Petrovaradinska Tvrdjava

Nova tema  Odgovori 
Podelite temu sa drugarima: ZARADITE PRODAJOM SVOJIH RADOVA
 
Ocena teme:
  • 0 Glasova - 0 Prosečno
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Autor Poruka
Danijel Raf Nije na vezi
Junior Member
**

Poruka: 1
Pridružen: Sep 2009
Poruka: #1
Petrovaradinska Tvrdjava
rad- Petrovaradinska Tvrdjava





Petrovaradinska Tvrđava

Uvod...............................................................................................................................3
Petrovaradinska Tvrđava………………………………………………………………4
Praistorija……………………………………………………………….……………..5
Srednji vek……………………………..………………………………………………5
Novi vek.........................................................................................................................6
Tvrđava u 19. veku………………………………………………………….…………8
Prvi svetski rat ………………………………………………………………8
Drugi svetski rat i Petrovaradinska tvrđava…………………………………….……..9
Planetarijum na Petrovaradinskoj tvrđavi……………………………………………10
Duga kasarna…………………………………………………………………………12
Sat na Tvrđavi………………………………………………………………………12
Podzemne vojne galerije……………………………………………………….…….13
Kapije…………………………………………………………………………...……13
Podgrađe tvrđave……………………………………………………………..………14
Mostovi……………………………………………………………………….………14
Legende vezane za Petrovaradinsku Tvrđavu………………………………………..16
Zaključak……………………………………………………………..………………17
Literatura………………………………………………………………………..……18






















Petrovaradinska Tvrđava


Uvod

Predmet istraživanja je prikaz kulturnih vrednosti Petrovaradinske tvrđave u svrhu razvoja kulturnog turizma.Istraživanjem sam zeleo da prikažem pozitivne strane Petrovaradinske tvrđave, potencijale koji su iskorišćeni, kao i potencijale koji bi se mogli iskoristiti, kao i negativne strane.
Petrovaradinska tvrđava je kod nas jedan od najboljih primera kako se brojnim kulturnim dobrima i organizovanjem najvećeg muzičkog festivala kod nas i u istočnoj Evropi koji se na njoj održava može privući veliki broj kako domaćih, tako i inostranih turista.Danas je ona omiljeno izletište i pozornica najvećeg festivala u Jugoistočnoj Evropi ,,EXIT''. Osim čarobne atmosfere koju su osetili svi dosadašnji posetioci i učesnici festivala, Tvrđava pruža i vrhunsku akustiku uz zadivljujuću mogućnost da centri različitih dešavanja budu sasvim blizu jedni drugih bez mešanja zvuka.

Na Tvrđavi se nalaze Akademija umetnosti, Muzej grada Novog Sada, Istorijski arhiv, konjički i streličarski klub, a ispod Tvrđave je čitav splet katakombi koje se mogu razgledati u organizaciji Vodičke službe. Tu su i mnogobrojni ateljei poznatih novosadskih umetnika – slikara, vajara, kompozitora, restauratora… koji će uvek rado pokazati svoje radove, privlačeći na taj način veliki broj turista.
Ukoliko posetioci žele sebe da počaste nekim suvenirom koji će ih asocirati na Tvrđavu ili grad Novi Sad, tu su i galerijae u kojima se mogu naći pamučne majice sa raznim aplikacijama pomenutih motiva, šolje, kutijice, slike, razglednice…
Frekvenciji ljudi na Tvrđavi pored svega navedenog doprinose i tri noćna kluba koji svojim karakterističnim enterijerom i atraktivnom lokacijom oduševljavaju posetioce.
Nekadašnji hotel sa pet zvezdica, hotel Varadin, bio je mesto prebivališta kako učesnika festivala tako i slučajnih turista, koji su rađe uživali u prelepom ambijentu Tvrđave, izolovani od gradske gužve i buke. Hotel ima oko pedeset soba, dole tri apartmana, dvadeset soba sa francuskim lezajevima, a preostale sobe gore su dvokrevetne. Danas je hotel potpuno renoviran nakon privatizacije i radi pod novim imenom, hotel Leopold, jedan od najekskluzivnijih hotela u Novom Sadu.












Petrovaradinska Tvrđava



Slika: Petrovaradinska Tvrđava


Izvor: elektronski izvor


Na mestu stare tvrđave na uzvišici visokoj četrdeset metara od 1692. godine počinje gradnja najveće fortifikacije po Vobanovom planu u Austrijskom carstvu. Prva faza gradnje traje do 1726. godine, a druga od 1753. do 1780. godine. ,,Gibraltar na Dunavu’’ kako su ga zvali, se najintenzivnije gradio za vreme vladavine carice Marije Terezije. Petrovaradinska tvrđava zauzima površinu od 112 hektara sa jedinstvenim sistemom podzemnih hodnika dužine šesnaest kilometara. Početkom Prvog srpskog ustanka u arsenalu Petrovaradinske tvrđave su montirani prvi ustanički topovi koji su preko Srema krijumčareni u Mačvu. U Tvrđavi je nakon propasti ustanka bio interniran Karađorđe sa svojim vojvodama. U vreme bune 12. juna 1849. godine, mađarska vojska sa Tvrđave je bombardovala Novi Sad koji je zapaljen i gotovo ceo uništen.
Danas je tvrđava umetnički centar sa mnoštvom ateljea priznatih umetnika. Akademija umetnosti, kafići, uređene staze i podzemni hodniciprivlače mnoge posetioce grada, a festival EXIT, dovodio je i do 50.000 ljudi dnevno.
,,Grad na steni čvrst kao vera’’ na latinskom jeziku ,,petra’’ znači stena, ,,var’’ je mađarski grad, dok ,,din’’ na tutskom znači vera. Spajanjem tih reči dobija se ime Petrovaradin, što u bukvalnom tumačenju našeg naroda znači ,,grad na steni čvrst kao vera’’. Petrovaradinska tvrđava – istorijski, arhitektonski, umetnički i turistički dragulj, dokazala je da je idealno mesto za festival kao što je EXIT. ,,Gibraltar na Dunavu’’ kako su je zvali, projektovao je Sebastijan Voban, danas ona čini sastavni deo urbane celine Novog Sada. Građena je od 1692. do 1780. godine.




