SAD-a, Kanade i Japana.
Jedinstvena carinska deklaracija
Efikasna carinska unija pretpostavlja da se tarifa mora primjenjivati prema istovjetnim pravilima u svim državama članicama. U cilju osiguranja jasnoće i jednakosti primjene carinskih propisa te otklanjanja rizika različitih interpretacija ili pravnih nedoumica, Evropska unija donijela je Jedinstvenu carinsku deklaraciju (Community Customs Code - CCC) u kojoj je prikupljeno I izloženo ukupno zakonodavstvo koje se odnosi na trgovinu Unije s trećim državama. Deklaracija jedinstveno određuje osnovne pojmove vezane uz carnisku uniju, npr. Carinski prostor, postupak carinjenja i utvrđivanje vrijednosti robe, pravila o podrijeklu robe, tranzit robe
(TIR i ATA karneti).
Tehnički instrumenti
Nomenklatura zajedničke carinske tarife (CCTN), vrlo je važan instrument, ne samo za prikupljanje carina, već i za statističko praćenje vanjske trgovine, a posredno i za primjenu posebnih mjera u sklopu trgovinske, poljoprivredne, poreske i monetarne politike. Upravo zato što služi u carinske i statističke svrhe, češto se upotrebljava izraz "kombinirana nomenklatura" (combined nomenclature). Ona se zasniva na međunarodnoj klasifikaciji Harmoniziranog sistema, koju sastavlja Svjetska carinska organizacija a EU je dopunjuje svojim potpodjelama, tzv. CN podnaslovima (CN subheadings).
Uporedno s uvođenjem kombinovane nomenklature uspostavljena je baza podataka TARIC (Integrated Community Tariff database), koja pruža uvid u relevantne carinske odredbe ovisno o CN kodu pojedine robe i na taj način daje potrebne informacije nadležnim nacionalnim carinskim službama.
Moderno administrativno upravljanje sve više se služi kompjutorskim tehnologijama I metodama. Stoga je EU uspostavila nekoliko kompjuterskih sistema, npr. CIS (Customs Information System), kako bi unaprijedila saradnju država članica i osigurala bolju primjenu carinskih propisa.
Postupak odlučivanja
Komisija je zadužena za inicijative u pogledu razvoja carinske politike i za predlaganje carinskih propisa. Također, ovlaštena je da vodi bilateralne i multilateralne pregovore o carinama, od kojih su najvažniji pregovori u sklopu Svjetske trgovinske organizacije (WTO). Vijeće kvalifikovanom većinom odlučuje o carinskim propisima i utvrđuje Zajedničku carinsku tarifu. Nacionalne carinske službe država članica zadužene su za svakodnevno operativno provođenje carinske politike. One prikupljaju carinske dažbine, naplaćuju naknade i PDV na uvezeneproizvode, te brinu o poštivanju uvoznih kvota i drugih ograničenja.
Ukoliko se rešavaju pitanja učešća država članica u procesima donošenja odluka koje imaju za njih veliki značaj, a nužno je, zbog opštih interesa, koordinirati nacionalne politike sa politikom EU, koristi se koordinirajući metod.
Treći metod je međuvladin ili intergovermentalistički.
Svaki od navedenih metoda donosi ponešto specifično, rukovodeći se različitim pravilima i svaki od njih je proizvod različitih ovlašćenja njihovih aktera. Proces donošenja odluka veoma zavisi od toga koja je oblast odlučivanja u pitanju. U tom pravcu, prisutna je neobična šarolikost zahvata, što je glavna odlika organa EU. Ovi organi takođe komuniciraju uporedo i sa organima u nacionalnim državama i međunarodnim organizacijama.
Usled toga se afirmisalo opredeljenje za multi nivo odlučivanja, koji ima svoj nacionalni, supranacionalni i međunarodni aspekt.
Komunitarni metod
Komunitarni metod odlučivanja karakterističan je za rane faze rada Evropske zajednice. Njegov doprinos je najveći u razvoju zajedničke politike. Produkt je supranacionalnog modela u kome se ovlašćenja prenose sa nacionalnog na nivo EU. U tom smislu, evropske institucije su glavni faktori odlučivanja, odnosno glavni organi.
