05-03-2013, 11:36 PM
UVODNA RAZMATRANJA
Predmet i cilj istraživanja
Sadržaj
Predmet i cilj istraživanja
Kazna je najteži vid sankcije, njome se oduzimaju ili ograničavaju prava i slobode čovjeka koja mu prirodnim zakonima i zakonima o građanskim pravima pripadaju. Kazna je krivično-pravna sankcija, ona je uvek represivna mjera - prinuda koja ima jedan odraz u svesti krivca, drugi kod oštećenog deliktom, treći kod neutralnih subjekata, četvrti u racionalnoj orijentaciji društvenih potreba, odnosno u njenoj socijalnoj funkciji. Osnov kazne je filozofsko sociološki problem pravednosti, a sastoji se u pitanju otkuda i po kom osnovu društvo može nekoga kažnjavati.
Oko ove dileme postoje brojna shvatanja, od toga da društvo nema prava kažnjavati čoveka, do mišljenja da je društvo neograničeno u izboru mjere svoje zaštite. U takvim shvatanjima preovlađuju ona mišljenja o kazni, kao socijalnoj funkciji, odnosno nuždi i potrebi zaštite društva u interesu njegovog funkcionisanja i opstanka. Teorija društvenog ugovora (Hobs, Lok, Grocijus, Bekarija, Fihte, Ruso) uči da je kazna sankcija za povrede društvenog ugovora, zaključenog pri formiranju društvene zajednice. Prema shvatanjima predstavnika pravne teorije (Karl Binding i grupa nemačkih pravnih teoretičara) osnov kažnjavanja je čisto normativistički; kazna je normalni izraz i posledica prekršene norme za počinjeno krivično djelo. Sociološke teorije (Bentam, List i italijanski pozitivisti) kaznu tumače kao pravni izraz koji ima krivično pravo u ostvarivanju projektovane društvene funkcije i cilja. Kazna ima utilitarni smisao-korisnost radi zaštite i održavanja društvenog poretka. Glavni oblici kažnjavanja danas predstavljaju kazne lišavanja slobode i imovinske kazne.
Oko ove dileme postoje brojna shvatanja, od toga da društvo nema prava kažnjavati čoveka, do mišljenja da je društvo neograničeno u izboru mjere svoje zaštite. U takvim shvatanjima preovlađuju ona mišljenja o kazni, kao socijalnoj funkciji, odnosno nuždi i potrebi zaštite društva u interesu njegovog funkcionisanja i opstanka. Teorija društvenog ugovora (Hobs, Lok, Grocijus, Bekarija, Fihte, Ruso) uči da je kazna sankcija za povrede društvenog ugovora, zaključenog pri formiranju društvene zajednice. Prema shvatanjima predstavnika pravne teorije (Karl Binding i grupa nemačkih pravnih teoretičara) osnov kažnjavanja je čisto normativistički; kazna je normalni izraz i posledica prekršene norme za počinjeno krivično djelo. Sociološke teorije (Bentam, List i italijanski pozitivisti) kaznu tumače kao pravni izraz koji ima krivično pravo u ostvarivanju projektovane društvene funkcije i cilja. Kazna ima utilitarni smisao-korisnost radi zaštite i održavanja društvenog poretka. Glavni oblici kažnjavanja danas predstavljaju kazne lišavanja slobode i imovinske kazne.