Praistorija

Prema ranijim saznanjima, na Petrovaradinskoj tvrđavi prvo ljudsko naselje postojalo je još 4500. godina pre nove ere ali nakon arheoloških otkrića na samom početku istraživanja istorija ovog prostora pomerena je na period 19.000-15.000 godina pre nove ere. Zahvaljujući tome znamo da čovek u kontinuitetu nastanjuje prostor Petrovaradinske stene od praistorije do danas, pa čak i paleolitu kada su se ljudska staništa uglavnom nalazila u pećinama.
Istraživanjem ostataka naselja iz mlađeg bronzanog doba (3000 godina pre nove ere) arheolozi su pronašli i bedeme pojačane koljem i palisadama iz tog perioda koji svedoče da je još u vreme tzv. vučedolske kulture postojalo utvrđeno naselje.

Srednji vek

Posle eneolita na Petrovaradinskoj steni su se smenjivale različite kulture. Oko stote godine pre nove ere ove prostore naseljavaju Kelti koje sto godina kasnije smenjuju Rimljani koji utvrđivanjem granice na Dunavu grade tvrđavu Kuzum (lat: Cusum) koju će u petom veku razoriti Huni. Polovinom XIII veka skoro na istom mestu naseljavajcu se katolički monasi iz reda " cistercita" ( lat. 'ordo cisterciensis'). Dozvolom ugarskog kralja Bele IV grade manastir koji nazivaju Belakut. Manastir je nakon provale Tatara utvrđen.
Veći značaj tvrđava dobija sa povećanom opasnošću od novoh osvajača - Turaka Osmanlija. U Petrovaradinu često je boravio mađarski kralj Matija Korvin. Tu je 1463. godine sklopio ugovor sa Mletačkom republikom i istovremeno razgovarao sa vlastelom oko odbrane od Turaka. Godine 1475. godine Korvin donosi odluku da zarati sa Turcima. Mađarski kralj Vladislav II takođe posećuje Petrovaradin gde raznim olakšicama podstiče napore da se sakupi više radne snage na opravkama kula i bedema. Nadbiskup Petara Varadi 1501. godine uz velike napore uspeva da obnovi tvrđavu.
Izgled Petrovaradinske tvrđave u srednjem veku:
Tvrđava se sastojala iz dva dela - spoljašnjeg i unutrašnjeg. Glavna kapija spoljašnjeg zida koja je imala mali pokretni drveni most sagrađena je tokom XV veka. Ispred spoljnog zida tvrđave nalazio se dubok rov. Spoljni zid je samo sa istočne strane imao sve polukule ojačane potpornim stubovima. Od spoljne kapije vodio je put prema kapiji unutrašnje tvrđave koja je bila pravougaonog oblika. Istočni zid unutrašnje tvrđave je bio zajednički zid sa spoljašnjim zidom. Gde su bili spojeni bio je ojačan polukulama. Ovaj zid je takođe bio pojačan potpornim kosim stubovima a na zapadnoj strani je imao dve polukule kao pojačanje. U sredini unutrašnje tvrđave nalazila se crkva čija je apsida bila okrenuta ka istoku. Sa obe strane crkve nalazili su se okrugli rezervoari za vodu. U severozapadnom delu unutrašnje tvrđave nalazila se komandantova palata. Na levoj obali Dunava nalazio se mostobran oko koga je bio rov ispunjen vodom. Na zapadnoj strani zida mostobrana nalazila se kula za artiljerijsku bateriju sa pet otvora za topove. Na severnoj i južnoj strani zida nalazile su se kapije. U svom zapisu Evlija Čelebija o Petrovaradinskoj tvrđavi kaže: „Grad Varadim leži na obali reke Dunav, njegova citadela ima šestougaoni oblik a nalazi se na jednom visokom brdu koje se diže nebu pod oblake. To je nepristupačan, čvrst i u istinu star grad... Grad ima sedam velikih kula, svi bastioni izgrađeni su skladno... U tvrđavi ima svega dve stotine daskom pokrivenih kuća bez ograda i bašta, zatim Sulejman-hanova džamija, skladište municije i žitni ambari... Na jugoistočnoj strani nalaze se samo bregovi i po njima sve sami vinogradi.“