Njegove najvažnije odlike su:
1. nezaobilazna uloga Komisije koja pokreće brojna pitanja za rešavanje
2. važna uloga Saveta EU, pogotovo tokom angažmana u strateškom pregovaranju
3. veoma važna uloga Evropskog parlamenta u mnogim legislativnim pitanjima i pitanjima budžeta
4. nazaobilazna uloga Evropskog suda pravde u podizanju autoriteta legislative EU
Veliki broj odluka u EU su administrativnog karaktera. U tome učestvuju birokrate, prisutni u Komitetima, kao i mnogi zvaničnici država članica u brojnim potkomitetima. Poseban značaj imaju eksperti koji igraju nezamenljivu ulogu u evropskoj politici i prilikom donošenja odluka
Promene u carinskoj tarifi
Dok sloboda kretanja robe oslikava unutrašnju dimenziju carinske unije, carinska tarifa simbolizuje njezin vanjski aspekt. Zajedničkom carinskom tarifoma (Common External Tariff - CET, Common Customs Tariff - CCT) propisane su carinske dažbine koje se naplaćuju na uvoz robe u Uniju i predstavljaju prihod budžeta EU. Naime, od 1968. godine države članice nemaju pravo samostalno voditi carinsku politiku. O njoj se odlučuje zajednički na nivou Unije, a imajući u vidu obaveze preuzete međunarodnim sporazumima.
Carine na uvoz industrijskih proizvoda u EU u prosjeku iznose 4%, ali se uveliko primjenjuju povlaštene stope i često slobodan uvoz za robu iz susjednih država, iz zemalja sa ekonomijom u razvoju i u tranziciji, te iz država kandidatkinja za članstvo u EU. Osim toga, Ugovorom o Evropskom ekonomskom prostoru (EEA) Norveškoj, Islandu i Lihtenštajnu zagarantovan je neograničen pristup Evropskoj carinskoj uniji i uživanje osnovnih sloboda unutrašnjeg tržišta. Znači puna primjena Zajedničke carinske tarife ograničena je na trgovinu s razvijenim državama poput SAD-a, Kanade i Japana.
Jedinstvena carinska deklaracija
Efikasna carinska unija pretpostavlja da se tarifa mora primjenjivati prema istovjetnim pravilima u svim državama članicama. U cilju osiguranja jasnoće i jednakosti primjene carinskih propisa te otklanjanja rizika različitih interpretacija ili pravnih nedoumica, Evropska unija donijela je Jedinstvenu carinsku deklaraciju (Community Customs Code - CCC) u kojoj je prikupljeno I izloženo ukupno zakonodavstvo koje se odnosi na trgovinu Unije s trećim državama. Deklaracija jedinstveno određuje osnovne pojmove vezane uz carnisku uniju, npr. Carinski prostor, postupak carinjenja i utvrđivanje vrijednosti robe, pravila o podrijeklu robe, tranzit robe
(TIR i ATA karneti).
Tehnički instrumenti
Nomenklatura zajedničke carinske tarife (CCTN), vrlo je važan instrument, ne samo za prikupljanje carina, već i za statističko praćenje vanjske trgovine, a posredno i za primjenu posebnih mjera u sklopu trgovinske, poljoprivredne, poreske i monetarne politike. Upravo zato što služi u carinske i statističke svrhe, češto se upotrebljava izraz "kombinirana nomenklatura" (combined nomenclature). Ona se zasniva na međunarodnoj klasifikaciji Harmoniziranog sistema, koju sastavlja Svjetska carinska organizacija a EU je dopunjuje svojim potpodjelama, tzv. CN podnaslovima (CN subheadings).
Uporedno s uvođenjem kombinovane nomenklature uspostavljena je baza podataka TARIC (Integrated Community Tariff database), koja pruža uvid u relevantne carinske odredbe ovisno o CN kodu pojedine robe i na taj način daje potrebne informacije nadležnim nacionalnim carinskim službama.
Moderno administrativno upravljanje sve više se služi kompjutorskim tehnologijama I metodama. Stoga je EU uspostavila nekoliko kompjuterskih sistema, npr. CIS (Customs Information System), kako bi unaprijedila saradnju država članica i osigurala bolju primjenu carinskih propisa.
Postupak odlučivanja
Komisija je zadužena za inicijative u pogledu razvoja carinske politike i za predlaganje carinskih propisa. Također, ovlaštena je da vodi bilateralne i multilateralne pregovore o carinama, od kojih su najvažniji pregovori u sklopu Svjetske trgovinske organizacije (WTO). Vijeće kvalifikovanom većinom odlučuje o carinskim propisima i utvrđuje Zajedničku carinsku tarifu. Nacionalne carinske službe država članica zadužene su za svakodnevno operativno provođenje carinske politike. One prikupljaju carinske dažbine, naplaćuju naknade i PDV na uvezeneproizvode, te brinu o poštivanju uvoznih kvota i drugih ograničenja.