Sadržaj
UVODNA RAZMATRANJA 5
1 Pojam i elementi kazne 8
1.1 Pravni osnov kazne 10
1.2 Cilj kazne 12
2 Kažnjavanje 15
2.1 Svrha kažnjavanja prema krivičnom pravu Bosne i Hercegovine 16
3 Historija kazne i kažnjavanja 17
3.1 Period privatne reakcije na kriminalitet 18
3.1.1 Progonstvo iz zajednice 19
3.1.2 Krvna ili privatna osveta 20
3.1.3 Sistem kompozicije 20
3.2 Period državne javne reakcije na kriminalitet 20
3.2.1 Period ispaštanja i zastrašivanja 21
3.2.2 Humanistički period 22
3.2.3 Period individualizacije 25
4 Prvi pisani zakoni 28
5 Kaznena politika feudalnog doba 29
6 Stari i srednji vijek 30
6.1 Sakaćenje 30
6.2 Šibanje 31
6.3 Osljepljivanje 31
6.4 Kastracija 32
6.5 Ponižavanja 32
6.6 Žigosanje 32
6.7 Trovanje 33
6.8 Dranje kože i ubijanje uz pomoć životinja 33
6.9 Zakopavanje živog kažnjenika 33
6.10 Davljenje 34
7 Humanizam i renesansa 34
8 Novi vijek 35
9 Novovjekovna penološka misao 35
10 Vrste kazni 38
10.1 Sistem kazni 38
10.2 Vrste kazni u krivičnom pravu Bosne i Hercegovine 39
11 Kazna lišavanje slobode – Zatvor 40
11.1 Kazna lišenja slobode u krivičnom pravu Bosne i Hercegovine 42
12 Historijski razvoj sistema izvršenja krivičnih sankcija zatvora 43
12.1 Sistemi izvršenja kazne zatvora 46
12.2 Principi izvršenja kazne zatvora 47
13 Kazna dugotrajnog zatvora 49
13.1 Izvršenje kazne dugotrajnog zatvora 52
13.2 Argumenti protivnika kazne dugotrajnog zatvora 54
13.3 Argumenti za primjenu kazne dugotrajnog zatvora 57
13.4 Problem dugotrajnog zatvora 58
13.5 Ciljevi kod vođenja zatvorenika sa dugotrajnim kaznama 59
13.6 Opšti principi u vođenju zatvorenika sa dugotrajnim kaznama 59
13.7 Planiranje kazne 60
13.8 Procjene rizika i potreba 60
13.9 Spriječavanje štetnih učinaka dugotrajnih kazni 61
13.10 Posebne kategorije zatvorenika sa dugotrajnim kaznama 62
13.11 Upravljanje reintegracijom zatvorenika sa dugotrajnim kaznama u društvu 63
13.12 Ljudska prava i dugotrajni zatvor 64
13.13 Mlađi punoljetnici i kazna dugotrajnog zatvora 65
13.14 Dugotrajni zatvor i primjena blažeg zakona 66
14 Djela za koja se može izreći kazna dugotrajnog zatvora 73
14.1 Krivična djela protiv integriteta BiH 73
14.1.1 Napad na Ustavni poredak 73
14.1.2 Ugrožavanje teritorijalne cjeline 74
14.1.3 Podrivanje vojne i odbrambene moći 74
14.1.4 Oružana pobuna 74
14.1.5 Špijunaža 75
14.1.6 Ubistvo predstavnika najviših institucija Bosne i Hercegovine 76
14.2 Krivična djela protiv čovječnosti i vrijednosti zaštićenih međunarodnim pravom 76
14.2.1 Genocid 76
14.2.2 Zločini protiv čovječnosti 77
14.2.3 Ratni zločin protiv civilnog stanovništva 78
14.2.4 Ratni zločin protiv ranjenika i bolesnika 79
14.2.5 Ratni zločin protiv ratnih zarobljenika 79
14.2.6 Organiziranje grupe ljudi i podstrekavanje na učinjenje krivičnih djela genocida, zločina protiv čovječnosti i ratnih zločina 80
14.2.7 Protupravno ubijanje i ranjavanje neprijatelja 80
14.2.8 Povrede zakona ili običaja rata 80
14.2.9 Trgovina ljudima 81
14.2.10 Uzimanje talaca 81
14.2.11 Ugrožavanje osoba pod međunarodnopravnom zaštitom 82
14.2.12 Neovlašteni promet oružjem i vojnom opremom te proizvodima dvojne upotrebe 82
14.2.13 Nedozvoljeno oružje i druga sredstva borbe 82
14.2.14 Neovlašteni promet hemikalijama 83
14.2.15 Piratstvo 83
14.2.16 Otmica zrakoplova ili broda ili zauzimanje fiksne platforme 83
14.2.17 Ugrožavanje sigurnosti zračne ili morske plovidbe ili fiksnih platformi 84
14.2.18 Terorizam 84
14.2.19 Protivljenje nadređenom 85
14.2.20 Napad na vojno lice u obavljanju službe 85
14.2.21 Organizirani kriminal 86
15 Prezentacija rezultata istraživanja i njihova interpretacija 86
16 Zaključci i preporuke za dalje istraživanje 87