Novi vek

Vladavina Turaka:
Godine 1525. u Petrovaradinskoj tvrđavi bilo je svega 1000 konjanika i 500 pešaka da bi se krajem godine taj broj povećao na 4000 vojnika. Pred opasnošću od Turaka zapovedništvo nad Petrovaradinom preuzeo je Pavle Timori, raniji zapovednik Budimskog grada. Njegovi zahtevi za pojačanjem u vojsci i novcu nisu stizali. Umesto od pomoći, od kralja Lajoša II, stiže samo uputstvo da se sa glavnim snagama prebaci na levu obalu Dunava a zapovedništvo nad tvrđavom prepusti Đorđu Alapiju. Pod zidine Petrovaradina 13. jula 1526. godine stigla je turska vojska jačine 40.000 ljudi predvođena velikim vezirom Ibrahimom. Sultan Sulejman Veličanstveni se sa glavnimom svojih snaga ulogorio kod Iloka. Nakon dvonedeljne opsade i uz upotrebu minskog napada turci su uspeli da osvoje tvrđavu čiji su gotovo svi branioci poginuli. Petrovaradin pod turskom vlašću kao i ogroman deo Ugarske države ostaje sve do Velikog bečkog rata (1683-1699). Nakon upada u Austriju i neuslepe opsade Beča Turska vojska počinje povlačenje i u nizu poraza napušta većinu gradova kao i Petrovaradin. Glavnina carske austrijske vojske koju su činili 27 bataljona pešadije i 77 eskadrona konjice stigla je u Petrovaradin 18. jula 1688. godine. U prisustvu ove vojske oko 3000 vojnika određeno je da se radi na ojačavanju tvrđave. Popravljene su samo breše i izgrađen rov sa četiri redute na mestu današnjeg Podgrađa ispred koga je bio rov ispunjen vodom. Takođe su se tu nalazile sedam napuštenih i spaljenih kuća. Takođe je podignut i pontonski most. Nakon proterivanja Turaka iz Petrovaradina započinje rušenje stare srednjevekovne tvrđave kako bi se započela izgradnja nove po tada najmodernijem sistemu gradnje fortifikacija. Želeći da povrati izgubljenu tvđavu Turci započinju nekoliko pohoda. Doživljavaju strahovite poraze u bitkama kod Slankamena 1691 i bitke kod Sente 1697. godine a usled loših vremenskih prilika napuštaju opsadu Petrovaradina 1694. godine.
Opsada 1694. godine:
Pred opasnošću od Turaka, na Petrovaradinskoj tvrđavi se dosta radilo. Izgrađena su dva pojasa zemljanih šančeva na južnoj strani tvrđave. Ovaj element poljske fortifikacije, prvi put se pominje 1692. a dupliran je 1694. godine po nalogu grofa Karafe. Veliki vezir Surmeli Ali-paša stigao je iz pravca Beograda pre Petrovaradinsku tvrđavu 9. septembra 1694. godine. Dunavom je plovila turska ratna flotila. Namera je bila da opsadom zauzmu tvrđavu. Bombardovanje je počelo 12. septembra sa kopna i vode. Koncentracija turske artiljerijske vatre bila je na šančeve, vodeni grad, dve redute uzvodno od mostobrana i austrijsku vojski ispred mostobrana. Postavljanje turske artiljerije na Veliko ratno ostrvo prilikom ove opsade dovešće kasnije da se na tom mestu sagradi jedno malo utvrđenje. Ispred zemljanih šančeva Turci su napravili prvu palalelu od koje su dalje kopali sape prema šančevima kako bi započeli minski napad. Takođe su bacanjem balvana u Dunav pokušali da poruše dva pontonska mosta kao i plivačima koji su makazama trebali da prerežu konopce koji su držali pontonske mostove. Oslanjajući se na tvrđavu, Austrijanci su 14. septembra ispadom pokušali da razbiju opsadu ali su bili odbačeni. Uspeli su, međutim, da spreče razbijanje pontonskih mostova. Sačuvavši pontonske mostove Austrijanci su prebacili konjicu i pešadiju koja je kao pojačanje stigla iz Futoga. Napadi na turske položaje natsavljeni su do 19. septembra ali takođe bez uspeha. U međuvremenu, Šajkaška flotila je nizvodno zaplenila turske šajke koje su bile namenjene za snabdevanje hranom. Svakodnevne borbe, kiša, vetrovi, velike hladnoće iscrpljivali su Turke. Velika bujica je preplavila turske rovove i odnela šatore. Novonastale neprilike i pojava epidemija među turskom vojskom kao i približavanje predstojeće zime nakon samo 23 dana opsade, počelo je povlačenje prema Beogradu.
Početak obnove tvrđave i bitka 1716. godine:
Katastrofalan poraz Turske vojske kod Sente stvorio je povoljne uslove za austrijance na mirovnim pregovorima u Karlovcima 1699. godine. Prvi plan za izgradnju tvrđave izradio je inženjerski pukovnik grof Matijas Kajzersfeld a naredni inženjerski pukovnik grof Luiđi Ferdinando Marsilji. Za izvršenje radova bio je zadužen inženjerski pukovnik Mišel Vamberg a nakon njegove smrti (1703.) inženjerski pukovnik Gisenbir do 1728. godine. Tvrđava je polako dobijala svoj oblik. Sagrađeni su bastioni, ravelini i kontragarde na gornjoj tvrđavi. Položeni su temelji stalnih objekata. Sagrađen je novi mostobran i malo utvrđenje na Velikom ratnom ostrvu. Bedemi donje tvrđave ozidani su 1711. godine.
Radove prekida izbijanje novog Austrijsko-turskog rata (1716-1718). U nastojanju da izmeni odluke Karlovačkog mira Turska je preduzela pohod na AustrijuVodila se velika bitka sa gubicima na obe strane. Bitka je ostavila tragove koji se i danas vide u toponima okolnim brda: Vezirac, Alibegovac i Tatarsko brdo. Nakon bitke kod Petrovaradina Eugen je u narednoj godini osvojio Temišvar i Beograd čime su stečeni povoljni uslovi za sklapanje mira u Požarevcu kojim je Austrija dobila Banat i severni deo Srbije.
Nastavak izgradnje tvrđave:
Pošto je granica između Austrije i Turske sa Srema pomerena na centralnu Srbiju Petrovaradinska tvđava je ostala u pozadini i manje važna. Radovi na izgradnji su usporeni a zastoj nastaje 1728. godine. Sve do 1753. godine na tvrđavi se radilo samo ono što je bilo najnužnije. Nijedan započeti objekat nije bio završen.
Zamašni radovi na tvrđavi započeti 1753. godine menjaju izgled vodenog grada, gornje tvrđave, mostobrana, "hornverka", ruše se neozidani bedemi "kronverka". Izgrađuju se nove kasarne, barutni magacini, staje i topovse šupe i konjušnice. Ovi radovi rađeni su do 1766. godine.
Vojni inženjer i komandant minerskog korpusa major Šreder započine 1764. godine planove na izgradnji kontraminskog sistema (Podzemne vojne galerije) ispod "hornverka" u dužini od 16 kilometara. Izradnja kontraminskog sistema potrajala je do 1776. godine.
Zvanično, poslednji radovi na izgradnji tvrđave su obavnjeni 1780. godine ali se sa radovima produžilo do 1790. godine kada petrovaradinska tvrđava postaje najsavremenije naoružana tvrđava cele Monarhije. Tadašnje njeno naoružanje sastojalo se od 400 artiljerijskih oruđa rezličitog kalibra što je za tadašnje prilike bio izvanredno veliki broj.
Slobodna streljačka kompanija:
Privilegovan status u okviru Sremske vojne granice stekao je Petrovaradin, ali ne u obliku vojnog komuniteta bego kao Slobodna straljačka kompanija To se dogodilo 31. oktobra 1748. godine kada je Regulativ generala Engelshofena stupio na snagu a koji je Dvorski ratni savte potvrdi 10. marta 1751. Kao Slobodna streljačka kompanija Petrovaradin je uključen Petrovaradinsku regimentu, ali je jurisdikciju nad njim imao Dvorski ratvi savet u Beču, koji ju je ostvarivao preko komandanta Petrovaradinske tvrđave. Kompanija je imala 220 strelaca-građana, a njen glavni cilj zadatak bila je odbrana tvrđave u slučaju opsade, kao i snabdevanje vojske u Tvrđavi i opsluživanje oficira i vojnih službenika u njoj. Punopravni članovi Kompanije, odnosno strelci, prolazili su kroz vojnu obuku delom kod topova, kao artiljerci, delom sa puškama kao strelci. Kompanija je imala svoj pečat, grb i zastavu na koju su građani polagali zakletvu vernosti. Stanovnici Petrovaradina tog doba bili su austrijski Nemci i Nemci iz Rajha, Česi, Hrvati odnosno (Slavonci-katolici), a u manjoj meri Jermeni, Cincari i Jevreji a kasnije i Srbi iz Komuniteta Bukovac priključeni Petrovaradinu 1777. Godine 1787. prestala je da postoji Kompanije slobodnih strelaca, a Petrovaradin je i faktički i formalno dobio status komuniteta. Kada je 1808. došlo do stvaranja građanske milicije Petrovaradinski komunitet uključujući i Bukovac, trebao je da srži dve kompanije ili čete, kao rezervu za posadu u tvrđavi u vreme velike ratne opasnosti.

