Poljoprivreda Srbije na putu ka EU

Nova tema  Odgovori 
Podelite temu sa drugarima: ZARADITE PRODAJOM SVOJIH RADOVA
 
Ocena teme:
  • 0 Glasova - 0 Prosečno
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Autor Poruka
VS1 Nije na vezi
Posting Freak
*****

Poruka: 5,345
Pridružen: Aug 2009
Poruka: #1
Poljoprivreda Srbije na putu ka EU
Maturski, Seminarski , Maturalni i diplomski radovi iz ekonomije: menadžmenta, marketinga, finansija, elektronskog poslovanja, internet tehnologija, biznis planova, makroekonomije, mikroekonomije, preduzetništva, upravljanja ljudskim resursima, carine i porezi.

Poljoprivreda se određuje kao privredna delatnost u kojoj se korišćenjem zemljišta, gajenjem korisnih biljaka i životinja dobijaju primarni proizvodi odgovarajućeg biljnog, odnosno životinjskog porekla. Osim toga, obično uključuje njihovu preradu kako bi se ovi proizvodi doveli u stanje da mogu zadovoljiti neku potrebu (ličnu ili reprodukcionu).
U ovom sektoru privrede proizvođač deluje na životne funkcije biljaka i životinja, da bi ih iskoristio na način koji odgovara čoveku. Drugim rečima, to znači da je proces dobijanja upotrebnih dobara u poljoprivredi, u stvari, biološki proces u kome čovek svojim radom svesno deluje na tok reprodukcije – selekcijom sorti i pasmina, plodoredom, primenom agrotehničkih i organizacionih mera.
Poljoprivreda ispunjava brojne zadatke:
• obezbeđuje hranu;
• obezbeđuje sirovine za mnoge oblasti prerađivačke industrije (proizvodnju prehrambenih proizvoda i pića, proizvodnju duvanskih proizvoda, proizvodnju tekstila, industriju kože i obuće i sl.) i za zanatstvo;
• uslovljava razvoj industrije – koristi dobar deo industrijskih proizvoda, obezbeđuje potrebnu radnu snagu i deo akumulacije za njen početni razvoj;
• deluje na bilans spoljnotrgovinske razmene – stvara znatan deo proizvoda za izvoz, prvenstveno u početnoj fazi industrijalizacije, mada poljoprivredne sirovine i hrana mogu biti zamašne stavke i u uvozu.
Specifičnosti poljoprivredne proizvodnje su: visoka zavisnost od prirodnih uslova (zemljišta, reljefa, konfiguracije tla, klime i sl.), što vodi većim ili manjim skokovima/padovima u proizvodnji, većim poslovnim rizicima i nestabilnosti dohotka poljoprivrednika; proces proizvodnje pretežno je vezan za zemljište, što stvara određene organizaciono-tehnološke i društveno-ekonomske probleme (usitnjavanje ili ukrupnjavanje poljoprivrednih gazdinstava, a to je uslovljeno svojinom nad zemljom); u osnovi poljoprivrede je organska proizvodnja čiji su proizvodi, po pravilu, živi svet zbog čega su postupci, organizacija i ekonomija prilagođeni biološkim uslovima i osobinama biljaka i životinja, a to omogućava da se od početnog živog materijala dobije mnogo veća masa poljoprivrednih proizvoda. Kao sektor privrede, poljoprivreda je prešla dug put razvoja od primitivnog načina proizvodnje do savremene, moderne faze u razvijenim zemljama. Tokom veoma dugog istorijskog razdoblja razvoj ove aktivnosti je bio izuzetno spor, iako je za sve to vreme predstavljala osnovnu privrednu delatnost u kojoj se stvara najveći deo proizvoda sve do industrijske revolucije. Naravno, napredak poljoprivrede uslovljen je prirodnim, ali još i više društveno-ekonomskim faktorima. Kao potvrda tog stava uzima se promena odnosa prema poljoprivredi sa ubrzanim razvojem industrije.

