Uloga NATO i UN u promenama u Libiji

Libija, za razliku od Saudijske Arabije, imala je revoluciju protiv svoje monarhije. Kako rezultat revolucije, predvođene Moamerom Gadafijem, Libija je izašla iz sfere uticaja bilo koje imperijalističke sile. Nekada, ova severnoafrička zemlja je bila osiromašena italijanska kolonija pod Musolinijevom čizmom. Posle savezničke pobede u Drugom svetskom ratu, kontrola nad zemljom je fomralno preneta na Ujedinjene nacije i Libija je stekla nezavisnost 1951 godine pod vođstvom kralja Idrisa. Zapravo, sve do revolucije 1969 godine zemljom su upravljale SAD i Velika Britanija. Jedan od prvih poteza revolucije je eliminisanje ostataka kolonijalizma i strane kontrole. Ne samo da su naftna polja nacionalizovana, već je Gadafi zatvorio inostrane vojne baze u unutrašnjosti zemlje. U martu 1970, Gadafijeva vlada je zatvorila dve vrlo bitne britanske vojne baze u Tobruku i El Ademu. Neprijatelj Pentagona postao je gašenjem američke vazduhoplovne baze blizu Tripolija kojom su SAD upravljale od 1945. Pre nego što su Britanci preuzeli kontrolu 1943, objekat je služio kao italijansko vojno postrojenje. Baza je bila bitna za Stratešku vazdušnu komandu (SAC) tokom Hladnog rata, jer su u njoj bili stacionirani B-52 bombarderi i ostala vazduhoplovna sredstva za potencijalni napad na SSSR. Kad je baza dospela u Gadafijeve ruke, vlada je dozvolila sovjetskim ratnim avionima da koriste aerodrom. Pentagon je 1986. teško bombardovao bazu istovremeno kad i centar Tipolija, pokušavajući da ubije Gadafija.

Politička, socijalna i klasna usmerenost libijskog režima je prošla kroz nekoliko faza poslednje 4 decenije. Vlada i vladajući aparat reflektuju klasne, društvene i reginalne antagonizme. Činjenica da vrh NATO-vođenog Nacionalnog prelaznog saveta čine bivši visoki zvaničnici Gadafijeve vlade, koji su napustili režim i povezali se sa NATO-om, karakteristična je za decenijsku nestabilnost libijskog sistema. Unutrašnje protivrečnosti su bile pojačane spoljnim pritiscima na Libiju. SAD su osamdesetih uvele dalekosežne ekonomske sankcije Libiji. Najvećim zapadim korporacijama je zabranjeno da posluju sa ovom zemljom, koja nije imala ni pristup kreditima i zajmovima.

UVOD 3
1 Uloga Nato i UN u promenama u Libiji 4
1.1 Hronologija događaja i mere Ujedinjenih nacija 4
1.2 Uloga NATO i EU 6
ZAKLJUČAK 11
LITERATURA 12