Tvrđava u 19. veku

Želeći da pomognu Prvi srpski ustanak, novosađani su zlatnicima platili podmitljive austrijske oficire, uspeli su da iz Petrovaradinske tvrđave prokrijumčare dva topa.
Nakon propasti Prvog srpskog ustanka,njegov vođa, vožd Đorđe Petrović, pored još nekih vođa ustanka bio je zatočen u Petrovaradinskoj tvrđavi.
Kao tokom 18. veka tako i u 19. veku tj. od njenog osnivanja 1750 do 1880, jedinice Petrovaradinske regimente učestvovale su u 30 ratova i preko 140 bitaka koje je Austrija vodila širom Evrope.
Nakon velikih poplava 1827 i 1832. godine u Dunav je potonulo mala fortifikacija koja je bila izgrađena na Velikom ratnom ostrvu.
Revolucionarni događaji koji su zahvatili Austriju 1848. godine nisu zaobišli ni Petrovaradin ni Novi Sad. Garnizon Petrovaradinske tvrđave je prišao vođi revolucije Lajošu Košutu. Kontrarevolucionarne jedinice pod komandom bana Josifa Jelačića ulaskom u Novi Sad 12. juna 1849. godine izazvale su reakciju garnizona koji je otvorio artiljerijsku vatru na grad i gotovo ga potpuno srušile.