LITERATURA 91
1 Pojam i elementi kazne 8
1.1 Pravni osnov kazne 10
1.2 Cilj kazne 12
2 Kažnjavanje 15
2.1 Svrha kažnjavanja prema krivičnom pravu Bosne i Hercegovine 16
3 Historija kazne i kažnjavanja 17
3.1 Period privatne reakcije na kriminalitet 18
3.1.1 Progonstvo iz zajednice 19
3.1.2 Krvna ili privatna osveta 20
3.1.3 Sistem kompozicije 20
3.2 Period državne javne reakcije na kriminalitet 20
3.2.1 Period ispaštanja i zastrašivanja 21
3.2.2 Humanistički period 22
3.2.3 Period individualizacije 25
4 Prvi pisani zakoni 28
5 Kaznena politika feudalnog doba 29
6 Stari i srednji vijek 30
6.1 Sakaćenje 30
6.2 Šibanje 31
6.3 Osljepljivanje 31
6.4 Kastracija 32
6.5 Ponižavanja 32
6.6 Žigosanje 32
6.7 Trovanje 33
6.8 Dranje kože i ubijanje uz pomoć životinja 33
6.9 Zakopavanje živog kažnjenika 33
6.10 Davljenje 34
7 Humanizam i renesansa 34
8 Novi vijek 35
9 Novovjekovna penološka misao 35
10 Vrste kazni 38
10.1 Sistem kazni 38
10.2 Vrste kazni u krivičnom pravu Bosne i Hercegovine 39
11 Kazna lišavanje slobode – Zatvor 40
11.1 Kazna lišenja slobode u krivičnom pravu Bosne i Hercegovine 42
12 Historijski razvoj sistema izvršenja krivičnih sankcija zatvora 43
12.1 Sistemi izvršenja kazne zatvora 46
12.2 Principi izvršenja kazne zatvora 47
13 Kazna dugotrajnog zatvora 49
13.1 Izvršenje kazne dugotrajnog zatvora 52
13.2 Argumenti protivnika kazne dugotrajnog zatvora 54
13.3 Argumenti za primjenu kazne dugotrajnog zatvora 57
13.4 Problem dugotrajnog zatvora 58
13.5 Ciljevi kod vođenja zatvorenika sa dugotrajnim kaznama 59
13.6 Opšti principi u vođenju zatvorenika sa dugotrajnim kaznama 59
13.7 Planiranje kazne 60
13.8 Procjene rizika i potreba 60
13.9 Spriječavanje štetnih učinaka dugotrajnih kazni 61
13.10 Posebne kategorije zatvorenika sa dugotrajnim kaznama 62
13.11 Upravljanje reintegracijom zatvorenika sa dugotrajnim kaznama u društvu 63
13.12 Ljudska prava i dugotrajni zatvor 64
13.13 Mlađi punoljetnici i kazna dugotrajnog zatvora 65
13.14 Dugotrajni zatvor i primjena blažeg zakona 66
14 Djela za koja se može izreći kazna dugotrajnog zatvora 73
14.1 Krivična djela protiv integriteta BiH 73
14.1.1 Napad na Ustavni poredak 73
14.1.2 Ugrožavanje teritorijalne cjeline 74
14.1.3 Podrivanje vojne i odbrambene moći 74
14.1.4 Oružana pobuna 74
14.1.5 Špijunaža 75
14.1.6 Ubistvo predstavnika najviših institucija Bosne i Hercegovine 76
14.2 Krivična djela protiv čovječnosti i vrijednosti zaštićenih međunarodnim pravom 76
14.2.1 Genocid 76
14.2.2 Zločini protiv čovječnosti 77
14.2.3 Ratni zločin protiv civilnog stanovništva 78
14.2.4 Ratni zločin protiv ranjenika i bolesnika 79
14.2.5 Ratni zločin protiv ratnih zarobljenika 79
14.2.6 Organiziranje grupe ljudi i podstrekavanje na učinjenje krivičnih djela genocida, zločina protiv čovječnosti i ratnih zločina 80
14.2.7 Protupravno ubijanje i ranjavanje neprijatelja 80
14.2.8 Povrede zakona ili običaja rata 80
14.2.9 Trgovina ljudima 81
14.2.10 Uzimanje talaca 81
14.2.11 Ugrožavanje osoba pod međunarodnopravnom zaštitom 82
14.2.12 Neovlašteni promet oružjem i vojnom opremom te proizvodima dvojne upotrebe 82
14.2.13 Nedozvoljeno oružje i druga sredstva borbe 82
14.2.14 Neovlašteni promet hemikalijama 83
14.2.15 Piratstvo 83
14.2.16 Otmica zrakoplova ili broda ili zauzimanje fiksne platforme 83
14.2.17 Ugrožavanje sigurnosti zračne ili morske plovidbe ili fiksnih platformi 84
14.2.18 Terorizam 84
14.2.19 Protivljenje nadređenom 85
14.2.20 Napad na vojno lice u obavljanju službe 85
14.2.21 Organizirani kriminal 86
15 Prezentacija rezultata istraživanja i njihova interpretacija 86
16 Zaključci i preporuke za dalje istraživanje 87
LITERATURA 91