Profesionalni odnos farmaceuta i ljekara

Nova tema  Odgovori 
Podelite temu sa drugarima: ZARADITE PRODAJOM SVOJIH RADOVA
 
Ocena teme:
  • 0 Glasova - 0 Prosečno
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Autor Poruka
Vesnica Nije na vezi
Posting Freak
*****

Poruka: 2,567
Pridružen: May 2010
Poruka: #1
Profesionalni odnos farmaceuta i ljekara
Maturski, seminarski i diplomski radovi iz kulture ponasanja.

Salernskim ediktom donetim 1240. god. formalno su razdvojene farmacija i medicina, ali su apotekari i lekari još dugo vekova ostali u specifičnom međusobnom odnosu, koji ćemo prikazati sa etičkog i stručnog aspekta. Zabrana udruživanja i podeljena stručnost osnova su svih zakonskih i etičkih normativa, koje su uglavnom pisali lekari udruženi u gradske lekarske savete (Collegio Medicum). Međutim, mnogo posle odvajanja medicine od farmacije, lekari su i dalje izrađivali i izdavali pacijentima lekove nakon samog pregleda. Mali broj lekara čije su usluge bile skupe i nedostupne većini ljudi, uslovio je pojavu da apotekari pored izrade lekova u apotekama često daju savete bolesnima, a ne retko propisuju i terapiju. Ovo je naročito bilo za vreme velikih epidemija kolere i kuge, kada su mnogi ugledni građani, među njima i lekari, bežali iz gradova u želji da spasu sopstveni život. Sve do 16. veka odnos rivaliteta i konkurencije bio je dominantan, o čemu svedoče sačuvani tekstovi međusobnih optužbi. Tek je svest da dobro izrađen lek govori o stručnosti apotekara, a određuje i uspeh lečenja pa samim tim i uspeh lekara, promenila odnos između ova dva Eskulapova sledbenika, koji se danas bazira na poverenju i uzajamnom poštovanju.

CILJ RADA

Cilj ovog rada je da se prikaže izuzetno vezan i važan odnos farmaceuta i ljekara u svakodnevnom životu. Kakav je bio odnos i kakav je danas odnos između farmaceuta i ljekara. Na kraju rada će biti dat zaključak koji odlično govori o odnosima farmaceuta i ljekara.

METODOLOGIJA RADA


Za izradu ovog rada korištena je literatura drugih autora, prikupljani su podaci iz drugih istraživačkih radova i sa interneta. Lične impresije autora dobijene čitanjem drugih literatura su sastavni deo ovog rada.

ODNOS FARMACEUTA I LJEKARA

Prvi počeci farmacije kao samostalne profesije javljaju se u gradovima Mediterana u kojima se osećao uticaj Salernske medicinske škole, najpoznatije škole srednjeg veka za obrazovanje lekara i apotekara. Na osnovu medicisnkih odredbi Rogera II iz 1140. god. i pod uticajem arapskog uređenja, sicilijanski kralj i Sveti Rimski Car Fridrih II Hohenstaufen je doneo svoje Konstitucije, odnosno odredbe, kojima je uredio celokupnu zdravstvenu službu u državi. Konstitucije Fridriha II - “Constitutiones Regum regni utriusque Siciliae“, donete u periodu između 1231 – 1240. god, izvršile su velike promene u zakonodavstvu Srednjeg veka upošte, a obuhvatale su i deo koji se odnosi na sanitetsko zakonodavstvo o razdvajanju medicine od farmacije. Ovaj deo Fridrihovih konstitucija, poznat pod nazivom Sicilijanski edikt, kojim su formalno odvojene profesije lečenja i pripremanja lekova, sastavio je nastavnički kolegijum Salernske medicinske škole, te su u literaturi poznate pod nazivom Salernski edikt. Uvođenjem ovih odredbi 1240. god. zajedničko stablo medicine i farmacije razdvojilo se u dve zasebne grane, koje će se dalje razvijati i granati samostalno. Istorijski gledano, apotekarstvo po prvi put dobija svoj zakonski oblik, a apotekar u javnom životu zauzima mesto sa tačno određenim funkcijama i delokrugom rada. Iako se primenjivao samo u Fridrihovom Kraljevstvu dveju Sicilije, a ne i u germanskim delovima Svetog Rimskog Carstva, Salernski edikt je uspostavio model koji je farmacija sledila širom Evrope, sa izuzetkom Britanskih ostrva, što je omogućilo i uvođenje pojedinih medicinskih statuta u susedne gradove južne Francuske i severne Italije.

MEĐUSOBNI ODNOS SPECIARIUS – MEDICUS U PERIODU NAKON RAZDVAJANJA FARMACIJE OD MEDICINE

U vreme Fridrihovih konstitucija, a i mnogo posle odvajanja medicine od farmacije, lekovi se nisu izrađivali samo u apoteci. Opšteprihvaćeno je bilo pravilo da su lekari imali pravo da izrade i izdaju pacijentima one lekove koji su bili potrebni za vreme samog pregleda i lečenja. Prema Grmeku, ove takozvane priručne apoteke lekara smatraju se najstarijim tipom apoteka, iz kojih su se kasnije razvile komunalne apoteke u mnogim srednjovekovnim gradovima. Osim toga, socijalne prilike često su uticale na kvalitet lečenja, pa su se lekari uglavnom okretali imućnijim slojevima društva, dok su siromašniji morali da se zadovolje sa ranarima (cirologi) i berberima (barbieri). Ove prilike bile su još izraženije u seoskim područjima, gde je bilo relativno malo školovanih lekara i apotekara. Za vreme velikih epidemija, od kojih su najčešće bile kolera i kuga, lekove su pripremali ranari, kojima su pacijenti bili prepušteni, kada su mnogi ugledni građani, među njima i lekari i apotekari, bežali iz gradova u želji da spasu sopstveni život. U takvim prilikama, kada je bilo teško pronaći i zaposliti lekara da brine o zdravlju stanovništva, i apotekara da snabdeva potrebnim lekovima, gradske vlasti bile su prinuđene da prilikom primanja u službu obavežu gradskog fizikusa i/ili hirurga da ima svoju dobro snabdevenu priručnu apoteku. Zabrana udruživanja lekara i apotekara u poslovnom pogledu, a na štetu bolesnog čoveka, jedno je od najstarijih načela etike zdravstvenih radnika, koje je prvi put spomenuto u statutu južnofrancuskog grada Arla iz 1170, a zatim je u mnogo temeljnijoj formi ozakonjeno Salernskim ediktom. Ovo je kasnije bilo opšteprihvaćeno u statutima ostalih franscuskih gradova Arelata, mediteranskih gradova na Jadranskoj obali, kao i nemačkim gradovima Rajnske oblasti, gde su se otvarale prve apoteke. Navešćemo samo jedan primer iz Trogirskog statuta, gde se kaže da se lekar (medicus) i apotekar (apotecarius seu speciarius) koji primaju platu od opštine obavezuju “zakletvom za službu” prilikom stupanja na dužnost da neće nikada sklapati bilo kakve sporazume (quod medicus comunis non faciat societatem cum speciario).
U kasnom srednjem veku i u periodu renesanse, kao što je rečeno, trgovačke i svake druge poslovne veze između lekara i farmaceuta bile su zabranjene, ali u Firenci i nekoliko gradova Italije u 14. veku, apotekar je mogao da zaposli lekara ili obrnuto ili su obojica mogli biti vlasnici apoteke. Slike renesansnih apoteka prikazuju lekara koji piše recept ili pregleda pacijenta, dok apotekar za svojom recepturom priprema lek.
Vrlo rano su se u srednjovekovnim gradovima formirala strukovna udruženja ili esnafi, obično zajedno za sve one koji su se bavili lečenjem i izradom lekova, jer ih je bilo malo. Tako su “kirurgički ceh” sačinjavali lekari (physici, medici, doctori), apotekari (apothecarii, speciarii) ranari (cirologi) i brijači (barbieri). U Firenci su apotekari bili okupljeni u esnaf zajedno sa lekarima, dok su u Parizu, Dižonu i Avinjonu bili okupljeni u zajedničko udruženje apotekari i trgovci začinima. Međutim, u Veroni je još 1221. god. postojao esnaf sastavljen isključivo od onih koji su izrađivali lekove, profesije koja će se kasnije nazvati apotekarstvom. S obzirom na to da su se ti poslovi smatrali unosnim zanimanjem, ova su udruženja formirana na osnovu posebnih statuta gradova. Njihovi članovi su bili tadašnji najobrazovaniji stručnjaci, koji su uživali veliki ugled u gradu i zajednici. Često se ističe primer da je član udruženja lekara i apotekara u Firenci “Tribo dei Medici e degli Speciali” bio i Dante Alighieri (5). Apotekarska udruženja su kontrolisala da li se poštuje apotekarski monopol, postavljala jedinstvene cene, utvrđivala broj budućih učenika, nadgledala njihovo školovanje, ali su dozvole za bavljenje farmaceutskim poslom davali gradski lekarski prezidijumi ili saveti koji su se nazivali “Collegio medicum”. U pojedinim gradovima Evrope apotekari i njihova udruženja uspevaju da dobiju status Kolegijuma (Collegio Speciarii ili Collegio Apothecarii) odnosno Apotekarskog saveta, kao u Valensiji (1441), Barseloni (1445), Rimu (1602), Londonu (1617) i Nirnbergu (1632). Međutim, ovi kolegijumi dugo nisu bili u ravnopravnom položaju sa “Collegio medicum”, naročito u Francuskoj i Engleskoj, gde su od početka postojali veliki antagonizmi. Kada je 1532. god. Champier nazvao apotekare nepismenima, prevarantima, neznalicama, prodavcima roga za sveću, otpočeo je pravi rat rečima između ova dva Hipokratova sledbenika. Prema Cowenu, u osnovi ovog sukoba nalazilo se pored ekonomskog interesa i fundamentalno shvatanje odnosa između profesija. Lekari ne samo da su od apotekara očekivali da ne prelaze okvire svoje struke, često ih optužujući da se bave medicinom i da rade lekaru iza leđa, već su očekivali da priznaju superioran autoritet lekara u svim medicinskim pitanjima. Apotekari su odbijali ideju podređenosti lekarima i počeli su da se trude da stvore sopstveni prestiž i profesionalni status. Duga borba pariskih apotekara sa tada moćnim Medicinskim fakultetom za priznavanje nekih novih biljnih droga i prihvatanje ijatrohemije obeležila je ceo 16. i 17. vek. Trebalo je da prođe više od sto godina posle zvanične zabrane antimona 1566. god. od strane pariskog Parlamenta, da bi 1666. god. usledilo odobrenje da se vino antimona sme izrađivati u apotekama. Osim toga, Medicinski fakultet u Parizu morao je da prizna vrednost Cinchonae cortex, koju je dekan Guy Patin nazvao “nevažnim otkrićem”. Iako je bio najglasniji kritičar apotekara, koje bi u svakoj prilici nazivao “lošim i prljavim kuvarima lekara”, imao je dosta vrlo uglednih protivnika koji su cenili kolege po struci, shvatajući da su na istom zadatku lečenja i očuvanja zdravlja pacijenata.