Prvi svetski rat

Nakon Sarajevskog atentata odnos vlasti prema slovenskom stanovništvu veoma se pogoršalo.. Posle prodora srpske vojske u Srem 1914. godine došlo je do hapšenja velikog broja Srba iz Srema. Većina njih je internirana u Petrovaradin i smeštena u već pripremljene logore. U logoru je bilo preko 2000 lica. Neki su optuženi za veleizdaju i izvedeni pred vojni sud. Oni su bili osuđeni na smrt i streljani su na Petrovaradinskoj tvrđavi 14. oktobra 1914. godine. Tri dana kasnije sud je osudio na smrt još 37 ljudi nad kojima je odmah izvršena smrtna kazna.
U Petrovaradinu je bio zatvoren austrougarski podoficir Josip Broz. Petrovaradin je postao jedna od veoma važnih saobraćajnih čvorišta gde su se Austro-ugarske snage prebacivale preko Dunava. Kako je za prebacivanje vojske pontonski most bio nedovoljan izgrađen je provremeni most na drvenim stubovima tzv. Poćorekov most. Most je imao električno osvetljenje i čuvalo a je sto vojnika.
Za vreme rata u Petrovaradinu je bio smešten veliki broj zarobljenika sa balkanskog i italijanskog fronta. Oni su korišteni kao besplatna radna snaga za izgradnju nasipa na desnoj obali Dunava. U Petrovaradinskoj vojnoj bolnici nalazio se veliki broj ranjenika. Jedno vreme u Petrovaradinu se nalazila i Ratna komanda protiv Srbije.
Nakon proboja Solunskog front i oslobođenja Srbije srpska vojska je nastavila napredovanje na sever i 9. novembra 1918. godine ušla je u Petrovaradin zajedno sa francusim kolonijalnim trupama iz Senegala.

Postojao je predlog za rušenje…

Nakon Prvog svetskog rata, Petrovaradinska tvrđava ulazi u sastav novoformirane države Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. Kako su, razvojom vojne tehnike, tvrđave sagrađene tokom 17. i 18. veka izgubile svoj strategijski značaj i namenu, vojni vrh odlučuje da se potpuno ili delimično sruše tvrđave u Beogradu, Osijeku, Brodu, Rači, Karlovcu... na listu za rušenje bila je i Petrovaradinska tvrđava. Pukovnik Dragoš Đelošević, čovek koji je bio zadužen ovaj nezahvalan posao naredio je rušenje ovih tvrđava ali je poštedeo te sudbine Petrovaradinsku tvrđavu. Govorilo se da ju je poštedeo jer mu je bila "suviše lepa da bi je srušio".

Drugi svetski rat i Petrovaradinska tvrđava

Pred Drugi svetski rat, na Petrovaradinskoj tvrđavi u Petrovaradinu i njegovoj bližoj okolini izgrađen je pojas betonskih bunkera za smeštaj mitraljeza i posade koja ga opslužuje. Slomom i podelom Kraljevine Jugoslavije nakon Aprilskog rata 1941. godine Petrovaradin ulazi u sastav novoformirane Nezavisne države Hrvatske. Na tvrđavi bila je smeštena Pilotska škola, protivvazdušna odbrana a kasnije i komanda SS trupa. Iz Petrovaradinske tvrđave pokretan je veći broj bezuspešnih operacija kako bi se uništile Partizanske snage na Fruškoj gori. Do septembra 1944. godine više od polovine petrovaradinskog garnizona prešao je na stranu narodnooslobodilačke vojske. Petrovaradinska tvrđava oslobođena je 23. oktobra 1944. godine, jedan sat nakon ponoći









Planetarijum na Petrovaradinskoj tvrđavi

U prvim večernjim satima jedne "obične" zimske večeri, dok je prvi mrak obuhvatao zdanje Petrovaradinske tvrđave, 15. novembra 1999. godine grupa od oko 30 đaka išla je stepeništem ka gornjem platou. Hladno maglovito veče nije bilo idealno vreme za šetnju po ovom istorijskom objektu, a đaci su išli veselo i razdragano. Razlog njihove radosti bila je poseta Planetarijumu. Oni su bili prva grupa novosadskih đaka koja dolazi u Planetarijum na Petrovaradinskoj tvrđavi. "San" grupe vojvođanskih entuzijasta stara skoro pola veka, toga dana je postao realnost, Vojvođani su dobili Planetarijum.
Inicijativa za izgradnju Planetarijuma u Novom Sadu, vezana je za početak rada astronomske sekcije pri Višoj pedagoškoj školi u oktobru 1954. godine, koju je osnovao i vodio poznati profesor, čuveni vojvođanski pedagog i popularizator prirodnih nauka Živojin Ćulum (1911-1991). Tada se stalo samo na inicijativi, a na realizaciji se počelo raditi tek 15 godina kasnije.
Višegodišnje iskustvo u predhodnim inicijativama i izrada nekoliko elaborata, ukazalo je da za Planetarijum treba obezbediti :

 objekat/zgradu
 projekcioni uređaji
 projekcionu kupolu

Zbog veoma loše finansijske situacije, u to vreme nije bilo realno da se zida novi odgovarajući objekat za potrebe Planeterijuma. Za ovu svrhu mogla se planirati samo adaptacija neke već postojeće zgrade. U užem centru grada, u kome treba da se nalazi Planetarijum, poslovni prostor je veoma skup, pa se kao jedino realno izvodljivo rešenje za smeštaj Planetarijuma ukazala Petrovaradinska tvrđava, na kojoj se od 1986. godine nalazi sedište Astronomskog društva i mala Astronomska opservatorija.
Planetarijum se nalazi na gornjem platou, u centralnom delu tvrđave na tzv. Parade Placu, pored parkinga i u neposrednoj blizini Muzeja Grada, Hotela i Restorana "Varadin". Objekat se nalazi u jednom bastionu (Jozefov Bastion), tj. u zidinama tvrđave pod zemljom. To je nekada bio magacinski prostor-podrum. Na tvrđavi ih ima u neporednoj blizini četiri. Potpuno su identični. Na osnovu starih crteža-planova Tvrđave, smatra se da su izgrađeni oko 1760.godine. Sa gornje strane zidina, kod samog ugla bastiona nalaze se velika ulazna vrata. Od ulaza do centralne prostorije-sale, vodi hodnik dužine 22m. Sala je široka 6,5 m, a dugačka 15m. Adaptacijom, ona je podeljena na dva dela, izložbeni hol i planetraijumsku salu sa projekcionom kupolom. Sala je prečnika 6m, a takođe i projekciona kupola. Kupola se nalazi na polukružnom zidu visine 2,3m. Iza sale nalazi se tzv. tehnička soba. širine 3m. U centralnom delu sale nalazi se projekcioni uređaj, a oko njega sferno u dva reda, nalazi se 40 stolica. Stolice su specijalno napravljene za potrebe Planeterijuma, imaju masivan naslon i dva položaja za sedenje. Odnosno, u drugom položaju stolica se može nagnuti za 30° što omogućuje posetiocu nesmetano posmatranje u kupolu-veštačko nebo. Na severnom zidu sale nalazi se veliki kvadratni prozor-ekran 1,2m sa belim-mat staklom, za projekciju slajdova iz tehničke sobe.
Ulazni hodnik oslikan je prizorima iz istorije astronomije specijalnim florescentnim bojama, tako da cela tavanica "svetli" sa slikama sazvežđa, Zodijaka, zvezda, itd. prizorima iz istorije astronomije raznih civilizacija. Ove ilustracije naslikao je poznati novosadski akademski slikar prof. D. Todorović, u periodu oktobar-novembar 1998. godine. Iz ovoga hodnika, dolazi se u izložbeni hol. U njegovom centralnom delu, na podu nalazi se specijalni stakleni podijum prečnika 5m. Podijum omogućuje poseban doživljaj za posetioce Planetarijuma, jer je cela staklena ploča osvetljena jakom svetlošću sa donje strane. Na svodu, iznad glava posetioca treba da se nalaze modeli kosmičkih letilica: "Mariner", "Vojadžer", "Mars" itd. a na zidovima sale postavljene su fotografije nebeskih tela koje su ove letilice snimile u svojim naučnim misijama.




Foto galerija


Sala planetarijuma Stavljanje kupole Sala planetarijuma po
pre adaptacije završetku radova


Stakleni podijum u centralnom Projekcioni uređaj
delu sale

izvor: elektronski izvor




Duga kasarna

Duga kasarna predstavlja siluetu Petrovaradinske tvrđave. Građena je od polovine XVIII veka i ima prizemlje i sprat. U početku u prizemlju su bile smeštene radionice, razne intendantske službe, konjušnice i drvara, da bi od 1926. godine tu bila Vazduhoplovna podoficirska škola. Od 1967. godine srednji deo kasarne je preuređen u hotel "Varadin". Neko vreme je u ovoj zgradi bio smešten i studentski dom. Do 1918. godine nezvanično se zove po Eugenu Savojskom, po čijem nalogu je i građena, da bi se posle te godine pa do početka Drugog svetskog rata zvala Kasarna kralja Petra II.
Dužina Duge kasarne je 200, a širina 11,5m. Kroz nju vode tri javna hodnika za komuniciranje, a na krovu se nalaze beli dekorativni dimnjaci. U njoj postoje 7 ulaznih vrata sa unutrašnje strane i 28 podrumskih u prizemlju, koje koriste umetnici i hotel. Sa obe strane ima 120 prozora, dok se oko cele kasarne nalazi 5 dekorativnih fenjera, koji su se nekada palili na petrolej.



Sat na Tvrđavi

Sat – kula na Ludvigovom bastionu potiče iz XVIII veka. Mala kazaljka pokazuje minute, a velika sate, da bi se iz daljine videlo koliko je sati. Prečnik samoga kruga sata je dva metra.


foto galerija


Sat Šetnja tvrđavom

izvor: elektronski izvor



Podzemne vojne galerije

Podzemne vojne galerije Petrovaradinske tvrđave su komunikativni sistem zidan na četiri sprata. Dužina im je 16 kilometara i sastoje se iz koridora i prostorija, sa puškarnicama i svetlarnicama, koje su služile u odbrambene svrhe. Njihove dimenzije (dužina, širina, visina i dubina) su različite. Tu se nalaze i magazini, barikade, raskrsnice "varalice", sobe za obuku, dupli prolazi, ventilacioni i orijentacioni sistem sa vertikalnim silazima i podzemna minska polja. Podzemne vojne galerije su građene od 1765. do 1776., a definitivno su završene 1783. godine, kada Tvrđava dobija i najveći minski sistem na svetu (posle Antverpena). Celo podzemlje je zidano u lukovima i kupolama, sa vrućim krečom, peskom i ciglom, a stalna temperatura u svim prostorijama je 120º C.
Zbog ovih podzemnih galerija Tvrđava je važila za neosvojivu i poređena je sa Gibraltarom, te kada je 1813. godine Napoleon napao Rusiju u podzemnim vojnim galerijama su bili sakriveni carski simboli austrijske krune, a tokom Drugog svetskog rata služile su kao civilno i vojno sklonište od napada iz vazduha.




Kapije

 Beogradska kapija
 Molinarijeva kapija
 Kapija Karla VI
 Dvorska kapija
 Kapija šančeva I bedema
 Leopoldova kapija
 Kapija Honverk
 Kapija vodenih šančeva
 Sporedna kapija
Slika: kapija

itvor: elektronskiu izvor


Podgrađe tvrđave

Podgrađe, koje se ranije zvalo Vodeni grad ili Suburbijum, danas uglavnom čini ranija barokna celina, i pored toga što su porušene kapije prema Dunavu i što su neke stambene zgrade izgubile svoj pređasnji izgled. Ovaj deo je od 1714. do 1742. godine preuređen u stalno utvrđenje, a samim tim, ovaj stambeni prostor je bio ograđen polustalnim opkopo. Donja tvrđava je posle 1739. godine proširena i uređena u obliku petougla. Kasnije je grad opasan zidanim bedemom i u okviru njega su izgrađene štabske zgrade, kasarne, vojni paviljoni, stambene zgrade, stovarište oružja, itd., te je ovo gusto naselje 1748. godine postalo vojna gradska opština. Na njegovoj periferiji se nalazilo i nekoliko prizemnih bastiona.



Zgrade koje se nalaze u podgrađu Tvrđave su pretežno visoke sa velikim krovovima, dok su ulice u njemu uzane i kratke. Fasade su najčešće bile ukrašene kipovima svetaca ili čuvarkuća, a najčešće je to bio lik svetog Florijana.




Mostovi

Izgradnjom Petrovaradinske tvrđave, nikao je i Petrovaradinski šanac iz koga se kasnije razvio Novi Sad. Od samog početka svog postojanja on je poznat kao grad mostova i kasarni. Prvi stalni pontonski most izgrađen je 1788. godine a srušen je u bombardovanju Novog Sada 12. juna 1849. godine.
Posle izgradnje pruge Budimpešta-Zemun 1883. godine, izgrađen je železnički most, koji je imao i pešačku stazu pored pruge; prokopan je i tunel ispod Tvrđave ispred koga se nalazila čuvareva kuća. Most je bio u obliku izdužene grade dužine 432m i nalazio se uzvodno od pontonskog mosta. Imao je šest betonskih stubova. Ovaj most se zvao po caru Franji Josifu, a od 1929. godine je nosio ime princa Andreja Karađorđevića, trećeg sina kralja Aleksandra. Početkom Drugog svetskog rata, 10. aprila 1941. godine, po nalogu Jugoslovenske vojne komande, ovaj most je porušen, da bi ga ubrzo nakon toga Nemci obnovili. Prilikom savezničkih bombardovanja krajem rata nije bio srušen, ali su ga Nemci digli u vazduh prilikom povlačenja 22. oktobra 1944. godine. Danas se jos uvek mogu videti njegovi ostaci: stubovi i tunel. Njegovi neoštećeni delovi su ugrađeni u Most maršala Tita 1946. godine
Početkom Prvog svetskog rata, 1914. godine, napravljen je polustalni pontonski most koji se zvao po austrijskom generalu Oskaru Pocoreku. Napravila ga je austougarska vojska za ratne potrebe. Nalazio se nizvodno od stalnog pontonskog mosta, a bio je dug 261m. Na mostu je postojalo električno osvetljenje i pet lukova. Na kraju rata nije demontiran, međutim januara 1924., kad se Dunav zaledio, ledene sante su ga oštetile i jedan deo je potonuo. Time je sav drumski saobraćaj između Novog Sada i Petrovaradina bio paralisan sve do 1928. godine.
Most kraljevića Tomislava, nastao je rušenjem Mostobrana i Vodene kapije 1928. godine, po ugledu na Lančani most u Budimpesti. Rađen je na ime nemačkih reparacija iz Prvog svetskog rata. Postavljen je na dva betonska stuba, a bio je dugačak 341m, sa pešačkom stazom sa obe strane i električnim osvetljenjem. I ovaj most je porušen početkom Drugog svetskog rata, 11. aprila 1941. godine.
Posle rata, na ruševinama mosta "Kraljevića Tomislava", napravljen je stalni čelični most-Most maršala Tita, Varadinski most, koji je pušten u saobraćaj 20. januara 1946. godine. Ovaj most je dug 344m, sagrađen je u obliku proste grede i to u rekordnom roku-za samo 160 dana. To je prvi stalni čelični most izgrađen posle Drugog svetskog rata u Evropi. Krajem maja 1962. je preko njega prešao poslednji voz. 1961. godine, nizvodno od prethodno pomenutog, Varadinskog mosta, izgrađen je novi železnički most. Ovo je čelično-betonski most sa dva luka, i to je bio jedini železnički most u Novom Sadu preko Dunava. Povodom četrdesetogodišnjice oslobođenja Novi Sad dobija još jedan most-Most Slobode. To je vitak i moderan gvozdeni most prema Sremskoj Kamenici. Svi ovi mostovi su uništeni tokom bombardovanja 1999. godine.










Legende vezane za Petrovaradinsku Tvrđavu

Najpoznatija legenda koja je vezana za Petrovaradinsku tvrđavu je ona o "ali". Navodno u njenim podzemnim hodnicima živi velika zmija-ala koja davi sve one koji bi u tim hodnicima zalutali. Ova legenda se potkrepljuje i narodnom pesmom "Kad je ala vojnika zaklala", koja se pevala na ovim prostorima. Legenda je nastala tako što je za vrema kraljevine Jugoslavije neki podoficir rodom iz Crne Gore u svađi ubio svog zemljaka, pa da ne bi došlo do krvne osvete, porodici ubijenog je javljeno da je on greškom uhapšen i zatvoren u podzemlje Tvrđave, odakle je pokušao da pobegne, ali je naišao na neman koja ga je udavila. Druga legenda vezana je za bitku nazvanu "Varadinski rat" koju je izvojevao Eugen Savojski, nad daleko brojnijom turskom vojskom. Po njoj, uoči bitke, Eugen Savojski je usnio Majku Božiju, koja mu je predskazala da će pobediti neprijatelja. Kasnije je na mestu velike bitke, u znak zahvalnosti, izgrađena crkva Blažene Device Marije (današnja crkva na Tekijama), sa njenom ikonom, koju je crkvi poklonio Eugen Savojski. Zanimljivo je i to da je na kupoli crkve postavljen krst iznad polumeseca kao simbol pobede hrišćanstva nad islamom. Postoji još jedna legenda vezana za "Varadinski rat". Po njoj se na dan bitke, dan Snežne Gospe, digla strahovita oluja, koja je izazvala pad jutarnje temperature, pao je sneg i turska vojska se smrzla. Ovo je veoma uticalo na ishod bitke: princ Eugen Savojski je iskoristio vremensku nepogodu i po najcrnjoj noći je prišao Turcima iza leđa. Interesantna je činjenica da francuski vojni arhitekta, Sebastijan Voban, nije nikada posetio Petrovaradinsku tvrđavu, iako je ona građena po njegovom planu! Među mnogobrojnim zanimljivostima koje su vezane za Petrovaradinsku tvrđavu je i ona po kojoj je Tvrđava jedno vreme u XIII veku bila u rukama srpskog kralja Dragutina, iz dinastije Nemanjića. On se naziva "Sremskim kraljem" jer je oženivši se mađarskom princezom, od svoje tašte u miraz, dobio Srem, Mačvu i deo Bosne, pa je verovatno u tom periodu Petrovaradinska tvrđava bila u okviru njegove države.









Zaključak

Kao što je u uvodnom delu napomenuto Petrovaradinska Tvrđava predstavlja veliki potencijal afirmacije kako našeg grada, tako i brendiranja države u celini na ino tržištu. Na taj način može doprineti kako turističkom, tako i ekonomskom razvoju Srbije.
EXIT festival koji je osvetlio ime tvrđave u inostranstvu i na taj način privukao veliki broj posetilaca, pored svih pozitivnih efekata za sobom povlači i jednu negativnu konotaciju, a to je da upravo veliki broj posetilaca može dovesti do saturacije prostora, odnosno narušavanja prirodnih atraktivnosti, pa se u tom cilju moraju preduzeti korektivne mere zaštite i očuvanja tvrđave za naredne generacije.
Zbog svoje atraktivnosti i odličnih akustičkih mogućnosti na tvrđavi bi se mogle organizovati i druge manifestacije, tipa – književne večeri, koncerti klasične muzike, pozorišni komadi pod vedrim nebom, itd.
Sve u svemu, tvrđava predstavlja nepresušni izvor alternativa koje svojom autentičnošću mogu doprineti još većem napretku, naravno sve ukoliko idejni tvorci prepoznaju šanse i pretoče ih u ideje koje bi kasnije kontinuiranim radom mogle biti realizovane.































Literatura:

Elektronski izvori
04-09-2009 03:55 PM
Poseti veb stranicu korisnika Pronađi sve korisnikove poruke Citiraj ovu poruku u odgovoru
ladislav Nije na vezi
Junior Member
**

Poruka: 1
Pridružen: May 2011
Poruka: #2
RE: Petrovaradinska Tvrdjava
Mala ispravka na ovo:

Podzemne vojne galerije

Podzemne vojne galerije Petrovaradinske tvrđave su komunikativni sistem zidan na četiri sprata. Dužina im je 16 kilometara i sastoje se iz koridora i prostorija, sa puškarnicama i svetlarnicama, koje su služile u odbrambene svrhe. Njihove dimenzije (dužina, širina, visina i dubina) su različite. Tu se nalaze i magazini, barikade, raskrsnice "varalice", sobe za obuku, dupli prolazi, ventilacioni i orijentacioni sistem sa vertikalnim silazima i podzemna minska polja. Podzemne vojne galerije su građene od 1765. do 1776., a definitivno su završene 1783. godine, kada Tvrđava dobija i najveći minski sistem na svetu (posle Antverpena). Celo podzemlje je zidano u lukovima i kupolama, sa vrućim krečom, peskom i ciglom, a stalna temperatura u svim prostorijama je 120º C.
Zbog ovih podzemnih galerija Tvrđava je važila za neosvojivu i poređena je sa Gibraltarom, te kada je 1813. godine Napoleon napao Rusiju u podzemnim vojnim galerijama su bili sakriveni carski simboli austrijske krune, a tokom Drugog svetskog rata služile su kao civilno i vojno sklonište od napada iz vazduha.

Nije 120 stepeni nego cca 15 stepeni
Ladislav
1. http://www.youtube.com/watch?v=XnQ1R9GJh...re=related
2. http://www.youtube.com/watch?v=-oKH7iUA5...re=related
3. http://www.youtube.com/watch?v=obDvQlPis...re=related

ako neko zeli u razgledanje podzemne tunele, u stilu Indijana Dzons Smile))
08-05-2011 08:02 PM
Pronađi sve korisnikove poruke Citiraj ovu poruku u odgovoru
Nova tema  Odgovori 


Skoči na forum: