Perioperativna profilaksa i njena zloupotreba

Maturski, seminarski i diplomski radovi iz biologije i ekologije.

Perioperativna profilaksa danas je kao i pre nekoliko decenija kontroverzno područje. Premda je u suzbijanju postoperacijskih infekcija postignut odredjeni napredak, još na ovom području vlada velika šarolikost, kako vrste i načina primene lekova tako i trajanja perioperativne profilakse.
Za primer mogu poslužti rezultati do kojih je došao Gorecki, retrospektivni pregledom profilaktičke primene antibiotika u urbanoj, privatnoj bolnici u državi Neu Ыork.
Prema prethodno definisanim kriterijumima ocjenjivana je profilaktičku primena antibiotika. Područje primene bile su hirurgija i ginekologija. U profilaktičke svrhe upotrijebljeno je ukupno 17 vrsta antibiotika. Od ukupno 211 slučajno odabranih pacijenata, neadekvatna primena nadjena je kod 156 pacijenata, tj kod 74% operisanih. Od tih 156 pacijenata osam je dobilo dijareju kao nuspojavu. U ovoj studiji ukupni troškovi zbog neprikladne primene antibiotika iznosili su 18 533 USD.
Ovo je očit primer neprikladne, preopsežne i konfuzne erioperativne profilakse u svakodnevnoj lekarskoj praksi.

DEFINICIJE I OSNOVNI PRINCIPI PERIOPERATIVNE PROFILAKSE

Perioperativna profilaksa znači primenu antibiotika prilikom elektivnog hirurškog zahvata u pacijenata koji prethodno nema znakova infekcije u cilju sprečavanja nastanka infekcije na mestu hirurškog zahvata.
Glavni je cilj antimikrobne profilakse smanjiti mikrobna kontaminaciju u oblasti hirurškog zahvata kako bi se prevenisalo nastanak infekcije. Perioperativna i periproceduralna profilaksa namenjene su pre svega sprečavanju nastanka infekcije na mestu hirurškog zahvata, ali ne i drugih infekcija koje mogu nastati kao posledica hospitalizacije (npr. hospitalne pneumonije).
Naziv perioperativna profilaksa podrazumeva perioperativnu primenu antimikrobnih lekova kod pacijenata kod kojih ne postoje znaci infekcije, sa ciljem sprečavanja razvoja postoperacijskih infekcijskih komplikacija.
Ako se pre ili za vreme zahvata dijagnosticira infekcija, tada su termini terapija ili lečenje prikladniji od termina profilaksa.
U profilaksu, tj sprečavanje pojave postoperacijskih infekcija, pripadaju i drugi postupci koji uključuju: strogo pridržvanje mera asepse i antisepse, pripremu pacijenata za operacije te adekvatnu hiruršku tehniku. S obzirom na očekivanu učestalost kontaminacije i postoperacijske infekcije, same hirurške zahvate mozmo podeliti na četiri grupe. Podela je učinjena na osnovu multicentrične studije u kojoj je proučeno 62 939 hirurških rana.
Prvu grupu čine čiste ili netraumatske operacije kod kojih nema otvaranja respiratornog, digestivnog ili genitourinarnog sistema (primarno kontaminiranih sistema).
Kod tih operacija učestalost postoperacijskih infekcija ne prelazi 1,5%.
Drugu grupu čine čiste kontaminirane ili potencijalno kontaminirane operacije.
To su one sa otvaranjem probavnog sistema, gornjih delova respiratornog trakta ili genitourinarnog sistema, sa prosečnom pojavom infekcija od 7,7%.
Treća grupa su kontaminirane operacije, kod kojih dolazi do veće kontaminacije zbog otvaranja probavnog, bilijarnog ili genitourinarnog sistema te kod kojih je došlo do izmene aseptičkog postupka zbog greške ili tehničke potrebe.
Kod ovih operacija učestalost postoperacijskih infekcija iznosi do 15%.
Četvrtu grupu čine septičke operacije, tj prljave, koje se izvode zbog perforacije probavne cevi te operacije apscesa. Po ranije navedenoj definiciji, kod ove grupe radi se o terapijskoj primeni antibiotika, a učestalost postoperacijskih infekcija dosežu i do 40%.