2. RASPOLOŽIVOST I STANJE PROIZVODNIH FAKTORA

Srbija raspolaže raznovrsnim i relativno značajnim faktorima za razvoj poljoprivredne proizvodnje.
• Zemljišni potencijali – Srbija raspolaže bogatim zemljišnim resursima, koji su skromno opremljeni infrastrukturom. Poljoprivredne površine zauzimaju preko 5,7 miliona hektara, od čega oko 65% čine oranice, 5% dugogodišnji zasadi i oko 30% prirodni travnjaci. Relativni indikatori raspoloživih površina u odnosu na broj stanovnika u Srbiji su povoljniji (0,4 ha intezivnih površina/stanovnik) u odnosu na Evropu (0,25 ha/stanovnik) i svet (0,27 ha/ stanovnik). Preko dva miliona hektara poljoprivrednih površina spada u visoko produktivna zemljišta locirana u nizijskim predelima, koja imaju malu količinu padavina u vegetacionom periodu i nedovoljno efikasan sistem zaštite od štetnog dejstva suvišnih voda. Značajan deo teritorije Srbije pripada brdsko-planinskom području, gde u strukturi obradivih površina dominira zemljište lošijih bonitetnih klasa, teško dostupne i nepodesne za mehaničku obradu, usled čega se veliki deo ovih površina ne eksploatiše. U svojinskoj strukturi zemljišta dominiraju zemljoradnička gazdinstva koja poseduju 80% poljoprivrednih površina. Njihova zastupljenost u oraničnim površinama je blizu 90%. Posedovna struktura zemljoradničkih gazdinstava je nepovoljna. U odnosu na 1991., u 2002. godini smanjena je prosečna veličina poseda sa 4 na oko 3,5 ha poljoprivrednih, odnosno na oko 2,5 ha obradivih površina. Zastupljenost većih gazdinstava u posedovnoj strukturi je skromna: samo je 4,5% gazdinstava sa posedom iznad 10 ha, koja zauzimaju oko 17% poljoprivrednih površina Srbije, dok 50% gazdinstava ima posed veličine 1-5 ha .
• Dugogodišnji zasadi – Srbija ima povoljne prirodne uslove za proizvodnju širokog asortimana kontinentalnih vrsta i sorti voća. Zahvaljujući heterogenom reljefu, mikroklimi i pedološkim uslovima, formirani su specifični pomo-ekološki rejoni i vinogorja, sa dugogodišnjom tradicijom u proizvodnji. Izuzimajući najviše planinske predele, voće se gaji na čitavoj teritoriji zemlje, ali je koncetracija većih plantažnih zasada izražena u subotičko-horgoškoj peščari, u Toplici, na Fruškoj gori, u Vršakom kraju, Podrinju, Pocerini, Polimlju i Šumadiji. Za razliku od većine vrsta kontinentalnog voća, proizvodnja grožđa ima posebne agroekološke zahteve, pa se stoga odlikuje izraženijom koncetracijom po specifičnim regionima, od kojih su najznačajniji: južnomoravski, timočko-krajinski, južnobanatski, fruškogorski, severnobački, metohijski i dr. Sa oko 85 hiljada hektara vinograda, Srbija spada u manje proizvođače grožđa u Evropi. Zasadi voća i grožđa su u velikoj meri amortizovani, a asortiman neprimeren zahtevima tržišta. Svi navedeni faktori značajno utiču na produktivnost i umanjuju proizvodne efekte u biljnoj proizvodnji. Proizvodnja je tokom protekle decenije zasnivana na iscrpljivanju prirodnih resursa i potencijala, bez odgovarajućih ulaganja – sa redukovanim inputima i agrotehnikom.
• Broj stoke – značajno je smanjen protekle decenije. Smanjenje broja grla posebno je izraženo u govedarstvu i ovčarstvu, čime je (i ranije nepovoljan odnos) između broja grla i raspoloživih površina za proizvodnju stočne hrane pogoršan. Broj uslovnih grla stoke smanjen je tokom poslednje decenije za više od 30%. Sa 0,36 uslovnih grla po hektaru obradivih površina (koliko je zabeleženo 2002. godine) Srbija značajno zaostaje ne samo za razvijenim zemljama, nego i zemljama u regionu. Smanjenje broja ženskih priplodnih grla (kao posledica klanja stoke nižih kategorija), umanjuje mogućnosti bržeg revitalizovanja stočnog fonda, ali se ocenjuje da je genetski potencijal stada dobar i očuvan.
• Kapaciteti prehrambene industrije su predimenzionirani i u velikoj meri neiskorišćeni. Najveći deo postrojenja izgrađen je 1970-ih godina i primeren tržišnim potrebama SFRJ. Postoje mogućnosti povećanja stepena obezbeđenja sirovina za ove kapacitete, što se posebno odnosi na industriju ulja i delimično industriju šećera. Kapaciteti za preradu grožđa nemaju adekvatnu sirovinsku bazu u zemlji (ranije je prerađivano i grožđe iz Makedonije, Hrvatske, kao i sa Kosova i Metohije, te je isključivanje ovih vinogorja iz sistema uslovilo dugoročan problem). Kapaciteti za stočarsku proizvodnju i preradu stočnih proizvoda su lokacijom i obimom prilagođenji izvoznim potrebama SFRJ, koja je u to vreme bil značajan izvoznik stoke i mesa. Danas su ti kapaciteti, u tehnološkom smislu, zastareli i imaju nizak stepen iskorišćenosti. Slične ocene mogu se dati i za kapacitete za preradu voća i povrća. Moderniju opremu ima mlekarska industrija i (delimično) industrija ulja. Kapaciteti silosa i hladnjača su zadovoljavajući po tehnologiji i obimu. Sve agroindustrijske grane imaju potrebe za inoviranjem dela opreme. Proizvodni asortiman prehrambene industije je skroman, uzak, primeren kupovnoj moći domaćih potrošača.
