Primjena principa humanističkih teorija

Maturski, seminarski i diplomski radovi iz likovne kulture.

Iako je relativno kasno postala samostalna nauka, psihologija se veoma brzo razvijala. U okviru psihološke nauke stvaraju se posebne naučne discipline za izučavanje pojedinih grupa psihičkih pojava, tako da je danas opravdanije govoriti o psihološkim naukama nego o psihologiji kao jednoj naučnoj disciplini. Postoji veliki broj teorijskih i primenjenih psiholoških disciplina.
U savremenoj psihološkoj teoriji i praksi izdvojile su se četiri škole ili pravca:
- bihejviorizam,
- psihoanaliza,
- transpersonalna i
- humanistička psihologija.
Tačnije, humanistička škola psihologije se razvila kao reakcija na bihejvorizam jer su njeni sledbenici videlu u bihejvorizmu pokušaj umanjenja čovjeka. Smatrali su da je čovjek biće vredno dostojanstva i da je potrebno razviti određeni sistem vrijednosti i samopoštovanja.
Humanistička psihologija bavi se ispitivanjem prirode, funkcija i odlika psihološki zdravih ljudi. Manje se interesuje za različita ispoljavanja nesvesnog a više za latentne potencijale nadsvesti.
Humanistička psihologija teži da bude nauka stvarnog, proživljenog iskustva i opredeljuje se za kvalitativni, a ne kvantitativni pristup. Humanistička psihologija ističe:
- značaj čovjekove ličnosti,
- celovitost ličnosti i njenu nesvodljivost na sastavne dijelove,
- specifičnost ljudskog bića koja nije proizvod instikata, nesvesnih sila i uticaja okoline.
Osnovna polazišta humanističke psihologije razvio je američki psiholog Abraham Maslov.
Bazična pretpostavka humanističke psihologije jeste da psihologija treba da se bavi ukupnošću čovekovog življenja i iskustva, a ne samo njegovim patološkim aspektima.
Čovjek je za humanističku psihologiju:
- prvenstveno svesno biće za koje su vrednosti i značenja od ogromne, presudne važnosti,
- biće sposobno za samoodređenje i samoostvarenje.
Po shvatanju humanističke psihologije, narušavanje zadovoljenja čovjekovih meta-potreba (potreba za razvojem kao različitih od potreba za održanjem) podjednako je loše kao i narušavanje zadovoljenja bioloških i bazičnih instinktualnih potreba. Stoga se istražuju uslovi od kojih zavisi zadovoljenje ovih potreba.
Humanistička psihologija, sa druge strane, istražuje razvoj i samoaktuelizaciju, tj. usklađivanje pojedinca sa normama koje ne određuje društvo, već su one izraz njegovih ličnih potreba i potencijala. Stoga se i potrebe kojima se ne ostvaruju neki očigledni biološki ili socijalni ciljevi smatraju stvarnim i značajnim i teže da se zadovolje.
Otkrivanjem samo-identiteta, ma kako idiosinkratičkog, čovjek istovremeno otkriva svoju ljudskost i pripadnost celoj ljudskoj vrsti.
Humanističke teorije nastaju upravo u okviru ove grane savremene psihologije, odnosno unutar humanističke psihologije. O humanističkim teorijam uopšteno biće reći u prvom delu ovog rada.
Naime, iako se Abraham Maslov smatra začetnikom ovog pravca psihologije, najznačajniji predstavnik humanističkih teorija jeste Erih From. Stoga će u drugom delu rada biti predstavljena humanistička teorija Eriha Froma.

Primjena principa humanističkih teorija (From) u nastavi likovne kulture

Pojam humanističkih teorija

Uvek je bilo živo interesovanje za pitanja o čovjeku. Kakva je vrsta živih bića čovjek, šta ga razlikuje od drugih bića, koje su njegove mogućnosti i mnoga druga pitanja interesovala su odavno i interesuju i danas mislioce. Ovim problem ne bavi se samo psihologija nego i druge naučne discipline.
Međutim, i pored svih postignutih rezultata sistematskim psihološkim istraživanjima mi ne raspolažemo dovoljno sigurnim podacima da bismo mogli dati potpuno objašnjenje osnovnih problema u vezi sa čovjekom, objašnjenje koje bi bilo opšteoprihvaćeno i koje bi bilo makar i približno toliko sigurno, kao što je objašnjenja na primer nekih prirodnih pojava. Psiholozi i danas kada žele da prikažu ponašanje čovjeka u celini, prisiljeni su da koriste podatke od koji su mnogi nedovoljno provereni i da pribegavaju konstruisanju i zamišljanju. Zato su objašnjenja zastupljena u humanističkim teorijama hipotetičnog karaktera to jest na osnovu ne samo podataka nego i mnogih hipoteza i konstrukcija izgrađene sinteze.
Humanističke teorije su nastale krajem 50-ih godina u SAD-u, a zatim su dalje razvijane u Nemačkoj i u Evropi.
Humanističke teorije mogu se se posmatrati i kao suprotnost dvojnog razumevanja tjela i duše, humanisti gledaju na čovjeka kao celinu, u kojoj se individua smatra organskom jedinicom:
- kognitivnih,
- duševnih i
- fizičkih aspekata.
Humastičke teorije time i humanistička psihologija se naziva i „trećom silom“ pored psihoanalize i bihejviorizma.
Humanisti kritikuju njihovo shvatanje čovjeka kao determinističkog i mehanicističkog bića, a takođe kritikuju i rastavljanje ljudske psihe na obolele funkcionalne nivoe koji se mogu odvojeno posmatrati, jer humanistička slika čovjeka se ogleda u slobodi i samoostvarenju, a čovjeka posmatra kao celinu, a ne kao sklop delova.
Suština humanističkih teorija je orijentacija i potraga za neiskorišćenim resursima, snagama čovjeka, da bi se na površinu izvukli zdravi sadržaji i procesi koji unapređuju zdravlje.
Sve humanističke teorije koriste rezultate psiholoških istraživanja ali s obzirom da postoje mnoga nerešena pitanja i mnogi nedovoljno sigurni nalazi, autori humanističkih teorija prisiljeni su da daju svoja tumačenja tih podataka i koriste neproverene pretpostavke da bi pokušali dati celovitu sliku o ponašanju čoveka.
Humanističke teorije čovjeka posmatraju kao humano ka pozitivnim vrijednostima usmereno biće koje odlikuju svesno delovanje i stvaralaštvo. Humanističke teorije ističu posebnost i ističu samoostvarenje. Osnovne teme koje dominiraju humanističkim teorijama jesu suštinska ljudska svojstva:
- vrijednosti,
- izbori,
- stvaralaštvo,
- razvoj unutrašnjih potencijala,
- samoostvarenje sloboda,
- autonomija,