Masovno komuniciranje i sredstva masovnog komuniciranja

Maturski, maturalni, seminarski, diplomski i master radovi iz odnosa s javnošću.

Masovno komuniciranje je takav vid komunikativne prakse u kome se informacije od komunikatora, preko masovnih medija upućuju većem broju primalaca istovremeno. Za razliku od interpersonalnog komuniciranja koje se ostvaruje između dva ili nekoliko lica koja se nalaze u neposrednoj, dijaloškoj interakcijskoj vezi (u kojoj, ukoliko nije u pitanju monolog, svako lice može da preuzme ulogu i komunikatora i recepijenta), u masovnom komuniciranju pozicije strana u komuniciranju su sasvim drugačije, što je uslovljeno tehnikom i tehnologijom ovakve vrste komuniciranja, koje u tom smislu nameću određena ograničenja. Komunikacija se obavlja u znatno širem kontekstu društvenih veza i po pravilu na znatno većem prostornom rastojanju između komunikatora i recepijenta, nego što je to slučaj u interpersonalnom komuniciranju. Učesnici u masovnom komuniciranju su međusobno anonimni i njihov personalni identitet je najčešće teško utvrditi.

Karakteristike masovnog komuniciranja su sledeće:

1. Masovno komuniciranje je organizovano i institucionalizovano. Nave¬deno označava da je delatnost masovnog komuniciranja društveno organizovana i institucionalno (pravno) kodifikovana funkcija koju profesionalno obavljaju materijalno i tehnički opremljene i društveno ovlašćene organizacije štampe, radija, televizije i druge.

2. Komuniciranje preko masovnih medija je javno komuniciranje. Kodiranje (sastavljanje) i enkodiranje (slanje) informacija je javno, namenjeno svim grupama recepijenata u javnosti, i prema tome kao takvo podložno je odgovarajućem javnom nadzoru. Komuniciranje preko masovnih medija nije privatnog karaktera.

3. Komuniciranje preko masovnih medija je aktuelno. Komunikatori i javni mediji prate šta se dešava u realnoj stvarnosti i to potom interpretiraju na određen, za publiku primeren način, iznoseći pritom više ili manje informacija vezanih za tekuća zbivanja od značaja za svoje recepijente.

4. Publika masovnih medija je brojna i po pravilu je heterogena – po godištu, obrazovanju, socijalnom statusu i sličnim određenjima, i anonimna. Navedeno ne znači da određene radio, TV emisije ili novinski članci ne mogu biti izmenjeni i užem krugu interesenata, ali to je u principu samo «taktika» uređivačke politike, jer masovni mediji su, kako sam naziv kaže, namenjeni masovnom auditorijumu.

5. Komuniciranje preko masovnih medija u osnovi je jednosmerno komuniciranje. Neki komunikolozi smatraju da se to ne može apriori u celosti prihvatiti, jer i u masovnom komuniciranju postoji povratna sprega (feed-back) koja se ostvaruje preko pisama čitalaca i gledalaca, preko emisija tipa «otvoreni studio» itd.
Masovno komuniciranje ima svoje prednosti, ali i nedostatke.
Glavne prednosti su: ekonomičnost (jer se za relativno kratko vreme informiše veliki broj recepijenata) i savremenost (koriste se tehničke prednosti savremenih sredstava masovnog komuniciranja).
Nedostaci su: nemogućnost detaljne kontrole uspešnosti komuniciranja, dominiranje opštosti na račun specifičnosti (čime se smanjuje efikasnost komuniciranja) i nedovoljno poznavanje primalaca (što sve uslovljava nužnu, a ponekad i neselektivnu i neprimerenu homogenizaciju različitih grupa primalaca, kako bi učinak delovanja bio masovniji).

SREDSTVA MASOVNOG KOMUNICIRANJA

Sredstva masovnog, kao i uopšte tržišnog komuniciranja, predstavljaju jedinstvo informativnih sadržaja enkodirane propagandne ili informativne poruke (koja može biti prikazana tekstom, slikom, govorom, muzikom, zvukom) i podloge na kojoj se poruka prezentuje (npr. na papiru, tekstilu, staklu, limu, filmskoj i magnetofonskoj traci itd). Sredstva masovnog komuniciranja su osnovni nosioci propagandnih i informativnih poruka i treba ih razlikovati od medija preko kojih se komuniciranje obavlja. Da bismo uočili razliku između medija i sredstava navodimo na primer, da su televizija i štampa mediji (posrednici), a konkretne propagandne i druge poruke koje se dostavljaju ciljnom tržištu preko njih – uobličene na različite načine – sredstva posredovanog komuniciranja.
Pošto sredstava masovnog i uopšte tržišnog komuniciranja ima veoma mnogo i s obzirom na stalne inovacije koje su prisutne u oblasti njihove kreacije i enkodiranja, teško je dati potpuno preciznu klasifikaciju svih postojećih sredstava. Brojni su kriterijumi za njihovu podelu ali su dva bazična – prema materijalu od kojih se prave i prema medijima putem kojih se prenose do recepijenata.
U sledećoj podeli, za koju smatramo da je eklektička, sredstva masovnog komuniciranja su grupisana po određenim kriterijumima srodnosti.

To su:
2.1 štampana sredstva masovnog komuniciranja (oglasi, reportaže, članci, štampane
informacije i dr),
2.2 projekciona sredstva masovnog komuniciranja (propagandni filmovi, video snimci,
dijapozitivi, dijafilmovi, TV reportaže i dr),
2.3 zvučna (akustička) sredstva masovnog komuniciranja (propagandne pesme, propa-
2.4 gandni govori, radio-poruke, poruke putem razglasa, snimci sa magnetofonskih traka,
snimci sa gramofonskih ploča, audio kasete, kompakt diskovi i dr),
2.4 direktna sredstva masovnog komuniciranja (leci, prospekti, katalozi, propagandna
pisma, dopisnice, razglednice, brošure, kalendari, nalepnice i dr),
2.5 poslovna sredstva masovnog komuniciranja (poslovna pisma, omotnice, pozivnice,
memorandumi, fascikle, ukrasne korice, blokovi, vizit karte i dr),
2.6 reprezentativna (prigodna) sredstva masovnog komuniciranja (značke, privesci,
bedževi, plakete, zastavice, maskote, suveniri, kese, torbe, tanjiri, šolje, čaše,
podmetači za čaše, olovke, upaljači, pepeljare, stalci, majice, kape, šeširi i dr),
2.7 spoljna sredstva masovnog komuniciranja (nazivi firmi – reljefni ili svetleći,
viseći transparenti, oglasi na tablama, poruke na oglasnim stubovima, propagandni
baloni, poruke ispisane na vozilima javnog saobraćaja i dr),
2.8 multimedijalna sredstva masovnog komuniciranja (prožimanje, tj. zajednički prikaz
propagandnog filma, fotografije, elektronske grafike, govora, muzike, zvučnih efekata,
igre i svih ostalih elemenata koje pruža i koja će tek pružati visoko razvijena oblast
elektronske tehnologije i to posebno kompjutera),

U okviru navedenih vrsta, biće reči jedino o sredstvima koja se najviše koriste u komunikološkoj praksi.

Štampana sredstva masovnog komuniciranja

U najznačajnija štampana sredstva masovno posredovanog komuniciranja spadaju oglasi i reportaže.
1. Oglas je najjednostavnije sredstvo masovnog komuniciranja, ali i jedno od najdelotvornijih, pa stoga i najprimenjivijih. Prema nameni oglase možemo podeliti na:
- propagandne oglase, putem kojih se reklamiraju određene ličnosti, i određeni
stavovi, proizvodi ili usluge,
- oglase informativnog karaktera i