• Radna snaga – nominalno, radne snage u sektoru poljoprivrede ima dovoljno. Učešće poljoprivrednog stanovništva u ukupnoj populaciji Srbije (oko 15%) i dalje je relativno visoko, čak i u poređenju sa zemljama u bližem okruženju. Starosna i obrazovna struktura poljoprivrednog, posebno aktivnog poljoprivrednog stanovništva, nepovoljne su i posledica su neadekvatno usmeravanih migracionih tokova u periodu privredne ekspanzije tokom 1970-ih. Reproduktivna moć zemljoradničkih gazdinstava kao organizaciono-proizvodnih jedinica time je ozbiljno dovedena u pitanje, čak i u poljoprivredno najintezivnijem podrušju – Vojvodini. Prema rezultatima Popisa iz 2002. godine, oko 110 hiljada gazdinstava ima samo jednog člana, dok je sa dva člana 210 hiljada gazdinstava. To, praktično, znači da je za oko 40% gazdinstava neizvesna budućnost u pogledu daljeg opstanka kao proizvodne jedinice. U delu primarne proizvodnje, u preduzećima koja još nisu privatizovana, postoji prikrivena nezaposlenost i višak radne snage (procenjuje se oko 40% viška radnika). Kvalifikovane radne snage svih profila i nivoa obrazovanja ima dovoljno. U zemljoradničkim zadrugama i Stručnoj poljoprivrednoj službi nepovoljna je kvalifikaciona struktura zaposlenih. Posebno nedostaju menadžerski kadar i stručnjaci sa specifičnim znanjima specijalizovani za pojedine oblasti. Postoji potreba za redefinisanjem načina rada Stručne poljoprivredne službe – aktivnijom saradnjom sa zemljoradničkim gazdinstvima na planu edukacije i promovisanja novih tehnologija. Potreba za savetodavnim uslugama naročito je izražena u granama koje su kapitalno intezivnije i onima gde je poslednje decenije došlo do značajnijih promena u proizvodnoj tehnologiji i sortimentu (voćarska i povrtarska proizvodnja, stočarstvo). Razvoj i unaređenje proizvodnje u ovim granama (koje zahtevaju velika sredstva) ne može se zasnivati na iskustvenim znanjima zemljoradnika.
• Kapital – osnovno razvojno ograničenje poljoprivrede Srbije (kao i privrede u celini) je višedecenijski nedostatak kapitala. Programom rekonstrukcije monetarnog sistema 1994. godine ukinuto je finansiranje poljoprivrede iz primarne emisije, a kao alternativno rešenje od 1996. godine uveden je Agrarni budžet. Njegovo učešće u ukupnim budžetskim izdvajanjima smanjeno je od 1996. do 2003. godine sa 8,5% na 3%, i čini svega 4% vrednosti društvenog proizvoda poljoprivrede. Poljoprivredi Srbije hronično nedostaju investicije u infrastrukturu, kako bi se unapredilo nepovoljno stanje osnovnih resursa (pre svega zemljišta). Osim toga, dugoročni krediti za nabavku i obnovu poljoprivredne mehanizacije i povoljniji uslovi i kreditiranja obrtnih sredstava, značajno bi unapredili proizvodne mogućnosti i proizvodne efekte zemljoradničkih gazdinstava, čija je akumulaciona moć oslabljena tokom poslednje decenije prošlog veka. Povoljniji uslovi kreditiranja obrtnih sredstava su neophodni zbog same prirode proizvodnje u kojoj je sporiji obrt kapitala i dugih rokova vezivanja novca (voćarsko-vinogradarska, stočarska proizvodnja, proizvodnja industrijskog bilja koja zahteva skupe inpute i sl.). Izvozno orijentisane grane prehrambene industrije (npr. prerada voća i povrća) imaju potrebe za kratkoročnim, namenskim, izvoznim kreditima (kakve su ranije imali), koji im omogućuju da robu otkupe, za kratko vreme prerade, izvezu i izmire svoje obaveze.
• Institucionalno organizovanje – institucionalno i organizaciono agrarni sektor Srbije je zapušten. Institucije bivšeg sistema su urušene i neefikasne, nespremene da odgovore savremenim zahtevima tržišta i poslovanja u drugačijim osnovama. U ovoj oblasti neophodna je reforma, redefinisanje njihovog statusa i kompetencija. Tokom minule decenije je došlo do dezintegracije sistemskih institucija vezanih za poljoprivredu i selo, koja nije bila praćena postavljanjem novih rešenja. Kao najvažniji institucionalni problemi identifikovani su:
1) višegodišnje mešanje nadležnosti republičkih i saveznih institucija dosta je usporilo značajnije izmene u funkcionisanju sektora (veliki deo nadležnosti u sektoru poljoprivrede prenet je na Vladu RS tek početkom 2003.)
2) ugovorno povezivanje proizvođača i prerađivača ili otkupljivača nije dovoljno institucionalizovano (sklopljeni ugovori se ne poštuju, posebno u delovima koji regulišu rokove i način isplate preuzete robe). Poslovanje zemljoradničkih gazdinstava, kao ravnopravnih privrednih subjekata, nije zakonski uređeno, što je posebno značajno za očekivane promene u načinu njihovog oporezivanja, mogućnosti kreditiranja i sl.
3) zadružni savezi su veoma „udaljeni“ od zadruga i zemljoradnika čije interese zastupaju. S druge strane, zemljoradnici nisu u stanju da se kao interesna grupa samoorganizuju. Strukovne asocijacije ne postoje ili ne funkcionišu (poslovna udruženja, asocijacije, fondovi i dr.). Sindikati zemljoradnika u našem društvu nemaju tradiciju, a poslednjih godina prošlog veka oni su bili sredstvo političkih manipulacija.
4) privatizacija u agroindustrijskom sektoru nije sprovedena u potpunosti. Broj preduzeća iz oblasti primarne poljoprivredne proizvodnje u kojima nije obavljena privatizacija početkom



