Terotehnologija - odrzavanje tehnickih sistema

Maturski, seminarski i diplomski radovi iz informatike.

Terotehnologija, odnosno, tehnologija održavanja najvećim obimom se bavi problemima održavanja tehničkih sistema, a njeni osnovni principi su najšire prihvaćeni prvenstveno u industriji razvijenih zemalja. Terotehnologija je multidisciplinarna tehnologija, kao kombinacija inženjeringa, upravljanja optimizacijom troškova održavanja sredstava rada, tokom čitavog veka trajanja, od projektovanja, nabavke, montaže, puštanja u probni rad, održavanja, rekonstrukcije, do isključenja iz procesa eksploatacije. Terotehnologija je kompleks aktivnosti raznih vrsta namenjen očuvanju osnovnih sredstava tokom njihovog životnog ciklusa.
Termin tehnologija je nastao u Engleskoj 1970. godine, a prvi ga je upotrebio dr Jost. U okviru terotehnologije izučavaju se problemi dizajna tehničkih sistema sa aspekta pouzdanosti i sposobnosti za održavanje, kao i sve aktivnosti vezane za za instaliranje, puštanje u rad, održavanje, modernizaciju i zamenu tehničkih sistema.
Očigledno je, iz navedenog, da terotehnologiji pripada širok spektar aktivnosti, čije sprovođenje ima dominantan uticaj na poslovanje industrijskih sistema.
Zadatak terotehnologije je da održava što niži zbir ukupnih troškova prouzrokovanim održavanjem, zastojima u radu i smanjenjem vrednosti sredstava u ukupnom životnom veku sredstava za rad.

2. Faktori projektovanja organizacije

Svaka organizacija kao entitet, sastoji se od ljudi, ima svoju svrhu i svoje ciljeve kojima teži i ima određeni stepen formalizacije organizacione strukture kojima ograničava ponašanje njenih članova.Ona predstavlja dinamičku celinu, čiji se delovi u interakciji. Organizaciona struktura vrši posredničku funkciju izmešu cilja organizacije i njegove realizacije.Rukovodilački podsistem ima ulogu da poveže sve delove međusobom kao i organizaciju sa sredinom i tu spadaju aktivnosti- planiranja i budžetiranja, organizovanja i rasporeda ljudi, vođenja i kontrolisanja i rešavanja problema koji se javljaju tokom realizacije.
Organizovanje pretstavlja proces iznalaženja optimalne ravnoteže između različitih ograničenja.Postupak oblikovanja organizacije sastoji se od
-merenja stvarnog stanja
-upoređenja postojećeg i poželjnog
-izbor oblika uticaja na postojeći organizacioni sistem.
Bez obzira na pristup projektovanja organizacije, pri utvrđivanju načina uticanja na organizaciju polazi se od organizacionih normi, tj organizacionih standarda..Oni su karika između zadatka i funkcionisanja, jer se kroz definisanje organizacionih odnosa povezuju pojedinačni zadaci, nosioci zadataka i ukupni zadatak celog sistema.
Tehnologija održavanja presudno utiče na organizacionu strukturu operativnog nivoa, a samim tim i na ukupnu organizaciju.
Sa stanovišta održavanja varijable koje čine faktore grupišemo u faktore
• Cilja terotehnološke aktivnosti
• Terotehnoloških postupaka i tehnologije
• Politike održavanja
• Strategije održavanja
• Principa održavanja
• Sistema održavanja
• Osobina tehničkih sredstava i tehnologije
• Broja, strukture i lokacije proizvodne opreme tehničkih sredstava

3. Traženje i otklanjanje slabih mesta-tehnička dijagnostika

U osnovi, svi tehnički sistemi nisu najbolje i bez greške konstruisani i izrađeni, pa postoje delovi ili mesta na njima koja su podložna otkazu i često otkazuju, to su slaba mesta. Mogu se otkriti na početku rada sistema kod početnih otkaza, a dosta slabih mesta otkriva se kasnije u toku rada.
Neki osnovni uzroci pojave slabih mesta su:
– slabo konstrukciono rešenje i slaba izrada tehničkog sistema,
– neodgovarajuće rukovanje i održavanje,
– tehnološki proces rada nije odgovarajuć i
– uticaj uslova okoline ( vlaga, temperatura, mehanički udari... ).

Podela slabih mesta na tehničkim sistemima može biti data kao:
1. Stalna slaba mesta koja se momentalno još ne mogu tehnički otkloniti ili se ne žele otkloniti iz razloga ekonomičnosti. Ona mogu u svakom trenutku da prouzrokuju otkaz ili smetnju.
2. Stalna slaba mesta koja se ponavljaju, a koja se iz tehničkih razloga mogu otkloniti samo na određeno vreme ili se, zbog ekonomičnosti, otklanjaju samo na neko vreme. Ona, nakon vremena koje se uslovno određuje, dovode iznova do otkaza ili smetnji.
3. Jednokratna slaba mesta koja se, čim se prepoznaju, mogu sasvim odstraniti primenom novog postupka, konstrukcije, materijala i sl.
Osnovni podaci koji su potrebni: mesto otkaza, vrsta otkaza, pogon i odeljenje gde je sistem na kome je došlo do otkaza i datum. Ako se prate i zastoji onda se i oni unesu.
Za traženje slabih mesta na tehničkom sistemu prikupljaju se određene informacije o otkazima i odgovarajuća dokumenta. Na osnovu informacija o otkazima na tehničkim sistemima ( po mestu, sredstvu, vremenu nastanka,...) izračunava se i koeficijent otkaza na osnovu koga se mogu dobiti podaci o tome da li na sistemu ima slabog mesta ili nema.
Osnovni izvori informacija za analizu otkaza sistema su:
– proizvodnja ( rukovaoci sistemima ),
– služba pegleda ( služba u okviru održavanja ),
– karta ponašanja tehničkog sistema,
– izveštaj održavaoca tehničkog sistema.
Kada se slabo mesto otkrije, nastaju poslovi analiziranja uzroka nastajanja i traženja mogućnosti poboljšanja istog mesta. Za traženje slabih mesta prikupljaju se određene informacije o otkazima. Osnovni podaci koji su potrebni su: mesto otkaza, vrsta, pogon i odeljenje nakome se nalazi sistem i datum. Po potrebi se skladište i podaci o zastojima. Ovim praćenjem se, zapravo generiše slika slabih mesta na tehničkom sistemu.
Radna sposobnost je stanje tehničkog sistema pri kom je on sposoban da izvrši svoju funkciju sa parametrima utvrđenim zahtevima tehničke dokumentacije. Odnosno, sposobnost sistema da vrši funkciju kriterijuma u određenim uslovima u toku određenog vremena realnog procesa eksploatacije.
Ispravnost sistema je tehničko stanje sistema pri kome on odgovara svim zahtevimaispravnosti propisanim normativno-tehničkom dokumentacijom.
Simptom je opservacija kojom se dodatno opisuje moguće stanje tehničkog sistema, koje se javlja u toku rada. Simptom ili skup sistema mogu da prouzrokuju otkaz.
Dijagnoza je procedura ili skup procedura kojom se određuju otkaz ili otkazi koji odgovaraju simptomu ili skup simptoma.
Tehnička dijagnosatika kao sastavni deo procesa održavanja prema stanju, treba da utvrdi tehničko stanje sastavnog dela sistema sa određenom tačnošću u određenom trenutku vremena. Pod ovim pojmom treba podrazumevati sve aktivnosti koje se sprovode u cilju ocene trenutnog tehničkog stanja sistema (sa rastavljanjem i bez rastavljanja sistema) radi preduzimanja planiranih aktivnosti održavanja ili davanja prognoze tehničkog stanja sistema u budućnosti.
Može se koristiti za većinu postrojenja u mašinstvu. Za prepoznavanje se koristi algoritmi, pravila i modeli radi određivanja tehničkog stanja sastavnih delova sistema, dok se kod teorije praćenja stanja na osnovu dijagnostičkih informacija i automatskog praćenja stanja vrši sprečavanje stanja ” u otkazu ” ili se pak ono locira kad se pojavi.
Često se može dogoditi da je za dijagnozu stanja nekog tehničkog sistema potrebno primeniti veliki broj dijagnostičkih instrumenata, kao i nekoliko metoda dijagnosticiranja istovremeno ( kombinovano ).
Većina metode kontrole stanja svodi se na sistemsku primenu široko prihvaćenih metoda dijagnosticiranja greške. Pri tom, metode za koje se može reći da su u opštoj upotrebi ( praćenje tehničkog stanja, kontrola maziva i praćenje vibracija ) pokrivaju veoma široko područje primene, dok se neke metode dovode u vezu sa posebnim vrstama sistema.