ETIČKI ASPEKTI PROFESIONALNOG ODNOSA U ZDRAVSTVU TOKOM 19. VEKA

Zbog velikog doprinosa razvoju hemijske nauke i botanike početkom 18. veka, apotekari stiču poštovanje, a lekari im sve više prepuštaju spravljanje i izdavanje lekova. Ovo je dobrim delom posledica naglog razvoja i sve zahtevnijeg obrazovanja u obema profesijama. Lekar koji je držao do svog profesionalnog ugleda, sve više je postajao voljan da se oslanja na svog kolegu iz apoteke. Poštovanje koje su farmaceuti stekli, bilo je vredno pažnje, a krajem 19. veka ogledalo se i kroz njihovo sve veće uključivanje u pripremu farmakopeja. Dok su prve zvanične farmakopeje i apotekarske priručnike sastavljali uglavnom lekari, situacija se menja kod izrade mnogih poznatih evropskih farmakopeja, kao što su Španska farmakopeja iz 1794. god. (Pharmacopoeia Hispana), Pruska farmakopeja iz 1799. god. (Pharmacopoeia Borussica) i farmakopeja SAD iz 1877. god. (United States Pharmacopeia). Kroz uspostavljanje harmonije stiče se svest o etički ispravnom profesionalnom odnosu, što se uočava već u prvim farmaceutskim kodeksima, u kojima je centralna tema odnos lekar-farmaceut (6, 17, 18).
Kodeks etike Američkog Farmaceutskog društva iz 1852. god. je skoro u celosti posvećen međusobnom odnosu farmaceuta (apotekara i drogista) i lekara, pri čemu se pravi razlika između onoga što bismo danas nazvali farmaceutom u apoteci i farmacuetom u veledrogeriji. Kodeks, koji je bio na snazi skoro pola veka, na vrlo specifičan način je objasnio etičnost odnosa između ove dve profesije kroz njihov simbiotski odnos. Preciznije, u članu 5. o ovome se kaže sledeće: “Važan uticaj koji veliki broj lekara vrši na apotekarsku delatnost tako što su svoje obaveze i dohotke poverili apotekaru, razlog je iz kojeg apotekari treba da traže njihovo korisno mišljenje i održavaju sa njima prijateljske odnose, nastojeći da s velikom ozbiljnošću obezbede pacijentima čiste i dobro spravljene lekove.”
Možda najbolji primer harmoničnog odnosa nalazimo u popularnom priručniku za lekare koji je još 1880. god. napisao dr. D.W. Cathell, a koji je u SAD-u doživeo veliki broj izdanja. U poglavlju naslovljenom: “Zapazi kako je dobro i kako je prijatno za braću da žive zajedno u jedinstvu” Cathell savetuje mladog lekara da farmaceuta ima za saveznika: “Dužnost ti je da budeš pravičan i prijateljski nastrojen prema svakom dostojnom farmaceutu. Obojici su nam ljudsko telo i ublažavanje patnji izabrani predmeti životnog rada i stoga imamo slične odgovornosti, i svakom od nas je potrebna pomoć onog drugog. Zahvaljujući ovakvom odnosu i uzajamnoj zavisnosti između farmacije i medicine, farmaceuti su tvoji prirodni saveznici i trebalo bi da uživaju tvoje poštovanje. Sličan sa sličnim, u bilo čemu u životu, a naročito u profesijama kakve su naše, trebalo bi da postanu dobri prijatelji. Verovatno će se svi lekari složiti da se ni u jednoj profesiji ne može naći više ugledne gospode nego među farmaceutima. Ovo, kao i naši zajednički interesi, trebalo bi da nas navodi na saradnju u našim velikim, čvrsto povezanim oblastima dužnosti prema bolesnicima i onima koji pate.”


PORUČITE RAD NA OVOM LINKU >>> SEMINARSKI
maturski radovi seminarski radovi maturski seminarski maturski rad diplomski seminarski rad diplomski rad lektire maturalna radnja maturalni radovi skripte maturski radovi diplomski radovi izrada radova vesti studenti magistarski maturanti tutorijali referati lektire download citaonica master masteri master rad master radovi radovi seminarske seminarski seminarski rad seminarski radovi kvalitet kvalitetni fakultet fakulteti skola skole skolovanje titula univerzitet magistarski radovi

LAJKUJTE, POZOVITE 5 PRIJATELJA I OSTVARITE POPUST
09:49 PM
Poseti veb stranicu korisnika Pronađi sve korisnikove poruke Citiraj ovu poruku u odgovoru
Nova tema  Odgovori 


Skoči na forum: