značaj zemljišnih knjiga

53. Pojam i značaj zemljišnih knjiga

Zemljišne knjige su javni registri u kojima se upisuju nepokretne stvari i stvarna prava na nepokretnostima, kao i neka obligaciona prava na ovim stvarima (npr. ugovorno pravo i pravo prekupa). Nepokretnosti imaju položaj koji se ne menja, pa je olakšana evidencija.
U zemljišnu knjigu upisuju se dve vrste nepokretnosti: zemljišta i zgrade.
Zemljišne knjige su javne knjige i podaci koji se u njih upisuju dostupni su svima.
Načela zemljišno-knjižnog prava:
1. načelo upisa (formalno načelo) – stvarna prava sa nepokretnstima mogu se steći samo upisom u ZK, predstavlja način pribavljanja stvarnih prava na nepokretnsotima. Upis prava svojine u ZK ima konstitutivno dejstvo – uknjižba predstavlja trenutak kad kupac stiče pravo svojine, sve što je do upisa preduzeto predstavlja samo pripremu. Stvarna prava se stiči i prestaju upisom u ZK.
2. načelo javnosti – ZK su javne knjige, njihova sadrživa je dostupna svima. Svako može tražiti da pogleda bilo koji ZK uložak i zahtevati da mu se izda pismeni izvod iz zemljižnih knjiga. Pravo razgledanja se odnosi na glavnu knjigu i na zbirku isprava i na pomoćne knjige.
3. načelo pouzdanja u zemljišne knjige – da je sadržina ZK verodostojna, a to znači istinita i potpuna.
4. načelo legaliteta – označava da ZK sud ispituje po službenoj dužnosti da li su ispunjeni predviđeni uslovi za upis. Sud ocenjuje formalne uslove za upis u ZK. Ne ocenjuje pravosnažnost pravnog posla koji služi kao pravni osnov za upis.
5. načelo prvenstva (prioriteta) – raniji upis uživa prvenstvo u odnosu na docniji.

54. Katastar

Katastar je evidencija o zemljištu koja sadrži podatke o položaju, obliku i površini zemljišnih parcela o načinu korišćenja (kulturi) i plodnosti (bonitetu) i o katastarskom prihodu i korisniku. Katastar je javna knjiga i svako može dobiti uvid u podatke katastra u službenim prostorijama nadležnog geodetskog organa. Ipak javnost katstra nije bez izuzetaka, posebnim propisom može se isključiti izlaganje na uvid pojedinih katastarskih podataka. Zainteresovana stranka može zahtevati i pismenu ispravu o pojedinim katastarskim podacima, i u ovom slučaju se može posebnimpropisom ograničiti izdavanje isprava. Poslove premera i katastra zemljišta vode organi uprave opštinski (opštinski geodetski organ), pokrajinski i republički, a obavljanje premera i unošenje podataka u katastar obavlja se po službenoj dužnosti.
Katastar zemljišta se izrađuje na osnovu geodetskog premera. Premer omogućava da se utvrdi tačno prostiranjem veličina i oblik zemljišta i da se odredi njegov položaj u odnosu na druga zemljišta.
Katastar zemljišta sastoji se iz:
 katastarskih planova
 katastarskog operata.
Katastarski planovi pružaju sliku o položaju i obliku svih zemljišta koja leže u jednoj katastarskoj opštini.
Katastarski operat predstavlja zbirku propisa i pregleda u kojoj su sabrani podaci o površini katastarskih parcela, o kulturi, plodnosti i klasiranju zemljišta, o katastarskom prihodu i korisnicima. Operat se sastoji od ovih propisa i pregleda:
1. spisak katastarskih parcela;
2. posedovni listovi;
3. sumarni pregled posedovanih listova;
4. pregleda posedovanih listova po kulturama i klasama;
5. azbučni pregled sopstvenia i drugih korisnika.
Osnovna jedinica u sistemu katastra je katastarska parcela, to je deo zemljišta koje se koristi na isti način (ima istu kulturu) i pripada istom sopstveniku. U katastru su sve katastarske parcele jedne opštine označene brojevima počev o jedan pa na dalje (npr. 1, 2, 3 itd.). Ako se postojeća parcela mora podeliti na više parcela, nove parcele nose i dalje katastarski broj stare pracele (npr. 3) ali se izražavaju u obliku razlomka, tako što se u imeniocu označava njihov unutrašnji redosled (npr. 3/1, 3/2, 3/3 itd.). Više parcela čini katastarsku opštinu. Područje katastarske opštine se ne poklapa sa područjem opštine kao društveno-političke zajednice. Katastarska opština obuhvata obuhvata po pravilu područje jednog naseljenog mesta,ali se može obrazovati jedna opština za dva ili više mesta. Dve ili više katastarskih opština predstavljaju katastarski srez.
Katastar je osnov evidencije. Zemljišne knjige se oslanjaju na katastar. Nepokretnosti se u zemljišnom knjigama označavaju prema podacima iz katastra.
Katastarska parcela je prirodna celina, zemljišno-knjižno telo je pravna celina.
Jedno zemljišno-knjižno telo može se sastojati od jedne katastarske parcele, a može biti sstavljeno i od više katastarskih pracela, dok jedna katastarska parcela ne može sadržati viže zemljišnoknjižnih tela.

55. Sastav zemljišnih knjiga

Zemljišna knjiga se sastoji iz:
1) glavne knjige;
2) zbirke isprava;
3) zbirke katastarskih planova;
4) registra;
5) pomoćne evidencije.
U glavnu knjigu se upisuju zemljišta i zgrade i prava na nepokretnostima. Glavna knjiga se sastoji od zemljišno-knjižnih uložaka. Svaki od njih ima svoj redni broj. Zemljišno-knjižni uložak se vodi za jedno zemljišno-knjižno telo. Glavna knjiga obuhvata zemljišta u jednoj katastarskoj opštini. Postoji onoliko glavnih knjiga koliko ima katastarskih opština.
Zemljišno-knjižni uložak je sastavni deo glavne zemljišne knjige. Zemljišno-knjižni uložak ima tri lista:
1) popisni list (list A, posedovnica) – obuhvata dva odeljka. U prvi odeljak upisuje se zemljišno-knjižno telo sa sastavnim delovima (katastarskim parcelama) ako ih ima. Ako se zemljišno-knjižno telo sastoji od više katastarskih parcela one se upisuju jedna ispod druge. Za svaku parcelu upisuje se broj pod kojim se ona vodi u katastarskom planu, zatim se upisuje oznaka nepokretnosti i površina u hektarima, arima i kvadratnim metrima, kao i eventualne primedbe. Drugi odeljak popisnog lista predviđen je za upis stvarnih prava.
2) vlasnički list (list B, vlastovnica) – u vlasnički list se upisuje ime sopstvenika i pravni osnov pribavljanja prava svojine (ugovor o prodaji, ugovor o poklonu, ugovor o razmeni, testament, sudska odluka, rešenje upravnog organa itd.). Upisuju se i ograničenja u pogledu upravljanja ili raspolaganja zemljišno-knjižnim telom koja su vezana za ličnost sopstvenika (npr. maloletnost, oduzimanje poslovne sposobnosti itd.). Upisuju se ograničenja u pogledu raspolaganja zemljišno-knjižnim telom koaj se odnosi na ličnost sopstvenika nepokretnosti (npr. da je sopstvenik maloletan). On ograničenja u raspolaganju ZK telom koja se odnose na bilo kog sopstvenika upisane nepokretnosti upisuju se u teretni list, a u vlasnički list se unosi napomena da posoji ovakvo ograničenje.
3) teretni list (list V po azbučnom redu, list C po abecedi, teretovnica) – upisuju se stvarna prava i druga zemljišno-knjižna prava koja opterećuju ZK telo, ograničenja u raspolaganju koja pogađaju svakog sopstvenika nepokretnosti i sve zabrane i otuđenja i opterećenja. U teretni list se unose hipoteka i nathipoteka, lične službenosti, stvarne službenosti, realni tereti, pravo preče kupovine, pravo otkupa i pravo zakupa. Teretni list je namenjen obaveštenju kupca o tome koje sve obaveze, ograničenja i terete ima sadašnji sopstvenik nepokretnosti, jer će to pogađati njega ako pribavi pravo svojine. Zabrane otuđenja i opterećenja upisuju se u teretni list, a samo se napominju (čine vidljivim) u vlasničkom listu.
Zbirka isprava je skup isprava na osnovu kojih se vrše upisi u glavnu knjigu. Za svaki upis potrebno je podneti određene isprave. Zbirka isprava može samo objašnjavati nedovonjno jesne upise.
Zbirka katastarskih planova – je deo zemljišne knjige. Katastar zemljišta i zemljišne knjige treba stalno da budu u saglasnosti. Sve promene u pogledu ZK tela, podaci o objektima na zemljištu i predstavljanja u planovima sprovode se i u katastru i u zemljišnim knjigama.
Registri – su pomoćne knjige koje omogućavaju lakše i brže snalaženje u glavnoj knjizi. Postoje:
 stvarni registar – predstavlja popis katastarskih parcela u jednoj katastarskoj opštini.
 imenik – prestavlja azbučni (abecedni) spisak sopstvenika i drugih titulara zemljišno-knjižnog prava (hipotekarni poverioci, plodouživaoci, titulari prava stvarne službenosti).
Pomoćna evidencija: dnevnik ZK pismena – u dnevnik se upisuje prema rednombroju dan kad je ZK pismeno stiglo prijemnoj kancelariji sa beleškom o prijemu, ime stranke ili naziv organa ili organizacije koji su uputili pismeno, oznaka zemljišta, dan sudskog rešenja i dan kad je izvršen upis u zemljišne knjige, lica koja treba obavestiti o upisu itd.


lektira, studentski, poslovna, megatrend, diplomski radovi , magistarski radovi, maturalni radovi, diplomski rad, eseji, maturski radovi, seminarski radovi, diplomski radovi, master radovi, magistarski radovi, domaci radovi, domaci zadaci, projekti, maturalni, maturalne radnje, seminarski, maturski, diplomski, ekonomija, ekonomski, pravo, prava, menadzment, marketing, instalacija, tutorijal, tutorijali, tutorial, baze, baza, sistemi, informatika, ekonomika preduzeca, analiza, racunovodstvo, bankarstvo, osiguranje, spoljnotrgovinsko poslovanje, poreski sistem, politika, inteligencija, psihologija, sociologija, geografija, etika, kultura, fizika, seminarski rad, maturski rad