PORUČITE RAD NA OVOM LINKU >>> SEMINARSKI
maturski radovi seminarski radovi maturski seminarski maturski rad diplomski seminarski rad diplomski rad lektire maturalna radnja maturalni radovi skripte maturski radovi diplomski radovi izrada radova vesti studenti magistarski maturanti tutorijali referati lektire download citaonica master masteri master rad master radovi radovi seminarske seminarski seminarski rad seminarski radovi kvalitet kvalitetni fakultet fakulteti skola skole skolovanje titula univerzitet magistarski radovi

LAJKUJTE, POZOVITE 5 PRIJATELJA I OSTVARITE POPUST
04-07-2010 06:46 PM
Poseti veb stranicu korisnika Pronađi sve korisnikove poruke Citiraj ovu poruku u odgovoru
Nova tema  Odgovori 


Verovatno povezane teme...
Tema: Autor Odgovora: Pregleda: zadnja poruka
  Odnos i saradnja Srbije i Interpola derrick 0 1,254 27-02-2014 03:34 PM
zadnja poruka: derrick
  Koje je poreklo vojne neutralnosti Srbije Maja 0 1,050 09-03-2012 01:53 PM
zadnja poruka: Maja
  Pravo EU Dzemala 0 1,601 02-09-2011 09:22 PM
zadnja poruka: Dzemala
  Pravo EU usmeni za ocenu više Dzemala 0 1,226 02-09-2011 09:21 PM
zadnja poruka: Dzemala
  Proširenje EU na balkan Dzemala 0 1,994 10-04-2011 04:35 PM
zadnja poruka: Dzemala

Skoči na forum: