Prokleta avlija, Ivo Andrić

U romanu „Prokleta avlija“ Andrić iskazuje svoje poetsko misaonu sintezu bogatog stvaralačkog životnog iskustva. Ono se uslovno može podvesti pod magistralnu temu tamnice, shbaćene u smislu duboke literalne meditacije o mnogovrsnim ljudskog robovanja neslobodi. U okolnostima ugroženosti ljudskih dostignuća, u zlom vremenu kada vlast ne razlikuje pravdu od nepravde. To je vreme kada se i bezazlene ljudske strasti kažnjavaju kao teški poroci, a bavljenje naukom kao antiljudska delatnost.
Andrić zidine proklete avlije vidi kao podignute oko cele feudalne Evrope nastale na ruševinama stare civilizacije i kulture antičkog modela društva. Pko tih ruševina razrastao se krov autokratije, verskog dogmatizma, nacionalnih antagonizma i netolerancije svake vrste. A antički ideal lične slobode raspao se u prah i pepeo .

Moćna turska imperija širila je svoje hegemonističke pretenzije na nove i šire prostore evropske teritorije. Čitav evropski kontinent postao je tamnica naroda. Carigrad je u to vreme predstavljao najviši izraz stanja feudalnog ropstva. Kao takav prisutan je u najvećem broju Andrićevih dela. Roman „Prokleta avlija“ predstavlja završnu piščevu reč na tu temu. U tom romanu sadržano je obilje slika iz tamničkog života. U matičnom misaonom toku Andrića nalaze se krupni psiholosko-moralni i socijalno-politički problemi u živoj vezi sa surovošću totalitarnog društvenog poredka, istorijskoj podeljenosti među ljudima i narodima.

UVOD 1
1.1 IZGLED TAMNICE „PROKLETE AVLIJE“ 2
1.2 SVET TAMNICE U TAMNICI 3
1.3 PRIKAZ LIKOVA 4
1.4 STRUKTURALNA KNJIŽEVNA OSNOVA „PROKLETE AVLIJE“ 5
1.5 ANDRIĆEVA IZRAŽAJNA SREDSTVA U SLIKANJU ATMOSFERE TAMNICE 6
1.6 KNJIŽEVNA FORMA „PROKLETE AVLIJE“ 7
ZAKLJUČAK 7
LITERATURA 8